ΤΑ ΙΣΤΙΑ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ (Κυριακή Ε΄ Νηστειών).

ΤΑ ΙΣΤΙΑ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ

π. Δημητρίου Μπόκου

Με τη χάρη του Θεού μπαίνουμε στην τελευταία εβδομάδα της Μεγάλης Τεσσαρακοστής. Το Σάββατο του Λαζάρου κλείνει η ευλογημένη αυτή περίοδος και ακολουθεί η Μεγάλη Εβδομάδα. Ως τελευταίο πρότυπο σωτήριας μετάνοιας και πνευματικού αγώνα κατά των παθών βάζει ενώπιόν μας η Εκκλησία την ασυνήθιστη μορφή και βιοτή της οσίας Μαρίας της Αιγυπτίας, που επέδειξε πρωτόγνωρη όντως άσκηση εγκράτειας και προσευχής (Κυριακή Ε΄ Νηστειών).

Εύδρομο πλοίο η Εκκλησία, ταχύ, θωρακισμένο εξοπλισμένο, ευέλικτο, ποντοπορεί διαπλέοντας την πολυτάραχη θάλασσα του κόσμου. Χωρίς να λοξοδρομεί από τη θεόθεν καθορισμένη πορεία της, κλυδωνίζεται έντονα στα αντίθεα κύματα, στον πανταχόθεν επεγειρόμενο άνεμο της αποστασίας, στην παφλάζουσα τρικυμία της απιστίας και αδιαφορίας, αλλά ουδέποτε καταποντίζεται. Ευθυδρομεί διηνεκώς επί το Πάσχα, πλέει κατ’ ευθείαν γραμμή προς «την άνω Ιερουσαλήμ, εν τη Βασιλεία των Ουρανών». 

Μαστιζόμενοι από την καταιγίδα των πειρασμών, καταποντούμενοι από τις τρικυμίες των παθών, χειμαζόμενοι από τον σάλο των ηδονών, δοκιμαζόμενοι παντοιοτρόπως από τη χαλεπότητα της αμαρτίας, μία και μόνο σανίδα σωτηρίας έχουμε μπροστά μας: Την άμεση επιβίβαση στο ασφαλές και αβύθιστο καράβι της Εκκλησίας. Τότε «προς το μέλλον εν χαρά» διευθυδρομούμε κι εμείς. Με τη ναυαγοσωστική Κιβωτό της Εκκλησίας διαπερνούμε ακίνδυνα τα κύματα των πταισμάτων μας, που, υψωμένα από πάνω μας, απειλούν να μας καλύψουν, όπως κάλυψαν κάποτε «εν θαλάσση Ερυθρά επαναστραφέντα» τα ύδατα «αρματηλάτην Φαραώ, …τους Αιγυπτίους και τους τριστάτας». Από τον τρικυμιώδη ωκεανό του βίου μας η εκκλησιαστική «ναυς», διαπλέοντας «το της νηστείας μέγα πέλαγος», μας φέρνει με ασφάλεια σε ήρεμα νερά. 

ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΜΑΘΗΜΑ (Κυριακή της Τυρινής).

"ἀχρηστεύεται ἡ νηστεία, ὅταν δὲν ἐπιτελεῖ τὸν σκοπό της, ὅταν δὲν περιορίζει τὶς ἐγωκεντρικὲς ἐπιθυμίες, ὅταν δὲν ὁδηγεῖ στὶς ἀρετὲς καὶ ἰδιαίτερα στὴν ταπείνωση"

 

ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

π. Δημητρίου Μπόκου

Ἡ παρακοὴ τῶν Πρωτοπλάστων ποὺ δρομολόγησε κοσμογονικὲς ἀνακατατάξεις, ἡ παρὰ πᾶσαν ἐλπίδα τους ἀπώλεια τοῦ Παραδείσου καὶ ἡ ἀνεπιθύμητη ἐξορία τους στὸν τόπο τῶν τριβόλων καὶ τῶν ἀκανθῶν, εἶναι τὰ ἀρχέγονα συγκλονιστικὰ γεγονότα ποὺ ἔρχονται πρὸ ὀφθαλμῶν μας ἐν ὄψει τῆς ἀρχόμενης Μεγάλης Σαρακοστῆς (Κυριακὴ τῆς Τυρινῆς).

Στὸν Παράδεισο ὁ ἄνθρωπος εἶχε ἐπιφορτισθεῖ μὲ μικρὴ ἄσκηση νηστείας. Ἀπορρίπτοντας ὅμως τὸ μικρὸ αὐτὸ φορτίο, ἐνεπλάκη ἀντιστρόφως στὴ γῆ σὲ σκληρὸ ἀδιέξοδο ἀγώνα. Ὁ μικρὸς περιορισμὸς στὸν Παράδεισο ἀπέβλεπε στὴν ἐξάσκηση τοῦ αὐτεξουσίου, ἦταν ἕνας μικρὸς ἀγώνας γιὰ νὰ δοκιμάσει τὴν ἐλεύθερη θέλησή του.

