
Του Αρχιμανδρίτη Αθηναγόρα Σουπουρτζή στην Romfea.gr
Καθηγητή Εκκλησιαστικού και Κανονικού Δικαίου, Θεολογική Ακαδημία Βολυνίας
Στις 18 Ιουνίου 1942, πριν από ακριβώς 84 χρόνια, εκατοντάδες άνδρες των SS περικύκλωσαν έναν Ορθόδοξο ναό στην Πράγα.
Η μάχη που ακολούθησε διήρκεσε ώρες. Κανείς από τους επτά αντιστασιακούς που κρύβονταν στην κρύπτη δεν παραδόθηκε.
Η ιστορία που οδήγησε σε εκείνη την ημέρα, και το ήθος της Εκκλησίας που την καθόρισε, αξίζει να επαναφερθεί στη μνήμη.
Όταν γίνεται λόγος για την αντίσταση κατά του ναζισμού, η ιστορική μνήμη στρέφεται συνήθως στις στρατιωτικές επιχειρήσεις των Συμμάχων, στα αντιστασιακά κινήματα και στις κυβερνήσεις που συνέχισαν τον αγώνα από την εξορία.
Πολύ λιγότερο γνωστή είναι η συμβολή ορισμένων εκκλησιαστικών κοινοτήτων, οι οποίες επέλεξαν να υπερασπισθούν την ανθρώπινη αξιοπρέπεια με τίμημα ακόμη και τη ζωή των ποιμένων τους.
Χαρακτηριστικότερο ίσως παράδειγμα αποτελεί η Αυτοκέφαλη Ορθόδοξη Εκκλησία Τσεχίας και Σλοβακίας.
Μία από τις μικρότερες αυτοκέφαλες Ορθόδοξες Εκκλησίες, με ολιγάριθμο ποίμνιο και ολιγομελή Ιερά Σύνοδο, κατέθεσε εντούτοις μία από τις σημαντικότερες μαρτυρίες αντίστασης απέναντι στον ναζιστικό ολοκληρωτισμό.
Τον Δεκέμβριο του 1941, Τσεχοσλοβάκοι αλεξιπτωτιστές, επιλεγμένοι από την εξόριστη κυβέρνηση της Τσεχοσλοβακίας στο Λονδίνο και εκπαιδευμένοι από βρετανικές ειδικές δυνάμεις, επέστρεψαν μυστικά στην κατεχόμενη πατρίδα τους.
Δύο εξ αυτών, ο Γιόζεφ Γκάμπτσικ και ο Γιαν Κούμπις, είχαν αναλάβει την αποστολή εξόντωσης του Ράινχαρντ Χάιντριχ, ενός από τους κυριότερους οργανωτές του ναζιστικού μηχανισμού καταστολής και του Ολοκαυτώματος. Η επιχείρηση έμεινε γνωστή ως Operation Anthropoid.
Στις 27 Μαΐου 1942, οι δύο άνδρες επιτέθηκαν στον Χάιντριχ στους δρόμους της Πράγας· εκείνος υπέκυψε στα τραύματά του λίγες ημέρες αργότερα, στις 4 Ιουνίου.









Αγαπητέ μου φίλε, μη σου περάσει από τον νου ότι το γράμμα αυτό θα είναι ολοκληρωτικά αφιερωμένο στην περιγραφή του καθεδρικού ναού της Κολωνίας ή της ιστορίας του. Όχι. Αυτή τη φορά θα μου χρησιμεύσει μόνο ως σύμβολο της θρησκευτικής ευρωπαϊκής συνειδήσεως. Διάλεξα τον ναό αυτό για πολλές αιτίες. Από τους πολυάριθμους γοτθικούς καθεδρικούς ναούς που είδα, ο Καθεδρικός της Κολωνίας μου προκάλεσε την πιο καταπληκτική εντύπωση. Κάμποσες φορές τον επισκέφθηκα, τον θαύμασα απ’ έξω και απ’ όλες τις μεριές και για πολύ επιδόθηκα στην παρατήρηση των τόξων που έφθαναν στην κορυφή του ναού. Άλλους παλαιούς ναούς της Ευρώπης τους παρατήρησα γρήγορα σαν ιστορικά μνημεία, τους επισκέφθηκα με την ψυχρή προσοχή του τουρίστα, ο οποίος πρέπει να δει όλα τα αξιοθέατα. Εκεί κυριευόταν η ψυχή από κάποιο κύμα Ιστορικών αναμνήσεων και ονειροπολήσεων. Θύμιζαν βασιλιάδες, ιππότες και τουρνουά των ευγενών. Αυτό όμως δεν συνέβαινε με τον καθεδρικό της Κολωνίας. Αυτός με προσείλκυε κοντά του με μια δύναμη ακατανόητη. Καθώς πλησίαζα στην πόλη μέσω του Ρήνου, τα μάτια μου καρφώθηκαν επάνω του. Όταν έφευγα από την Κολωνία πήγα στον ναό να τον αποχαιρετήσω. Σπάνια, πολύ σπάνια μου συνέβη να ζήσω τόσο δυνατή εντύπωση καλλιτεχνικής ενότητος όπως την έζησα κοντά στον καθεδρικό της Κολωνίας. Ο ναός του Αγίου Στεφάνου στη Βιέννη, ο παλαιός Καθεδρικός στο Mainz (Μάιντς), ο Kaiserdom (ο αυτοκρατορικός ναός) στη Φρανκφούρτη, ο ναός Notre-Dame στο Παρίσι, η Votivkirche στη Βιέννη και άλλοι γοτθικοί ναοί τέτοια εντύπωση δεν μου προξένησαν. Εγώ, αγαπητέ μου φίλε, που δεν τα βγάζω πέρα με τα εγχειρίδια της ιστορίας μεσαιωνικής τέχνης, θα σου πω τη γνώμη μου.




