Κ
Τί εἶναι ἡ κοινωνικὴ Τριάς;
Τοῦ κ. Παντελεήμονος Τομάζου, ὑπ. Διδάκτορος Δογματικῆς θεολογίας
Εἰσαγωγὴ
Ἡ διδασκαλία τῆς Ἁγίας Τριάδας ἀποτελεῖ τὸν πυρήνα τῆς χριστιανικῆς πίστης καὶ συγχρόνως τὸ βαθύτερο μυστήριό της. Ἡ Ἐκκλησία ὁμολογεῖ ὅτι ὑπάρχει ἕνας Θεὸς σὲ τρία Πρόσωπα: ὁ Πατήρ, ὁ Υἱὸς καὶ τὸ Ἅγιο Πνεῦμα. Πρόκειται γιὰ μία ἀλήθεια ποὺ βασίζεται στὴ μαρτυρία τῆς Ἁγίας Γραφῆς καὶ διατυπώθηκε μὲ ἀκρίβεια ἀπὸ τὶς Οἰκουμενικὲς Συνόδους καὶ τοὺς Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας. Παρὰ τὴ διαχρονικὴ σπουδαιότητά της, ἡ τριαδολογία θεωρεῖται ἀπὸ πολλοὺς σύγχρονους θεολόγους ἕνα ἀφηρημένο θεολογικὸ ἀντικείμενο, χωρὶς ἄμεση σχέση μὲ τὴν καθημερινὴ ζωὴ τοῦ ἀνθρώπου.
Κατὰ τὸν εἰκοστὸ αἰώνα ἐμφανίστηκε μία νέα θεολογικὴ τάση ποὺ προσπάθησε νὰ δείξει ὅτι ἡ Τριάδα δὲν ἀφορᾶ μόνο τὴ δογματικὴ θεολογία, ἀλλὰ ἔχει ἄμεσες συνέπειες γιὰ τὴν κατανόηση τοῦ ἀνθρώπου καὶ τῆς κοινωνίας. Ἡ τάση αὐτὴ ἔγινε γνωστὴ ὡς «κοινωνικὴ θεωρία τῆς Τριάδας» ἢ ἁπλῶς «κοινωνικὴ Τριάδα». Σύμφωνα μὲ τοὺς ὑποστηρικτές της, ὁ Θεὸς δὲν εἶναι ἁπλῶς μία οὐσία μὲ τρία Πρόσωπα, ἀλλὰ αἰώνια κοινωνία ἀγάπης, ἡ ὁποία μπορεῖ νὰ ἀποτελέσει πρότυπο γιὰ κάθε ἀνθρώπινη σχέση.
Ἡ θεωρία αὐτὴ γνώρισε μεγάλη διάδοση, ἐπηρέασε τὴ σύγχρονη θεολογία καὶ χρησιμοποιήθηκε, γιὰ νὰ ἑρμηνεύσει τὴν Ἐκκλησία, τὴν οἰκογένεια, τὴν κοινωνία, ἀκόμη καὶ τὴν πολιτική. Παράλληλα ὅμως προκάλεσε ἔντονες ἀντιδράσεις. Πολλοὶ θεολόγοι παραδοσιακῶν καταβολῶν ὑποστήριξαν ὅτι αὐτὴ ἡ θεωρία περὶ τῆς Τριάδας ὁδηγεῖ σὲ ἐπικίνδυνες παρερμηνεῖες τοῦ τριαδικοῦ δόγματος καὶ ὅτι ἀπομακρύνεται ἀπὸ τὴ βιβλικὴ καὶ πατερικὴ παράδοση.
Στὸ κείμενο αὐτὸ θὰ παρουσιάσουμε τοὺς βασικοὺς ἐκπροσώπους τῆς κοινωνικῆς Τριάδας, τὴν προέλευση αὐτῆς τῆς θεωρίας, τὶς βασικές της θέσεις, τὶς ἐφαρμογές της καί, κυρίως, τὶς σοβαρὲς θεολογικὲς δυσκολίες ποὺ ἐγείρει.