Ὄντως ὁ ἄνθρωπος ἔφερε σὲ ὁριακὸ σημεῖο τὸ αὐτεξούσιό του, ἐπιλέγοντας ἀμφισβήτηση τῆς θεϊκῆς αὐθεντίας, ἀπόρριψη τοῦ θείου θελήματος. Ἡ διάρρηξη τῆς σχέσης του μὲ τὸν Θεὸ τὸν κατέστησε ἀνάξιο τοῦ Παραδείσου. Χοϊκὸς ὤν, κατήντησε «εἰς γῆν, ἐξ ἧς ἐλήφθη». Στὸ ἑξῆς ὁ ἀγώνας, τόσο γιὰ ἐπιβίωση, ὅσο καὶ γιὰ ἐπάνοδο «εἰς τὸ ἀρχαῖον κάλλος», θὰ εἶναι τραχὺς καὶ μόνιμος, ἂν καὶ ἀτελέσφορος.

Η ΜΗΤΕΡΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ

Η ΜΗΤΕΡΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ

π. Δημητρίου Μπόκου

Θεωρούμε την Κοίμηση της Θεοτόκου ως «τελευταίον ούσαν επ’ αυτή μυστήριον». Όλα τα γεγονότα που λαμβάνουν χώρα στη μοναδική ζωή της Παναγίας, υπήρξαν μυστήρια ανερμήνευτα και υπέρλογα. Γεννάται με τρόπο θαυμαστό, προσφέρεται νήπιο στον Ναό, τρέφεται από το χέρι του αρχαγγέλου. Υπηρετεί το ύψιστο μυστήριο της Θείας Οικονομίας με τη συναίνεσή της να σαρκωθεί μέσα της ο ίδιος ο Θεός. Ακολουθεί τον Υιό της από την αρχή ως το τέλος του σωτηρίου έργου του, μέχρι τον Σταυρό και την Ανάσταση. Και με τρόπο αληθινά μεγαλειώδη διέρχεται τη φάση του θανάτου.

Και όλα αυτά δεν είναι μόνο απ’ τη μεριά του Θεού μυστήρια, επειδή αποτελούν δηλαδή θαυμαστές και υπερφυείς ενέργειές του. Αποτελούν και από την πλευρά της Παρθένου μυστήρια. Είναι μυστήρια της τελειότερης προσφοράς, αγάπης, υπακοής, ελευθερίας, ταπεινοφροσύνης, αφοσίωσης και εμπιστοσύνης προς τον Θεό. Και όπως σε όλα τα άλλα, έτσι και στον καιρό της εκδημίας της η Παναγία έδειξε απόλυτη εμπιστοσύνη στον Θεό. Και παρέδωσε την αγία ψυχή της στον Υιό της, το δε σώμα στους αποστόλους για να ταφεί.

Η ΓΥΜΝΩΣΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ (Κυριακή Ε' Ματθαίου)

Ὁ Χριστὸς ἦλθε στὰ μέρη τῶν Γεργεσηνῶν. Καθ’ ὁδὸν συνάντησε δυὸ δαιμονισμένους σὲ φοβερὴ κατάσταση, λόγῳ τῆς κατοχῆς τους ἀπὸ πλῆθος πονηρῶν πνευμάτων. Οἱ δαίμονες ζήτησαν ἀπὸ τὸν Χριστὸ νὰ τοὺς ἐπιτρέψει νὰ μποῦν σὲ μιὰ ἀγέλη χοίρων καὶ ὁ Κύριος τὸ ἐπέτρεψε. Μὲ τὴν εἴσοδο τῶν δαιμόνων στοὺς χοίρους, ἡ ἀγέλη ὁλόκληρη ὅρμησε στὸ γκρεμὸ καὶ πνίγηκε στὴ θάλασσα. Μπρὸς στὸ φαινόμενο αὐτό, οἱ κάτοικοι ζήτησαν ἀπὸ τὸν Χριστὸ νὰ φύγει ἀπὸ τὴ χώρα τους, φοβούμενοι χειρότερες συμφορὲς ἀπὸ τὴν παρουσία του (Κυριακὴ Ε΄ Ματθαίου).

