Η αχίλλειος πτέρνα των ψηφιακών κοινωνιών
Γράφει ο Νικόδημος Καλλιντέρης, Νομικός
Σύμφωνα με μια εντελώς πρόσφατη έκθεση ενός εξειδικευμένου οργανισμού των Ηνωμένων Εθνών, της Διεθνούς Ένωσης Τηλεπικοινωνιών (International Telecommunication Union), «μια ψηφιακή πανδημία είναι ένα πιθανό σενάριο».
Το γεγονός ότι οι σύγχρονες κοινωνίες έχουν οργανωθεί έτσι ώστε όλα τα κρίσιμα συστήματα να εξαρτώνται από ψηφιακές υποδομές (π.χ. ηλεκτρική ενέργεια, τράπεζες, μεταφορές, υγεία, δημόσια διοίκηση, ειδοποιήσεις κινδύνου, εφοδιαστικές αλυσίδες κ.λπ.) καθιστά μια πιθανή δυσλειτουργία τους μια εφιαλτική έκβαση με σοβαρές επιπτώσεις. Αναμφίβολα οι ψηφιακές υποδομές αύξησαν κατακόρυφα την απόδοση σε πολλά πεδία αλλά ταυτόχρονα δημιούργησαν νέες - αόρατες κάποιες φορές - ευπάθειες.
Στις αρχές Μαΐου του 2026, η Διεθνής Ένωση Τηλεπικοινωνιών παρουσίασε την εμβληματική της έκθεση με τίτλο «Όταν τα ψηφιακά συστήματα αποτυγχάνουν: μια έκθεση εμπειρογνωμόνων σχετικά με τους κρυφούς κινδύνους του ψηφιακού μας κόσμου» (“When digital systems fail: an expert report on the hidden risks of our digital world”), σε συνεργασία με το Γραφείο των Ηνωμένων Εθνών για τη Μείωση του Κινδύνου Καταστροφών (United Nations Office For Disaster Risk Reduction) και τη Σχολή Διεθνών Υποθέσεων Sciences Po στο Παρίσι.
Η έκθεση υποστηρίζει ότι οι ψηφιακές διακοπές σπάνια μένουν απομονωμένες λόγω της διαλειτουργικότητας και της συνδεσιμότητας των συστημάτων. Μπορεί να ξεκινήσουν ως τοπική βλάβη και να εξαπλωθούν διατομεακά και διασυνοριακά. Έτσι, ο τελικός αριθμός των ανθρώπων που επηρεάζονται μπορεί να είναι έως και δέκα φορές μεγαλύτερος από όσους εκτέθηκαν στο πρωταρχικό γεγονός.
Η έκθεση προσομοιώνει τρία σενάρια που προκύπτουν από φυσικές καταστροφές και θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε μια ολοκληρωτική «κυβερνοπανδημία», κατά την οποία δεν λειτουργούν οι τηλεπικοινωνίες και το διαδίκτυο, οι πληρωμές δεν μπορούν να πραγματοποιηθούν, τα νοσοκομεία χάνουν την πρόσβαση στα ιατρικά δεδομένα ασθενών και οι ειδοποιήσεις έκτακτης ανάγκης δεν φτάνουν στους αποδέκτες.
