Η Ειδωλολατρία κατά τα συγγράμματα των απολογητών

«η γαρ σοφία του κό­σμου τούτου μωρία παρά τω Θεώ εστι»

Νικόλαος Τζιράκης, Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών 

    Είναι γνωστό ότι ή Ιστορική ζωή του Χριστιανισμού είναι στενώς συνυφασμένη με την ιστορία των πηγών του. Σημαντικό τμήμα των πηγών του αρχέγονου Χριστιανισμού αποτελούν τα έργα των Απολο­γητών και κατά κύριο λόγο οι Απολογίες, παραλήπτες των οποίων υπήρξαν οι πολιτικοί και πολιτειακοί φορείς της εποχής. Την ανάγκη βαθύτερης μελέτης των Απολογητών και ιδιαιτέρως της αναφοράς τους στη σχέση Ελληνισμού-εθνισμού και Χριστιανισμού δεν την επιβάλλει μόνο το γεγονός ότι οι Απολογητές υπήρξαν κατά την εποχή τους και προ της εισόδου τους στον Χριστιανισμό φιλόσοφοι ή φιλοσοφούντες, επομένως και ειδωλολάτρες· την επιβάλλει και η εποχή μας, κατά την οποία η ελληνορθόδοξη αυτοσυνειδησία καλείται να επιβεβαιώσει ή να διαψεύσει τη γνησιότητα και την αυθεντικότητά της. Την τελευταία άποψη θεωρούμε πολύ σημαντική αν τη συνδέσου­με με την ιστορική συγκυρία της παρατεταμένης υποχώρησης των ανθρωπιστικών και κλασικών εν γένει σπουδών και το αυτονόητο κατά την κρίση μας χρέος της ορθόδοξης θεολογίας, όχι απλώς να ανταπο­δώσει τη φιλοφρόνησή της στην κλασική ελληνική παιδεία για όσα η τελευταία προσέφερε στον αρχέγονο Χριστιανισμό, αλλά και να σταθεί αρωγός και θερμός συμπαραστάτης του σύγχρονου ανθρώ­που, ο οποίος παραπαίει αναζητώντας με αγωνία το πνευματικό του στίγμα στο λυκαυγές της τρίτης μ.Χ. χιλιετίας πέρα από τα ηχηρά κηρύγματα της παγκοσμιοποίησης και της νέας τάξης πραγμάτων.

Η εμφάνιση των Απολογητών σε μια καθοριστική στιγμή για τη ζωή και το έργο της Εκκλησίας δεν μπορεί παρά να θεωρηθεί από τον μελετητή του έργου της Εκκλησίας ως ενέργεια της Θείας Πρόνοι­ας. Η με κατάλληλο γλωσσικό ένδυμα και ανάλογα επιχειρήματα πα­ρουσίαση και εν ταυτώ υπεράσπιση της εξ αποκαλύψεως χριστιανι­κής αλήθειας ενώπιον των επίσημων πολιτειακών και κρατικών αρ­χών, των «πεπαιδευμένων» τάξεων και των άλλων ποικίλων ομάδων της κοινωνίας της ελληνορωμαϊκής αυτοκρατορίας, δεν ήταν δυνα­τό φυσικά να αναληφθεί από απλά μέλη της χριστιανικής κοινότητας, τα οποία βίωναν το περιεχόμενο της θείας Αποκαλύψεως «εν αγαλλιά­σει και αφελότητι καρδίας αινούντες τον θεόν και έχοντες χάριν προς όλον τον λαόν», σύμφωνα με τη διήγηση των Πράξεων των Απο­στόλων (2, 46-47).

Άγιος Ισίδωρος Πηλουσιώτης, Για τη διακωμώδηση του Σταυρού, του εξευτελισμού της Αγίας Γραφής, του χλευασμού του Αγίου Τάφου

            

Άγιος Ισίδωρος Πηλουσιώτης.

(Επιμέλεια Στέλιος Κούκος)

 

27. Στον Ολυμπιόδωρο

Ότι οι ειδωλολάτρες, με τα επιχειρήματα που νομίζουν ότι μειώνουν τα επιχειρήματα των Χριστιανών, με αυτά ανατρέπουν τα δικά τους.

Απορώ πως, όχι μόνο οι απαίδευτοι των Ελλήνων [των ειδωλολατρών], αλλά και αυτοί που έχουν ως επάγγελμα τη σοφία, και αυτοί που καμαρώνουν για την ευγλωττία τους και καυχώνται για την διαλεκτική τους ικανότητα, και στηρίζονται σε συλλογισμούς, και που βλέπουν βέβαια τις αντιθέσεις των λογισμών, δεν βλέπουν όμως τις αντιθέσεις των πραγμάτων, δεν αισθάνονται, ότι με αυτά που τοξεύουν το θείο κήρυγμα, με αυτά ντροπιάζουν μάλλον τους εαυτούς τους.

Γιατί προκαλεί κάποια άμιλλα στους εξουσιαζόμενους η υπεροχή αυτών που εξουσιάζουν.

Αυτοί λοιπόν ισχυρίζονται ότι ο Ιησούς είναι νεκρός, για να αποδειχθεί το πλήθος των δικών τους θεών πιο αδρανές και από τον νεκρό.

Διακωμωδούν τον σταυρό, για να διακωμωδηθούν οι ίδιοι περισσότερο, πολιορκημένοι και νικημένοι ατιμωτικά από τον σταυρό.

Ειρωνεύονται την αμάθεια των αποστόλων, για να στηλιτευθούν πιο φανερά οι φημισμένοι σοφοί τους, νικημένοι από τη διδασκαλία απλοϊκών ανδρών.

Χλευάζουν τον τάφο του Χριστού που προσκυνείται, για να προκαλέσουν περισσότερα
γέλια οι περίοπτοι ναοί τους, παραχωρώντας τη θέση τους στον χλευαζόμενο τάφο.

Καταπολεμούν όλο το κήρυγμα θεωρώντας το ευτελές, ώστε να αποδειχθούν έτσι τα δικά τους περίοπτα πιο καταγέλαστα, υποκύπτοντας στη φύση των εντολών.