Οἱ εὐαγγελιστὲς Μᾶρκος καὶ Λουκᾶς ἀναφέρονται στὸ γεγονός, σημειώνοντας τὴν (ὁπωσδήποτε δευτερεύουσα) λεπτομέρεια, πὼς ἐπρόκειτο γιὰ ἕναν δαιμονιζόμενο. Ἀναφέρουν τὸν ἕνα ἀπὸ τοὺς δύο, ποὺ φαίνεται πὼς ἦταν χειρότερος ἀπὸ τὸν ἄλλο καὶ τὸν ἔτρεμε ὅλη ἡ περιοχὴ (ἅγ. Νικόλαος Βελιμίροβιτς). Ἰδιαίτερη ὅμως σημασία ἔχει ἡ περιγραφὴ καὶ ἀπὸ τοὺς τρεῖς εὐαγγελιστὲς τῆς φριχτῆς κατάστασης, στὴν ὁποία εἶχαν περιέλθει οἱ ἄνθρωποι αὐτοί. Κατοικοῦσαν στὰ μνήματα, περιπλανιόντουσαν στὶς ἐρήμους καὶ στὰ βουνά, ἔσπαγαν τὶς σιδερένιες ἁλυσίδες μὲ τὶς ὁποῖες προσπαθοῦσαν νὰ τοὺς περιορίσουν οἱ ἄνθρωποι, κυκλοφοροῦσαν χωρὶς ἐνδύματα, κατέκοπταν τὸ σῶμα τους μὲ πέτρες. Ἦταν «χαλεποὶ λίαν». Ὁ φόβος καὶ ὁ τρόμος τῶν ἀνθρώπων. Κανένας δὲν τολμοῦσε νὰ κυκλοφορήσει στὸν δρόμο τους.

Στὸ πρόσωπό τους φαίνεται καθαρὰ ἡ θλιβερὴ κατάληξη τῆς συνοίκησης μὲ τὸν διάβολο. Στὸν Παράδεισο ὁ ὄφις ὑποσχέθηκε στὸν ἄνθρωπο θέωση. «Ἔσεσθε ὡς θεοί».

ΠΡΟΤΥΠΑ ΓΥΝΑΙΚΩΝ-Κυριακή Μυροφόρων

Ο Χριστός εξέπνευσε πάνω στον Σταυρό. Το άψυχο σώμα του, κρεμασμένο και εγκαταλελειμμένο, κινδύνευε να πεταχτεί με τα σώματα των ληστών, να γίνει βορά ορνέων, να βεβηλωθεί, να χωθεί πρόχειρα σε κάποιο λάκκο. Η Παρασκευή έσβηνε, η μεγάλη μέρα του εβραϊκού Πάσχα, το Σάββατο, άρχιζε. Ό,τι ήταν να γίνει, έπρεπε να γίνει άμεσα.

Ήρθαν τότε ο Ιωσήφ και ο Νικόδημος, άρχοντες των Ιουδαίων, και με την άδεια του Πιλάτου ενταφίασαν, βιαστικά μεν, αλλά με όλους τους τύπους και τα τελετουργικά των Εβραίων, το σώμα του Ιησού. Οι Μυροφόρες, πανταχού παρούσες, παρακολούθησαν και βοήθησαν στην ταφή. Κατόπιν αγόρασαν και αυτές αρώματα και ήλθαν με το χάραμα της Κυριακής να αλείψουν τον Ιησού. Ο άγγελος όμως τους ανήγγειλε ότι ο Κύριος «ηγέρθη, ουκ έστιν ώδε» (Κυριακή των Μυροφόρων).

Οι αδύναμες Μυροφόρες αποδείχτηκαν οι πιο αξιοθαύμαστες γυναίκες. Απέδειξαν την ακατάβλητη ισχύ του φύλου τους. Οι άντρες μαθητές, έχοντας για πυξίδα τη λογική τους, είχαν τρομοκρατηθεί στο έπακρο. Οι γυναίκες μαθήτριες, ακούοντας μόνο την καρδιά τους, είχαν αψηφήσει τα πάντα. Δυο προσεγγίσεις διαφορετικές, με την καρδιά να υπερισχύει κατά κράτος.

Εορτή Τριών Ιεραρχών: Πως γνωρίζουμε τον Θεό

π. Δημητρίου Μπόκου

Ο δεύτερος της τριάδας των Ιεραρχών και της τριάδας των Θεολόγων Γρηγόριος ο Ναζιανζηνός, με τη δυναμική παρουσία του στη Βασιλεύουσα πόλη το 380 μ. Χ., έκανε πραγματικότητα αυτό που φάνταζε ακατόρθωτο. Οι αιρετικές παραφυάδες του Αρειανισμού (όμοιοι, ανόμοιοι, ομοιουσιανοί κ.λ.π.), με την υποστήριξη αρειανών αυτοκρατόρων και του Ιουλιανού του Παραβάτη, είχαν επικρατήσει σχεδόν παντού. Στην Κωνσταντινούπολη δεν είχε

απομείνει ούτε ένας ναός στα χέρια των Ορθοδόξων. Σε αυτή τη χαλεπή για την Εκκλησία στιγμή ο φιλομόναχος και εραστής της ησυχίας, αλλά και μέγας ρήτορας και σοφός διδάσκαλος Γρηγόριος, κλήθηκε στην πρωτεύουσα, παρά τη θέλησή του, να αγωνιστεί για την ορθή διδασκαλία της Εκκλησίας. 

