Woke culture: Οι θρησκευτικές της ρίζες και οι φιλοσοφικές παρανοήσεις της.

Αρχιμ. Θεοφίλου Λεμοντζή Δρ. Θ

Εάν ζούσε στην εποχή μας ο κοινωνιολόγος Μαξ Βέμπερ ίσως να μην του κέντριζε τόσο πολύ το ενδιαφέρον για το πώς μέσα από τις θρησκευτικές προϋποθέσεις του Προτεσταντισμού αναδύθηκε το καπιταλιστικό σύστημα, ώστε να γράψει το περίφημο έργο «Η προτεσταντική ηθική και το πνεύμα του καπιταλισμού»1. Είναι βέβαιο όμως ότι θα εντυπωσιαζόταν από το πώς οι πουριτανικές τάσεις μιας ιδιάζουσας καλβινιστικής ηθικής η οποία κατατείνει να ορίζει την ομοιομορφία στην σκέψη και την συμπεριφορά, να καταρτίζει λίστα απαγορεύσεων, να λογοκρίνει, να απαιτεί συμμόρφωση, να διεκδικεί την αυθεντία, να παρουσιάζεται ως ο χωροφύλακας της παγκόσμιας ηθικής συνείδησης και να αναγορεύει τη διαφορετική άποψη ως «βέβηλο», έχουν οδηγήσει στην εμφάνιση ενός ιδιότυπου κοινωνικού φαινομένου, με το όνομα «Woke culture», που φθάνει στα όρια του θρησκευτικού, ώστε ο φιλόσοφος Jean-François Braunstein στο δοκίμιό του «La Religion Woke»2, να συγκρίνει το κίνημα αυτό με την αναβίωση του προτεσταντικού ευσεβισμού πριν από 200 χρόνια3.

Άλλωστε, το όραμα των Καλβινιστών του 16ου αιώνα για την πόλη της Γενεύης4 συμπίπτει με αυτό της Woke ιδεολογίας, το χτίσιμο δηλαδή μιας κοινωνίας επάνω σε μια ομοιόμορφη ηθική, σκέψη και συμπεριφορά, με ολοκληρωτικά χαρακτηριστικά. Και για να το επιτύχουν αυτό οι θρησκευτικοί άρχοντες της Γενεύης είχαν ως κύριο καθήκον την επίβλεψη των δημοσίων και ιδιωτικών ηθών, αλλά και την επίμονη και αδιάκριτη παρακολούθηση της ιδιωτικής ζωής κάθε ατόμου5. Επισκέπτονταν χωρίς προειδοποίηση όλα τα σπίτια για να ερευνήσουν τις συνήθειες των μελών της κάθε οικογένειας και οι ελαφρότερες μορφές παρέκκλισης από τους κανόνες της πόλης τιμωρούνταν6.

Η ισοπέδωση του ανθρώπινου νου

Μια αναδυόμενη Οργουελική κοινωνία

Η ισοπέδωση τού ανθρώπινου νου

Μια αναδυόμενη Οργουελική κοινωνία

Της Φλώρας Τζημάκα, Σύμβουλος έκδοσης του περιοδικού ELLE

   Το πολιτικό καθήκον κάθε επαναστατικού κινήματος πραγματικής χειραφέτησης ήταν πάντα, σύμφωνα με τα λόγια του Albert Camus, να "εμποδίσει την αποσύνθεση του κόσμου". Αναρωτιέται κανείς πώς θα χαρακτήριζε αν ζούσε σήμερα ο Camus ένα κίνημα, μια ιδεολογία που συνειδητά επαγγέλλεται την αποσύνθεση του κόσμου.

