Το δάσος ως αποκρυφιστικός τόπος “ευεξίας” !
Του πρωτοπρεσβύτερου και εφημέριου του Ι.Ν Αγίων Ταξιαρχών Ταξιάρχη Ιστιαίας Ευβοίας Στέφανου Στεφόπουλου
Αν το πούμε φυσιολατρεία, με την έννοια της αγάπης προς την φύση δεν μετράει. Αν το ονομάσουμε “Shinrin-yoku” τρέχουμε να το …εξασκήσουμε.
Στην Ελλάδα μας την πανέμορφη με τα ψηλά βουνά, τις λίμνες , τα ποτάμια, τους δρυμούς, τα δάση , τις θάλασσες και τις υπόλοιπες ομορφιές, άνθρωποι της υπαίθρου και άνθρωποι της επαρχίας και του χωριού, μάθαμε να θαυμάζουμε, να προστατεύουμε και να απολαμβάνουμε τη φύση.
Από μικροί μάθαμε να δουλεύουμε στη φύση και να αξιοποιούμε για βιοποριστικούς και άλλους λόγους τα αγαθά της, σεβόμενοι την αξία της και μη σπαταλώντας την ομορφιά και τη δύναμη που της έδωσε ο Θεός να μας τρέφει και την ομορφιά της να μας γαληνεύει.
Ποιός δεν δοκίμασε έστω μιά φορά στη ζωή του μιά βόλτα, μιά εξόρμηση, έναν περίπατο στην ηρεμία, την γαλήνη του δάσους ή μιάς ερημικής παραλίας απολαμβάνοντας τους ήχους και τις μυρωδιές τους;
Ποιός δεν ομολόγησε πως μετά από μιά τέτοια εμπειρία δεν χαλάρωσε, δεν ηρέμησαν τα νεύρα, η πίεση της καθημερινότητας, δεν ξεκουράστηκε ψυχοσωματικά;
Αλλά το ξεχάσαμε τα τελευταία χρόνια , όπως ξεχάσαμε και την δυσκολία αυτής της ζωής αλλά συνάμα και την ανείπωτη ομορφιά της ζωής στο χωριό-εξαιρετική ευλογία του Δημιουργού Θεού.
Κι αν λέγαμε τόσον καιρό πριν γιά την εξαιρετική αυτή εμπειρία , ο κόσμος της πόλης, κυρίως, δεν συγκινούνταν και δύσκολα παρακινούνταν για μιά τέτοια “συνάντηση”.
Αν το ονομάσουμε όμως “Shinrin-yoku” θα θεωρηθεί “κουλτουριάρικο” και πολύ ενδιαφέρον κι ας είναι το ίδιο πράγμα αναμεμιγμένο, βέβαια, με δόσεις νεοεποχίτικων πρακτικών.
Ας δούμε , όμως, πιο αναλυτικά τι αληθινά είναι αυτή η ιαπωνικής προέλευσης πρακτική.
Στην ιστοσελίδα pronews.gr (8/9/2026, 13:52) διάβασα σχετικό κείμενο από το οποίο ενδεικτικά επιλέγω τα παρακάτω.
“Shinrin-yoku.
Η ιαπωνική πρακτική που θέλει μόλις 5 λεπτά στη φύση για να μειώσουμε το στρες…σημαίνει forest bathing, δηλαδή περίπου λουτρό στο δάσος…
Βασίζεται στην προσπάθεια να σταματήσει κανείς για λίγο τους γρήγορους ρυθμούς της ημέρας και να επικεντρωθεί στο φυσικό περιβάλλον γύρω του…τρόπος αποφόρτισης από την πίεση της σύγχρονης ζωής…Πρόκειται για συνειδητή παραμονή στη φύση…εμφανίστηκε στην Ιαπωνία στις αρχές της δεκαετίας του 1980…”.
Είναι όμως έτσι όπως παρουσιάζεται ή μπορεί να έχει συνδεθεί με άλλες φιλοσοφίες και πρακτικές ανατολικών θρησκειών και μας “σερβίρεται” εδώ στην Ευρώπη με το περιτύλιγμα της “σύνδεσης” με τη φύση;
Το Shinrin-yoku είναι ιαπωνικός όρος που μεταφράζεται ως «λουτρό στο δάσος» (forest bathing). Δεν είναι θρησκευτική τεχνική από μόνο του ούτε κυριολεκτικό «μπάνιο», αλλά μια πρακτική συνειδητής παραμονής στη φύση, κυρίως σε δασικό περιβάλλον.
