Η ΜΑΡΙΑ ΓΙΟΥΝΤΙΝΑ ΚΑΙ Ο ΣΤΑΛΙΝ

                         Αρνούμαι το βραβείο Στάλιν…

και στέλνω τα χρήματα για την επισκευή της εκκλησίας 

και για τη σωτηρία της ψυχής σας

 

 

   Η Maria Yudina γεννήθηκε σε εβραϊκή οικογένεια στο Nevel, Vitebsk Governorate, Ρωσική Αυτοκρατορία. Ήταν το τέταρτο παιδί του Βενιαμίν Γιουντίν, διάσημου φυσιολόγου και ιατροδικαστή, και της πρώτης συζύγου του, Ραΐσα Γιακόβλεβνα Γιουντίνα (το γένος Ζλάτινα, 1868-1918).  Η Yudina σπούδασε στο Ωδείο της Πετρούπολης υπό την Anna Yesipova και τον Leonid Nikolayev. Οι συμμαθητές της περιελάμβαναν τον Dmitri Shostakovich και τον Vladimir Sofronitsky. Το 1921-22 η Γιουντίνα παρακολούθησε διαλέξεις στο ιστορικό-φιλολογικό τμήμα του Πανεπιστημίου της Πετρούπολης και, ως αποτέλεσμα, ολοκλήρωσε σπουδές θεολογίας αφού είχε ήδη μεταστραφεί από τον Ιουδαϊσμό στην Ορθόδοξη πίστη το 1919. 

   Σύμφωνα με τον Σοστακόβιτς, κάποτε ο Στάλιν άκουσε από το ράδιο την Μαρία Γιούντινα να παίζει στο πιάνο το 23ο κοντσέρτο για πιάνο του Μότσαρτ. Αργά το απόγευμα, τηλεφώνησε στο ραδιόφωνο ζητώντας να του στείλουν τον δίσκο, στον οποίο έγραψαν την συναυλία. Μόνο που η συναυλία δεν είχε ηχογραφηθεί. Έπεσε ένας πανικός, κάλεσαν την ορχήστρα, την πιανίστα και τον διευθυντή για να ηχογραφήσουν μέσα στην νύχτα. Τα μέλη της ορχήστρας και ο διευθυντής έτρεμαν από τον φόβο του. Αναγκάστηκαν να αντικαταστήσουν τον διευθυντή με άλλον για να γίνει η ηχογράφηση που ήθελε ο Ηγέτης.1

   Το 1919, σε ηλικία 20 ετών, μεταστράφηκε στην Ορθοδοξία. Τώρα, εκτός από τη μουσική, η χριστιανική διακονία έγινε το κέντρο της ζωής της.

Στο ημερολόγιό της, έγραψε:«Πρέπει να είσαι ευγενικός, πρέπει να ζεσταίνεις τους ανθρώπους, δεν χρειάζεται να λυπάσαι τον εαυτό σου, πρέπει να κάνεις καλό όπου μπορείς. Θέλω να δείξω στους ανθρώπους ότι είναι δυνατόν να ζήσουν μια ζωή χωρίς μίσος, ενώ ταυτόχρονα είναι ελεύθεροι και πρωτότυποι. Ναι, θα προσπαθήσω να γίνω αντάξια της συνείδησής μου».

Ο Στάλιν και ο πατριάρχης – Ορθόδοξη Εκκλησία και σοβιετική εξουσία 1917-1988

                                                    

Ένα από τα πλέον αξιοπερίεργα γεγονότα της σοβιετικής ιστορίας είναι, χωρίς αμφιβολία, η στροφή της στάσης του Στάλιν προς την Ορθόδοξη Εκκλησία, μεσούντος του β΄ παγκοσμίου πολέμου. Ενώ, έως τότε, ή τουλάχιστον τις παραμονές της έκρηξης του πολέμου, οι διώξεις εναντίον ιερωμένων και πιστών ήταν συνεχείς, το σοβιετικό κράτος επέδειξε στη συνέχεια μια πρωτοφανή, για τη φύση του, ανεκτικότητα προς τη δράση της εκκλησίας. Είναι βέβαιο ότι ο Στάλιν αποφάσισε αυτή την τακτική κίνηση, διότι αντιλήφθηκε την ισχύ της ορθοδοξίας στον λαό, που δεν είχε καμφθεί από την καταστολή και την αθεϊστική προπαγάνδα, και του ήταν απαραίτητη για τη διατήρηση του ηθικού του στρατού και της κοινωνίας στις δύσκολες ώρες του πολέμου. Ταυτοχρόνως, έπρεπε να αντιμετωπίσει την πολιτική των ναζί, οι οποίοι αν και φανατικά αντιχριστιανοί, άνοιγαν στις κατεχόμενες απ’ αυτούς περιοχές της ΕΣΣΔ κλειστές εκκλησίες και μονές, για να κερδίσουν τα λαϊκά στρώματα. Τέλος, διέβλεπε την πιθανή επέκταση της σοβιετικής επιρροής προς την ανατολική Ευρώπη και τα Βαλκάνια, όπου κατοικούσαν ορθόδοξοι λαοί, και μια ελεγχόμενη από τον ίδιο εκκλησία θα μπορούσε να τον εξυπηρετήσει πολιτικά.

Με επίκεντρο, λοιπόν, το παραπάνω γεγονός, ο Ιταλός ιστορικός Adriano Roccucci έχει εκδώσει μια μελέτη με τον τίτλο «Ο Στάλιν και ο πατριάρχης, Η Ορθόδοξη εκκλησία και η σοβιετική εξουσία 1917-1958 (στο πρωτότυπο: La Chiesa ortodossa e il potere sovietico 1917-1958, εκδόσεις Eidaudi, 2011, ενώ στα ρωσικά μεταφράστηκε και κυκλοφόρησε το 2016), όπου παρουσιάζει τη σύνθετη σχέση εκκλησίας και εξουσίας κατά τις θυελλώδεις δεκαετίες μεταξύ της Οκτωβριανής επανάστασης και της τελικής επικράτησης του Χρουστσώφ. Η σημασία της μελέτης του έγκειται στο πλούσιο αρχειακό υλικό, και ιδιαίτερα στα στατιστικά στοιχεία που ανακάλυψε και παρουσιάζουν ιδιαίτερα πειστικά την πραγματικότητα στο τεράστιο κεφάλαιο της ορθόδοξης πίστης στα χρόνια της ΕΣΣΔ. Η στέρεα ιστορική γνώση αυτού του παρελθόντος μάς δίνει και κάποια σημαντικά κλειδιά για τη κατανόηση όσων συμβαίνουν σήμερα.