Η ιερή βία του να είσαι άνθρωπος: Ο Ιωάννης Δαμασκηνός απέναντι στους Heidegger, Freud και Lacan
Τι θα δείτε σε αυτό το βίντεο:
Είσαι απλώς μια βιολογική μηχανή, ένα αλλοτριωμένο εγώ ή ένα ζωντανό παράδοξο που συγκρατείται από τη θεία δύναμη;
Σε αυτό το κινηματογραφικό ντοκιμαντέρ εμβαθύνουμε στην επαναστατική;;; ανθρωπολογία του Αγίου Ιωάννη του Δαμασκηνού, του μεγάλου συστηματοποιητή της πατερικής σκέψης κατά τον 8ο αιώνα.
Ενώ νεότεροι στοχαστές, όπως οι Freud, Lacan και Heidegger, αντιμετώπισαν το ανθρώπινο σώμα ως πηγή αλλοτρίωσης, αγωνίας και άγριων ενστίκτων, ο Άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός προτείνει μια ριζικά διαφορετική θεώρηση: μια βαθιά και δυναμική ενότητα, μέσα στην οποία το σωματικό και το πνευματικό συνυφαίνονται με θαυμαστό τρόπο.
Ανακαλύψτε πώς δύο εντελώς ασύμβατες πραγματικότητες —το υλικό σώμα και η άυλη ψυχή— συνδέθηκαν μεταξύ τους όχι χάρη σε κάποια φυσική συγγένεια, αλλά μέσω μιας μορφής «ιερής βίας», την οποία θέλησε ο Θεός για να δημιουργήσει κάτι εντελώς καινούργιο.
Εξετάζουμε πώς οι σωματικές αισθήσεις μπορούν να οδηγήσουν τον άνθρωπο σε πνευματικά ύψη, γιατί ο θάνατος αποτελεί την έσχατη παραβίαση της θείας εικόνας και με ποιον τρόπο η πατερική θεολογία προέβλεψε —και επέλυσε— τις υπαρξιακές κρίσεις της σύγχρονης ψυχανάλυσης.
Κοιταζόμαστε στον καθρέφτη και θεωρούμε ότι βλέπουμε τον εαυτό μας. Τι θα συνέβαινε όμως αν αυτή η αντανάκλαση ήταν ακριβώς η στιγμή κατά την οποία χάνουμε αυτό που πραγματικά είμαστε; Όταν ένα βρέφος αναγνωρίζει για πρώτη φορά το είδωλό του, δεν ανακαλύπτει την αληθινή του ταυτότητα. Υιοθετεί μια εικόνα, ένα σωματικό ομοίωμα, το οποίο δημιουργεί αμέσως μια βαθιά αίσθηση αλλοτρίωσης.
Ο ψυχαναλυτής Jacques Lacan υποστήριξε ότι αυτό το «στάδιο του καθρέφτη» γεννά το εγώ μας, αλλά με βαρύ τίμημα: την καταστροφή του βαθύτερου και αυθεντικού εαυτού. Παγιδευόμαστε στην οπτική και βιολογική αναπαράσταση του σώματός μας. Ο Sigmund Freud είχε μια εξίσου ζοφερή αντίληψη.
Για εκείνον, το ανθρώπινο σώμα ήταν ουσιαστικά μια βιολογική μηχανή που κινούνταν από άγρια, ζωώδη ένστικτα. Ο νους ταπεινωνόταν διαρκώς εξαιτίας της εξάρτησής του από τις στοιχειώδεις σωματικές ανάγκες. Ο φιλόσοφος Martin Heidegger προχώρησε ακόμη περισσότερο.