Τι περιλαμβάνει;
Ο άνθρωπος περπατά ή παραμένει ήρεμα μέσα στο δάσος και προσπαθεί να χρησιμοποιεί συνειδητά τις αισθήσεις του, όπως να παρατηρεί τα δέντρα, τα φύλλα, το φως και τα χρώματα, να ακούει τους ήχους της φύσης, να μυρίζει το χώμα, τα φυτά και τον αέρα, να αγγίζει, όπου είναι ασφαλές, τον κορμό ή τα φύλλα, και να επικεντρώνεται στην αναπνοή και στον αργό ρυθμό του περπατήματος.
Στόχος είναι κυρίως η χαλάρωση, η μείωση του στρες και η αποσύνδεση για λίγο από την καθημερινή ένταση και τις οθόνες.
Είναι θεραπεία;
Το Shinrin-yoku έχει μελετηθεί επιστημονικά και υπάρχουν ενδείξεις ότι η παραμονή σε φυσικό περιβάλλον μπορεί να συνδέεται με μείωση του στρες, βελτίωση της διάθεσης και ορισμένες βραχυπρόθεσμες φυσιολογικές επιδράσεις.
Δεν πρέπει όμως να παρουσιάζεται ως θεραπεία που αντικαθιστά την ιατρική ή ψυχοθεραπευτική αντιμετώπιση μιας ασθένειας.
Μπορεί να έχει θρησκευτική ή αποκρυφιστική προέλευση;
Το Shinrin-yoku ως σύγχρονος όρος και πρακτική αναπτύχθηκε στην Ιαπωνία στη δεκαετία του 1980. Συχνά συνδέεται πολιτισμικά με ιαπωνικές αντιλήψεις για τη φύση, ενώ σε ορισμένες παρουσιάσεις μπορεί να αναμειγνύεται με στοιχεία από Σιντοϊσμό, Ζεν ή άλλες ανατολικές αντιλήψεις όπως θα διαπιστώσουμε παρακάτω μέσα από συγκεκριμένα κέντρα στη χώρα μας.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι κάθε άνθρωπος που κάνει Shinrin-yoku ασκεί θρησκευτική πρακτική. Η απλή βόλτα στο δάσος με συνειδητή παρατήρηση της φύσης μπορεί να γίνει χωρίς καμία θρησκευτική ή πνευματιστική διάσταση.
Δεν χρειάζεται, ουσιαστικά, εμείς εδώ στην Ελλάδα να εξασκήσουμε όλα αυτά που αποτελούν ένα “μηχανισμό” ψυχοσωματικής αποτοξίνωσης της σιντοϊστικής Ιαπωνίας , από την σκληρή καθημερινότητα , καθώς είναι γνωστές σε όλους μας οι ευεργετικές επιδράσεις των εξορμήσεων στην ελληνική ύπαιθρο.
Διδάσκεται, ωστόσο, και στην Ελλάδα και φαίνεται πως συνδυάζεται συχνά με ανατολίτικες πρακτικές που δεν συνάδουν με την ορθόδοξη πίστη.
Από μιά πρόχειρη έρευνα στο διαδίκτυο εύκολα διαπιστώνεται πως παρέχεται η σχετική εκπαίδευση σε σχολές όπως το FEEL FOREST με εκπαιδευτή που
παρουσιάζεται ως πιστοποιημένος Sylvotherapy Practitioner και Forest Bathing Guide, καθώς και ICF Accredited Coach και δηλώνει ρητά ότι η Συλβοθεραπείαπου επίσης διδάσκει δεν αποτελεί ψυχοθεραπεία ή ιατρική θεραπεία.
Και η συλβοθεραπεία (sylvotherapy), όμως, είναι μια πρακτική ευεξίας που χρησιμοποιεί την παραμονή και επαφή με το δάσος με σκοπό τη χαλάρωση και τη βελτίωση της ευεξίας.
Η λέξη προέρχεται από το λατινικό silva που σημαίνει “δάσος”.
ENTOPIA. Συνδυάζει το Forest Bathing με Qigong, Tai Chi, “ενεργειακές διατάσεις”, “απελευθέρωση ενέργειας”, “ενεργειακή σύνδεση με τη γη” και την έννοια των “μεσημβρινών της κινεζικής ιατρικής”.
Άρα εδώ δεν έχουμε απλώς
«Πηγαίνω στο δάσος, περπατώ αργά και χαλαρώνω» αλλά υπάρχει ένα κινεζικό ενεργειακό/φιλοσοφικό πλαίσιο γύρω από την εμπειρία.
Η έννοια της «ενέργειας» με την έννοια του Qigong (κινεζικής κοσμοαντίληψης) δεν ταυτίζεται με την επιστημονικά μετρήσιμη βιολογική επίδραση ενός περιπάτου στο δάσος.
