Ἱερέας Ἰωάννης Βασίλιε
Η ΑΞΙΟΠΙΣΤΙΑ ΤΗΣ ΒΙΒΛΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΚΟΡΑΝΙΟΥ
Εἰσαγωγικὸ ἀπό entaksis: Ἡ σύγχρονη ἰσλαμική ἀπολογητική προβάλλει συχνά τόν ἰσχυρισμό τῆς «ἀπόλυτης καί ἀδιατάρακτης διατηρήσεως» τοῦ Κορανίου, ὑποστηρίζοντας ὅτι τό κείμενο πού ἀναγινώσκεται σήμερα ταυτίζεται πλήρως, μέχρι κεραίας, μέ τήν ἀρχική ἀποκάλυψη τοῦ 7ου αἰῶνος. Ὁ ἰσχυρισμός αὐτός ἀποτελεῖ τόν ἀκρογωνιαῖο λίθο τῆς δογματικῆς ἀνωτερότητας τοῦ Ἰσλάμ ἔναντι τῶν λοιπῶν μονοθεϊστικῶν θρησκειῶν, οἱ οποῖες κατηγοροῦνται γιά παραφθορά τῶν γραφῶν τους. Ὡστόσο, μία προσεκτική ἐξέταση τῶν ἀρχαιότερων καί πλέον ἀξιόπιστων ἰσλαμικών πηγῶν (ὅπως οἱ συλλογές Χαντίθ τῶν Al-Bukhari καί Muslim), καθώς καί ἡ ἐπιστημονική μελέτη τῶν πρώιμων χειρογράφων, ἀποκαλύπτουν μία πολύ πιό σύνθετη πραγματικότητα. Ἡ ἱστορία τῆς συλλογῆς, τῆς ἐπιλογῆς καί τῆς τελικής τυποποιήσεως τοῦ κορανικοῦ κειμένου βρίθει ἀναφορῶν γιά ἀπώλειες στίχων, καύση ἐναλλακτικῶν κωδίκων καί σημαντικές κειμενικές ἀποκλίσεις μεταξύ τῶν κορυφαίων συντρόφων τοῦ Μωάμεθ. Στό παρόν ἄρθρο, ἐπιχειρεῖται μία ἀνατομία τῆς διαδικασίας συγκροτήσεως τοῦ Κορανίου, βασισμένη ὄχι σέ ἐξωτερικές ἐπικρίσεις, ἀλλά στά ἴδια τά δεδομένα τῆς ἰσλαμικής παραδόσεως. Σκοπός εἶναι νά καταδειχθεῖ ἡ ἀπόσταση μεταξύ τοῦ λαϊκοῦ θρησκευτικοῦ μύθου καί τῆς ἱστορικής πραγματικότητος, ὅπως αὐτή καταγράφηκε ἀπό τούς πρώτους μουσουλμάνους λογίους. |
Παρουσίαση τοῦ προβλήματος
Οἱ σύγχρονοι ἰσλαμιστές κήρυκες λένε συχνά ὅτι τό κείμενο τῆς Βίβλου εἶναι ἀλλοιωμένο, ἐνῷ τό κείμενο τοῦ Κορανίου ἔχει διατηρηθεῖ πλήρως στό πρωτότυπο ἀπό τόν ἱδρυτή τοῦ Ἰσλάμ, χωρίς καμία διαφοροποίηση ἤ παραλλαγή στό κείμενο. Ἐπιπλέον, οἱ σύγχρονοι μουσουλμάνοι ἰσχυρίζονται ὅτι ὅλοι οἱ σύντροφοι τοῦ Μωάμεθ ἤξεραν τό κείμενο τοῦ Κορανίου ἀπ’ ἔξω καί δέν χρειαζόταν νά γραφτεῖ.
Ὡστόσο, ὅλοι αὐτοί οἱ ἰσχυρισμοί εἶναι πέρα γιά πέρα ψεύτικοι, ὄχι μόνο σύμφωνα μέ τήν ἀντικειμενική ἐπιστήμη καί τά δεδομένα γιά τό περιεχόμενο τῶν χειρογράφων τοῦ Κορανίου πού σώζονται, ἀλλά καί σύμφωνα μέ τίς ἴδιες τίς ἰσλαμικές πηγές πού θεωροῦνται οἱ πιό ἔγκυρες, ὅπως τό Sahih Bukhari καί τό Sahih Muslim.
