Ἡ περισυλλογὴ καὶ ἡ προσευχὴ συχνὰ συγχέονται, ἀλλά, ἂν ἡ περισυλλογὴ ἐξελίσσεται σὲ προσευχή, δὲν ὑπάρχει κανένας κίνδυνος ἀπ’ αὐτὴ τὴ σύγχυση. Κίνδυνος ὑπάρχει μόνο ὅταν ἡ προσευχὴ ἐκφυλίζεται σὲ περισυλλογή. Περισυλλογὴ ἀρχικὰ σημαίνει σκέψη , ἀκόμα καὶ ὅταν τὸ ἀντικείμενο τῆς σκέψης εἶναι ὁ Θεός. Ἂν ἡ σκέψη φέρνει σιγά-σιγά τὸ ἀποτέλεσμα νὰ ὁδηγούμαστε σὲ μιὰ κατάσταση εὐλάβειας καὶ λατρείας, ἂν ἡ παρουσία τοῦ Θεοῦ προβάλει τόσο ἰσχυρὰ ὥστε νὰ νιώθουμε κοντά Του καὶ ἂν λίγο- λίγο ἀπὸ τὴν περισυλλογὴ μεταφερόμαστε στὴν προσευχή, πάει καλά. Δὲν ἐπιτρέπεται ὅμως ποτὲ νὰ συμβεῖ τὸ ἀντίθετο καὶ ἀπ’ αὐτὴ τὴν ἄποψη ὑπάρχει ἀπόλυτη διαφορὰ μεταξὺ περισυλλογῆς καὶ προσευχῆς.
Ἡ βασικὴ διάκριση μεταξὺ περισυλλογῆς καὶ καθημερινῶν τυχαίων σκέψεων εἶναι ὅτι στὴν περισυλλογὴ ὑπάρχει συνοχὴ σκέψεων. Ἡ περισυλλογὴ εἶναι ἀσκητικὴ προσπάθεια ποὺ γίνεται μόνο μὲ διανοητικὴ νηφαλιότητα. Ὁ Θεοφάνης ὁ Ἔγκλειστος, μιλῶντας γιὰ τὸν τρόπο μὲ τὸν ὁποῖο σκέπτονται συνήθως οἱ ἄνθρωποι, λέει ὅτι οἱ σκέψεις βουίζουν γύρω ἀπὸ τὰ κεφάλια μας, σὰν σμῆνος κουνουπιῶν, πρὸς ὅλες τὶς κατευθύνσεις, μονότονα, χωρὶς σκοπὸ καὶ χωρὶς συγκεκριμένη κατάληξη.