Δραστηριοποιούνται και στον Χορτιάτη όπου συνδυάζει Forest Bathing με Qigong και Tai Chi και χρησιμοποιεί όρους όπως:
“απελευθέρωση ενέργειας”,
“ενεργειακές διατάσεις”,
“ενεργειακή σύνδεση με τη γη”,
“ρίζωμα”, “μεσημβρινός των νεφρών”,
“ενεργειακή σύνδεση του πέλματος με τη γη”.
Είναι ένα υβριδικό πρόγραμμα Forest Bathing με κινεζικές ενεργειακές πρακτικές.
NATURE Coaching / Forest Coaching
με επαγγελματία εκπαιδευτή και ιδρύτρια της Nature Coaching Academy.Δηλώνει PCC-ICF, έχει εκπαίδευση στη Yoga (RYT 200), mindfulness, dance movement therapy, ecotherapy κ.ά.
Το ιδιαίτερο ενδιαφέρον είναι ότι η ίδια αναφέρει πως από νεαρή ηλικία ασκείται σε Zen, διαλογισμό και «σύνδεση με τα δέντρα», ενώ έχει αναπτύξει δική της πρακτική που ονομάζει Tree Yoga / Arboreal Practice, συνδυάζοντας δέντρα, αναπνοή και συνειδητή κίνηση.
Στα προγράμματά της το Forest Bathing συνδέεται με mindfulness (διαλογισμός), somatic coaching, Nature Connection, Yoga, Zen, «intelligence of nature».
Η εκπαιδεύτρια, Tedoldi, δηλώνει δε ότι ασκεί Zen και «σύνδεση με τα δέντρα» και έχει αναπτύξει την «Pratica Arborea», την οποία αργότερα ονόμασε Yoga degli Alberi, συνδυάζοντας αναπνοή, συνειδητή κίνηση και mindfulness σε σχέση με τα δέντρα.
Επίσης, σε πρόγραμμα που πραγματοποιήθηκαν στο Πήλιο, το Forest Bathing παρουσιάστηκε ως μέρος μιας «ολιστικής» και βαθιάς εμπειρίας, μαζί με mindfulness και bodywork.
ΑΕΙΦΑΡΟΝ– Αρχαία Νεμέα.
Εδώ βρίσκουμε το σαφέστερο παράδειγμα ολιστικής/ενεργειακής προσέγγισης.
Σε πρόγραμμα Forest Bathing & Yoga Retreat της Αείφαρον περιλαμβάνονταν μαζί Yoga, διαλογισμός, Gong bath / ηχοθεραπεία, Orgon healing / οργονοθεραπεία και Shinrin-yoku.
Η περιγραφή του Shinrin-yoku μάλιστα μιλά για «θεραπευτική ενέργεια του δάσους».
Σε άλλη εκδήλωση της Αείφαρον εμφανίζεται οργόνη, «γεωπαθητικό και ηλεκτρομαγνητικό στρες», «ενότητα των πάντων» και άλλες ολιστικές/ενεργειακές αντιλήψεις.
Επομένως, αυτό είναι σαφώς διαφορετικό από το ιαπωνικό Shinrin-yoku ως τεχνική χαλάρωσης.
Μάλιστα, το τελευταίο αυτό κέντρο έχει δημιουργήσει και σχετική οικοκοινότητα με το όνομα “Αείφαρον Οικοκοινότητα – Wellness Oasis”.
Το retreat Forest Bathing συνδυάζει γιόγκα,
διαλογισμό, ηχοθεραπεία με κύμβαλα, forest bathing και άλλες ολιστικές θεραπείες.
Το ίδιο το πρόγραμμα περιγράφει το Shinrin-yoku ως εμπειρία της “θεραπευτικής ενέργειας του δάσους”.
Τέλος, το GREEK HERBALIST προσφέρει στην Αθήνα Forest Bathing Meditation & Nature Experience, αλλά το παρουσιάζει ως εμπειρία εμπνευσμένη από τελετουργίες των αρχαίων Ελλήνων.
Μάλιστα, η δραστηριότητα ολοκληρώνεται με πρόποση στον Διόνυσο, τον οποίο η ίδια συνδέει με το δάσος ως «ιερό τόπο».
Σε άλλο retreat της περιγράφεται επίσης ως «sacred tree meditation» κάτω από δέντρο, μαζί με αναφορές στους αρχαίους θεούς και στην «ιερότητα» της φύσης.
Πρόκειται για ρητή χρήση αρχαιοελληνικής θρησκευτικής/τελετουργικής συμβολικής.