Ποιος ἔγραψε τό Κοράνι
Ἄς ξεκινήσουμε μέ τό γεγονός ὅτι ἡ ἱστορία πώς δῆθεν ὅλοι ἤ οἱ περισσότεροι σύντροφοι τοῦ ἱδρυτή τοῦ Ἰσλάμ ἤξεραν τό Κοράνι ἀπ’ ἔξω δέν εἶναι παρά ἕνα πολύ μεταγενέστερο ἐφεύρημα. Ἡ πρώτη ἀπόδειξη γι’ αὐτό εἶναι ὅτι, ὅπως ἀναφέρουν οἱ ἴδιες οἱ ἰσλαμικές πηγές, τή στιγμή πού πέθανε ὁ Μωάμεθ τό Κοράνι δέν ὑπῆρχε ἀκόμη ὡς ὁλοκληρωμένο κείμενο:
«Εἶπε ὁ Ad-Dairakuli στό βιβλίο του “Ὠφέλειες”: Μᾶς διηγήθηκε ὁ Ἰμπραήμ ἰμπν Μπασάρ ἀπό τόν Σουφιάν ἰμπν Οὐέιν, ἀπό τόν Ζούγκρι, ἀπό τόν Οὐμπάιντ, ἀπό τόν Ζαΐντ ἰμπν Θάμπιτ, ὁ ὁποῖος εἶπε: Ὅταν πέθανε ὁ προφήτης, τό Κοράνι δέν εἶχε ἀκόμη συγκεντρωθεῖ σέ καμία μορφή».¹
Ἑπομένως, ἀφοῦ τό Κοράνι δέν ὑπῆρχε ἀκόμη, πῶς γινόταν νά τό ξέρουν ἀπ’ ἔξω; Στήν καλύτερη περίπτωση, κάποιοι μαθητές μπορεῖ νά ἤξεραν ἀπ’ ἔξω κάποια σκόρπια ἀποσπάσματα, ἀλλά τίποτα περισσότερο.
Μιά δεύτερη ἀπόδειξη ὅτι ὁ μύθος πώς «οἱ σύντροφοι ἤξεραν ἀπ’ ἔξω ὅλο τό Κοράνι» εἶναι ψεύτικος, εἶναι τό γεγονός ὅτι, σύμφωνα μέ τό Sahih al-Bukhari, ὁ χαλίφης Ἀμπού Μπάκρ, μετά ἀπό ἐπιμονή τοῦ φίλου του Οὐμάρ ἰμπν Χατάμπ, ἀποφάσισε νά συγκεντρώσει τό Κοράνι μετά ἀπό μιά μάχη. Αὐτό θά ἦταν μιά πράξη χωρίς νόημα ἄν αὐτό τό ἴδιο τό Κοράνι ὑπῆρχε ἤδη στό μυαλό τοῦ Ἀμπού Μπάκρ καί τοῦ Οὐμάρ – τῶν πιό κοντινῶν συντρόφων τοῦ Μωάμεθ. Ἄν τό ἤξεραν, δέν θά χρειαζόταν καμία προσπάθεια γιά τή συλλογή καί τή σύνταξη τοῦ κειμένου: θά ἀρκοῦσε νά φωνάξουν ἕναν ἄνθρωπο πού ἤξερε γραφή καί νά τοῦ τό ὑπαγορεύσουν, συγκρίνοντας αὐτά πού εἶχαν ἀπομνημονεύσει.
Ὅμως, ἀντίθετα μέ ὅσα λένε οἱ σημερινοί προπαγανδιστές, βλέπουμε ὅτι οὔτε ὁ Ἀμπού Μπάκρ οὔτε ὁ Οὐμάρ εἶχαν τό Κοράνι εἴτε γραπτά εἴτε ἀπομνημονευμένο, καί ἔπρεπε νά ψάξουν κάποιον γιά νά συνθέσει αὐτό τό κείμενο γι’ αὐτούς.
Στή συνέχεια, τά χαντίθ πού μάζεψε ὁ Μπουχάρι διηγοῦνται ὅτι γιά τό ἔργο τῆς συλλογῆς τοῦ Κορανίου ἐπιστρατεύτηκε ἕνας ἀπό τούς γραμματεῖς τοῦ Μωάμεθ, ὁ Ζαΐντ ἰμπν Θάμπιτ, ὁ ὁποῖος ἐπίσης δέν εἶχε τό κείμενο τοῦ Κορανίου σέ καμία μορφή καί, ὅπως ὁ Οὐμάρ καί ὁ Ἀμπού Μπάκρ, δέν εἶχε ἰδέα τί εἶναι τό Κοράνι ὡς σύνολο. Μάλιστα, κανείς ἀπό τούς τρεῖς αὐτούς μεγάλους συντρόφους δέν μπόρεσε νά ἀπαγγείλει ἀπ’ ἔξω καμία σούρα ὥστε οἱ ἄλλοι δύο νά τήν ἐλέγξουν μέ τή δική τους ἐκδοχή, γιά νά ξεκινήσει ἡ διαδικασία τῆς συλλογῆς.