Η κατάσταση που βρήκε στην Κωνσταντινούπολη ήταν ιδιαίτερα δύσκολη. Μη έχοντας ναό για να αρχίσει τον πνευματικό του αγώνα για την αναστήλωση της Ορθοδοξίας, μετέτρεψε ένα σπίτι σε πρόχειρη εκκλησία και εκεί εκφώνησε τους πέντε θεολογικούς του λόγους, πέντε περίτεχνα έργα ρητορικής και μνημειώδη κείμενα θεολογίας, που ήταν ικανά να μεταστρέψουν τις καρδιές των ανθρώπων στην ορθή πίστη της Εκκλησίας. Η οικία όπου κήρυττε ονομάστηκε ναός της αγίας Αναστασίας, γιατί εκεί ο υψιπετής αετός Γρηγόριος ανέστησε ξανά την Ορθοδοξία.

Οι αιρετικοί αρειανοί θορυβήθηκαν. Προσπάθησαν να αντιδράσουν με τη βία, τον συνήθη τρόπο του ψεύδους κα του σκότους, αλλά εις μάτην. Ο καλός ποιμένας Γρηγόριος με τον ποιμενικό αυλό της θεολογίας του φανέρωσε στις ανθρώπινες ψυχές τα βάθη του Πνεύματος και με τα κάλλη του φθέγματός του, με την καλλιέπεια δηλαδή των λόγων του, τις φώτισε και τις στερέωσε στη σωτήρια πίστη της Εκκλησίας.

Κυριακή Γ΄ Λουκά - ΑΝΘΡΩΠΟΣ Ή ΜΕΤΑΝΘΡΩΠΟΣ;

                      

π. Δημητρίου Μπόκου

Σύσσωμη ἡ μικρὴ πόλη τῆς Ναῒν συμμετέχει στὸ βαρύτατο πένθος τῆς χήρας ποὺ «ἐξοδιάζει» τὸν μονογενῆ της υἱό, προπέμποντάς τον ἀπαρηγόρητη στὴν τελευταία του κατοικία. Τὸ δράμα της κινεῖ καὶ τὰ σπλάχνα τοῦ Χριστοῦ, ποὺ ἐπεμβαίνει ἀπρόσκλητος καὶ ἀνασταίνει τὸ νεκρὸ παιδί, ξαναχαρίζοντας στὴ μάνα τὴ μοναδική της παραμυθία. Τὸ πλῆθος συνειδητοποιεῖ ὅτι κάτι μεγάλο συντελεῖται μπροστά του. Ὅτι ἐπισκέφθηκε ὁ Θεὸς τὸν λαό του (Κυριακὴ Γ΄ Λουκᾶ).

Τὸ γεγονὸς τῆς Ναῒν ἦταν τὸ πρῶτο δεῖγμα γιὰ τὸ τί σήμαινε ἡ θεϊκὴ ἐπίσκεψη στὸν κόσμο. Ἡ ἐνσάρκωση τοῦ Θεοῦ δὲν ἀποτελοῦσε μιὰ παντελῶς ξένη ἰδέα γιὰ τὸν προχριστιανικὸ ἄνθρωπο. Ἦταν ἡ σταθερή, ἂν καὶ ἀμυδρή, προμηθεϊκὴ ἐλπίδα καὶ προσδοκία γιὰ τὴ σωτηρία του. Στὴ σκέψη του ἦταν οἰκεῖο τὸ πρωτευαγγελικὸ μήνυμα γιὰ τὸν θεϊκὸ ἀπόγονο τῆς γυναικὸς ποὺ θὰ συνέτριβε τὴν κεφαλὴ τοῦ ὄφεως. Ἔτσι, στὰ Λύστρα τῆς Λυκαονίας οἱ κάτοικοι, βλέποντας τὴ θαυματουργικὴ θεραπεία ἑνὸς χωλοῦ ἐκ γενετῆς, θεώρησαν ἀμέσως ὅτι οἱ Ὀλύμπιοι θεοὶ εἶχαν ἔρθει ἀνάμεσά τους. «Οἱ θεοὶ ὁμοιωθέντες ἀνθρώποις κατέβησαν πρὸς ἡμᾶς» (Πράξ. 14, 11).

Ὁ Χριστὸς εἶπε ξεκάθαρα ὅτι κατέβηκε ἀπὸ τὸν οὐρανὸ γιὰ νὰ διασφαλίσει ἀδιάλειπτη ζωὴ στὸν ἄνθρωπο, συντρίβοντας τὸν θάνατο. Ὁ ἄνθρωπος ἀποκτᾶ πλέον μιὰ νέα διάσταση.