Αυτό διαχωρίζει την αρχική έννοια του shinrin yoku από την πρακτική της ομάδας αυτής αφού άλλο είναι να λες “περπατώ στο δάσος, παρατηρώ τα δέντρα, ακούω τους ήχους και ηρεμώ” και εντελώς άλλο “το δάσος έχει θεραπευτική ενέργεια, συνδέομαι ενεργειακά με τη γη, ενεργοποιώ το qi/τους μεσημβρινούς ή συμμετέχω σε τελετουργία προς αρχαίες θεότητες”.
Η Ορθόδοξη Εκκλησία δεν απορρίπτει ούτε τη φύση ούτε τη σιωπή ούτε την περισυλλογή. Το κρίσιμο είναι σε ποιον αποδίδεται η πνευματική ενέργεια και ποιος είναι ο σκοπός της πρακτικής.
Το Shinrin-yoku από μόνο του δεν είναι θρησκευτική πρακτική αφού μπορεί να περιορίζεται σε ήρεμο περπάτημα, παρατήρηση της φύσης, ακοή των ήχων,
αναπνοή, ηρεμία, αισθητηριακή επίγνωση και αυτό δεν παρουσιάζει κατ’ ανάγκην θεολογικό πρόβλημα.
Ένας Ορθόδοξος μπορεί να περπατήσει στο δάσος, να θαυμάσει την κτίση και να ηρεμήσει. Μάλιστα, η ορθόδοξη θεολογία διδάσκει πως η κτίση είναι άλογη μεν αλλά αξίζει τον σεβασμό μας ως δημιούργημα του Θεού.
Ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς επιμένει, μάλιστα, ότι τα δημιουργήματα δεν είναι η ίδια η θεία ενέργεια, αλλά αποτελέσματα της δημιουργικής ενέργειας του Θεού.
Όσον αφορά στην “ενέργεια της φύσης” και την ενέργεια του Θεού, υπάρχει μια πιθανή σύγχυση που αξίζει ιδιαίτερη προσοχή.
Στον σύγχρονο χώρο του wellness μπορεί να ακούμε πως “το δάσος έχει ενέργεια”, ή “Συνδέσου ενεργειακά με τη γη”.
Αυτό δεν πρέπει να συγχέεται με τη διδασκαλία της Ορθόδοξης Εκκλησίας περί θείων ενεργειών.
Ο Άγιος Γρηγόριος Παλαμάς διακρίνει την άκτιστη ενέργεια του Θεού από τα δημιουργήματα. Τα δημιουργήματα είναι δημιουργημένα και δεν είναι η θεία ενέργεια.
Επομένως η Ορθόδοξη έννοια της «ενέργειας» είναι θεολογικά τελείως διαφορετική από το qi, την «ενέργεια της γης», την «ενέργεια των δέντρων» ή μια απρόσωπη κοσμική δύναμη.
Είδαμε παραπάνω πως συνδέεται το πρόγραμμα παραμονής στο δάσος με την ανατολίτικης προέλευσης γιόγκα.
Η λέξη yoga δεν σημαίνει απλώς “διατάσεις”.
Υπάρχουν βέβαια ασκήσεις σωματικής ευλυγισίας που δεν μπορούν όμως να απομονωθούν από το θρησκευτικό τους πλαίσιο αφού ιστορικά η yoga αποτελεί μέρος ινδικών θρησκευτικών και φιλοσοφικών παραδόσεων.
Γι’ αυτό πρέπει να εξετάζουμε τι ακριβώς κάνει ο συγκεκριμένος δάσκαλος.
Αν περιλαμβάνονται chakras, kundalini, prana, ενεργειακές αφυπνίσεις, mantras, επίκληση θεοτήτων, “ένωση με το θείο” μέσω συγκεκριμένης τεχνικής, τότε δε μιλάμε πλέον απλώς για γυμναστική.
Zen.
Το Zen, το οποίο χρησιμοποιείται στην περίπτωσή της διδασκαλίας της ιαπωνικής τεχνικής, είναι βουδιστική παράδοση. Η Ορθόδοξη ησυχία και η βουδιστική πρακτική διαλογισμού δεν είναι το ίδιο πράγμα, ακόμη κι αν εξωτερικά μπορεί να έχουν κάποια κοινά στοιχεία.
Στην Ορθοδοξία υπάρχει πράγματι ησυχία,σιωπή, προσοχή, προσευχή, νοερά εργασία, νήψη.
Η ορθόδοξη παράδοση όμως έχει συγκεκριμένο αντικείμενο: τον προσωπικό Θεό και την κοινωνία μαζί Του.