   Αυτό ακριβώς προωθεί το κίνημα της αφύπνισης ή αλλιώς woke: το τέλος του δυτικού πολιτισμού. Ο Pascal  Bruckner, συγγραφέας του βιβλίου Ένας Σχεδόν Τέλειος Ένοχος, λέει ότι μετά την Πτώση του Τείχους, μια νέα ιδεολογία προσπαθεί να "αντικαταστήσει αυτή των υποσχέσεων του υπαρκτού σοσιαλισμού, βασισμένη στη φυλή, το γένος, την ταυτότητα. Για τρεις θεωρίες, τη νεοφεμινιστική, την αντιρατσιστική και την αποαποικιακή, ο ένοχος είναι ο λευκός αρσενικός ετεροφυλόφιλος. Ούτε οι λευκές γυναίκες εξαιρούνται. Η υπεροχή του "ιθαγενούς" αφήνει και εκείνες στο έλεος της εκδικητικής μανίας".

Στο βιβλίο Woke, Η Καθολική Αποδόμηση: Έθνος – Φύλο – Φυλή, μια συλλογή κειμένων για το κίνημα αυτό, διαβάζω: "Το κίνημα των woke, δηλαδή των "αφυπνισμένων", εκφράζει έναν μεσσιανισμό και μια φανατική προσήλωση στην ορθοπολιτική ορθοδοξία που παραπέμπει στις πιο σκοτεινές στιγμές ολοκληρωτικών καθεστώτων, χωρίς καμία διάκριση μεταξύ θετικών και αρνητικών στοιχείων του ευρωπαϊκού πολιτισμού. Αποσιωπά το γεγονός ότι, παράλληλα με την αποικιοκρατία ή τον ρατσισμό, το ευρωπαϊκό πνεύμα επέτρεψε ταυτόχρονα και την αντιαποικιακή σκέψη, την κοινωνική, τη φεμινιστική, την οικολογική κριτική [...] Εξελίσσεται ένα κυνήγι μαγισσών που στοχοποιεί τη "λευκότητα" και τη δυαδικότητα των φύλων, εξισώνοντάς τα με το απόλυτο κακό. Παράλληλα, υποστηρίζεται πως το φύλο, ως βιολογική κατηγορία, δεν υπάρχει, αλλά αποτελεί κοινωνική κατασκευή. Επομένως, οι λευκοί άνδρες, άσχετα με πεποιθήσεις και κοινωνική θέση, είναι "αντικειμενικά" φορείς ενός διττού ρατσισμού: ενάντια στους έγχρωμους και στο γυναικείο φύλο.

«Το κίνημα Woke είναι μία θρησκεία χωρίς συγχώρεση»

    

Από πού προέρχεται ο γουοκισμός και ποια είναι τα θεμέλιά του; Ο Γάλλος φιλόσοφος Jean-François Braunstein που εξετάζει αυτά τα ερωτήματα στο δοκίμιό του «La Religion Woke», συγκρίνει το κίνημα αυτό με την αναβίωση των ευαγγελιστών προτεσταντών, πριν από 200 χρόνια. Κατά τον Braunstein, η woke ιδεολογία έχει αναπτύξει θρησκευτικά χαρακτηριστικά: προσπαθεί ν’ απαντήσει στην έλλειψη μιας ανώτερης αλήθειας που χαρακτηρίζει τη σημερινή μετα-θρησκευτική κοινωνία.

Η επιρροή της woke ιδεολογίας φαίνεται ότι φτάνει σε όλα τα επίπεδα της κοινωνίας. Από την εταιρεία Ντίσνεϊ, που καλεί τους λευκούς υπαλλήλους της να προβληματιστούν σχετικά με τα «λευκά προνόμιά» τους, μέχρι τους ακτιβιστές που καθορίζουν το ακαδημαϊκό περιβάλλον των πανεπιστημίων, κυνηγώντας καθηγητές της «παλιάς σχολής», ή τον πολλαπλασιασμό των μαθημάτων με θέμα τον «αντιρατσισμό».

Ο Braunstein προειδοποιεί: «Στο όνομα της καταπολέμησης των διακρίσεων, μια νέα πνευματική τρομοκρατία αναδύεται στις δυτικές κοινωνίες». Το κίνημα αυτό ανατρέπει όλα τα συνήθη πλαίσια σκέψης και στόχος του είναι «να αποδομήσει τη δυτική πολιτιστική και επιστημονική κληρονομιά, η οποία κατηγορείται ότι είναι δομικά σεξιστική, ρατσιστική και αποικιοκρατική».