Η Ορθόδοξη Εκκλησία προτείνει την περισυλλογή πάνω στον Θεό και τη σχέση μαζί Του όχι ως απλή τεχνική επίτευξης μιας τροποποιημένης “κατάστασης συνείδησης”.
Εμείς οι βαπτισμένοι και μυρωμένοι Ορθόδοξοι έχουμε την ευχή του Ιησού, τον ησυχασμό και τη θεωρία του θείου φωτός που απέχουν πολύ από τις παραπάνω τεχνικές.
Qigong.
Το κρίσιμο σημείο είναι το «qi».
Εδώ η διαφορά είναι ακόμη πιο καθαρή.
Το Qigong συνδέεται με την κινεζική παράδοση και την έννοια του qi, καθώς και με το σύστημα των μεσημβρινών και την παραδοσιακή κινεζική ιατρική.
Άρα όταν ένα πρόγραμμα Forest Bathing λέει απλώς:
«Περπατάμε αργά και κάνουμε κάποιες ήπιες κινήσεις» δεν έχουμε αναγκαστικά θρησκευτικό περιεχόμενο.
Αλλά όταν λέει
“απελευθερώνουμε qi”,
“ενεργοποιούμε μεσημβρινούς”,
“συνδεόμαστε ενεργειακά με τη γη”,
τότε έχουμε περάσει σε διαφορετικό κοσμοθεωρητικό πλαίσιο.
Και αυτό ακριβώς βρέθηκε στο πρόγραμμα του ENTOPIA που εξετάσαμε προηγουμένως.
“Ενεργειακή σύνδεση με τη φύση”.
Εδώ βρίσκεται το μεγαλύτερο πρόβλημα.
Από ορθόδοξη άποψη, η φύση είναι κτίση και δημιούργημα που δείχνει προς τον Δημιουργό.
Δεν είναι θεότητα και πηγή απρόσωπης σωτηριολογικής ενέργειας.
Η Ορθόδοξη θεολογία μπορεί να μιλά για την παρουσία και ενέργεια του Θεού μέσα στην κτίση χωρίς να μετατρέπει την κτίση σε θεότητα.
Επομένως, η θέση ότι “θαυμάζω το δάσος ως δημιουργία του Θεού” είναι απολύτως συμβατή με την Ορθόδοξη θεώρηση.
“Το δάσος με θεραπεύει μέσω της απρόσωπης πνευματικής του ενέργειας”, όμως, είναι μιά διαφορετική μεταφυσική αντίληψη.
Για μας τους Ορθοδόξους ο Θεός είναι άκτιστος και η θεία ενέργειά Του επίσης άκτιστη. Ενώ οι ενέργειες των κτιστών πραγμάτων είναι δημιουργήματά Του άρα είναι κτιστές.
Ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς μάλιστα λέει ρητά ότι τα δημιουργήματα δεν είναι η ενέργεια του Θεού αλλά τα αποτελέσματα της θείας ενέργειας.
Αυτό είναι πολύ ισχυρό θεολογικό κριτήριο για την αξιολόγηση της σύγχρονης «ενεργειακής» ορολογίας.
Τελικά, δηλαδή, είναι απολύτως συμβατό με την Ορθόδοξη πίστη και ζωή το
περπάτημα, η παρατήρηση, η χαλάρωση.
Επίσης, πιστεύουμε πως η φύση, τα φυτά, τα ζώα, το όλο οικοσύστημα είναι δημιουργήματα του Θεού και όχι θεϊκές οντότητες με “ιερή” ενέργεια.
Σαφέστατα δεν έχουν “ενέργειες”, “δονήσεις”, “πνεύματα” και “κοσμική συνείδηση”.
Τέλος, αποδίδουμε την ευεργετική επίδραση της φύσης πάνω μας στον Θεό και όχι σε μια απρόσωπη δύναμη της φύσης που υποτίθεται ότι μεταφέρεται στον άνθρωπο με συγκεκριμένες τεχνικές.
Συμπερασματικά,
Δεν θα ήταν σωστό να πούμε αφοριστικά πως το Shinrin-yoku διαχρονικά ήταν μιά ειδωλολατρική ή αποκρυφιστική τεχνική απομάκρυνσης του στρες στην Ιαπωνία, αλλά θα ήταν επίσης λάθος να πιστέψουμε πως όλα όσα σήμερα ονομάζονται Shinrin-yoku από “διδασκάλους” της εποχής είναι απλώς ένας αθώος περίπατος στο δάσος και μιά ευκαιρία ενός αθώου “διαλογισμού” και “σύνδεσης” με την κτιστή δημιουργία του Θεού.
