Ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος καὶ οἱ ἀρχαιολάτρες

 

 Εὐδοξία Αὐγουστίνου

Φιλόλογος – Θεολόγος

Α´

῾Ο πολύπαθος ἅγιος τῆς ᾿Εκκλησίας μας, ὁ ἅγιος ᾿Ιωάννης ὁ Χρυσόστομος, ὑφίσταται καί σήμερα, ἀπό τούς ἀθεράπευτους νοσταλγούς τῆς ἀρχαίας λατρείας, συκοφαντίες, χλεύη, ὕβρη ἀλλά καί βάναυση κακοποίηση τῶν κειμένων του, καθώς καί τοῦ ἱστορικοῦ πλαισίου μέσα στό ὁποῖο ἔδρασε. Σοβαρά ἐνοχλημένοι ἀπό τό γεγονός ὅτι ἡ ᾿Εκκλησία ἀνακήρυξε τό 2007 «῎Ετος ᾿Ιωάννου Χρυσοστόμου», σέ περιοδικό τους («Δαυλός», Απρίλιος 2007) γράφουν· «Επειδή πολλή Ελλάδα και πολλοί Έλληνες “έπεσαν” και πέφτουν (γονάτισμα ή “ρίξιμο”) μπροστά στα πόδια αυτού του Ιωάννη Χρυσοστόμου…». Τόση, λοιπόν, ἀπαξίωση καί περιφρόνηση στόν χρυσορρήμονα ἅγιο Πατέρα τῆς οἰκουμένης! ῾Η ὀφειλομένη τιμή πρός τούς ἁγίους εἶναι γι᾿ αὐτούς «γονάτισμα ή “ρίξιμο”»! Καί βεβαίως ποτέ δέν τόν ἀποκαλοῦν ἅγιο.

῾Η «ἑλληνική μωρία» Στό εἰδικό δημοσίευμά τους συγκέντρωσαν παραθέματα στά ὁποῖα ὁ ἅγιος ῾Ιεράρχης στηλιτεύει τά πιστεύματα τῶν ἐθνικῶν, δηλαδή τῶν εἰδωλολατρῶν. Δηλώνουν ὅτι χρησιμοποίησαν τή σειρά «῞Ελληνες Πατέρες τῆς ᾿Εκκλησίας», τοῦ ἐκδοτικοῦ οἴκου «Γρηγόριος Παλαμᾶς».

᾿Εντύπωση ὅμως προκαλεῖ τό γεγονός ὅτι συνήθως δέν μεταφέρουν οὔτε τό κείμενο οὔτε καί τή μετάφραση αὐτούσια, ἀλλά παραποιημένα. Γράφουν π.χ. «Χαρακτηρίζει (ὁ Χρυσόστομος) ονομαστικώς τους Έλληνες “μωρούς”», καί παραπέμπουν τόμ. 18, σελ. 17· ὁ ἅγιος ὅμως ἐκεῖ ὁμιλεῖ περί «τῆς ἑλληνικῆς μωρίας». Συχνά οἱ παραπομπές τους εἶναι λανθασμένες. Παραπέμπουν σέ σελίδες στίς ὁποῖες δέν ἀναφέρεται τό κείμενο πού παραθέτουν.

Ένα τρανταχτό παράδειγμα ανθρώπου που φαίνεται μεν να αγωνίσθηκε για την πίστη, αλλά οι σκοποί του ήταν άλλοι.

Το ακόλουθο ιστορικό παράδειγμα του γνωστού βυζαντινού Γεωργίου Γεμιστού Πλήθων είναι προς διόρθωση όσων αδιακρίτως πιστεύουν, ότι όποιος αντιτίθεται π.χ. στην παγκοσμιοποίηση, στο θέμα των ταυτοτήτων ή του εμβολίου ή είναι υπέρ της Ελλάδος είναι αυτομάτως επαινετέος και σύμμαχος των Χριστιανών.

ο Γεμιστός Πλήθων "έδωσε την ιδική του μάχη κατά των ενωτικών, όχι βεβαί­ως υπερασπιζόμενος το Γένος των Ελλήνων, άλλ’ έχοντας ως σκοπό την προβολή της ειδωλολατρικής πολυθεΐας, η οποία θα απέτρεπε, κατ’ αυτόν, την ένωση των Εκκλησιών και την συνακόλουθη υποτα­γή της Ανατολικής Εκκλησίας στην Δυτική. Το σχέδιό του σκοπούσε στην αναγέννηση του Ελληνισμού όχι μέσω της Ορθοδοξίας, αλλά μέσω της ειδωλολατρίας των αρχαίων Ελλήνων"

Αθανάσιος Ε. Καραθανάσης

Καθηγητής Θεολογικής Σχολής Α.Π.Θ.

 

    Η περίπτωση του σοφού αυτού ομοιάζει με του Ιουλιανού, γι’ αυτό και ο τίτλος της εισηγήσεώς μας. Πως και γιατί έφθασε στην πλά­νη αυτήν θα προσπαθήσουμε να παρουσιάσουμε στην παρούσα εισή­γηση. Είχε γεννηθεί στην Κωνσταντινούπολη περί το 1360 και απέθανε στην Σπάρτη, στις 26 Ιουνίου 1452, ένδεκα μήνες πριν από την Άλωση. Έζησε την τραγωδία της μεσαιωνικής αυτοκρατορίας μας στις πολιτικοεκκλησιαστικές αλλά και κοινωνικές διεργασίες των τε­λευταίων δεκαετιών, κατά τις οποίες υπήρξε εκ των πρωταγωνιστών. Τα έτη της νεότητάς του διήλθε στην Βασιλεύουσα, όπου σπούδασε την πλατωνική φιλοσοφία, η οποία είλκυε, την δεδομένη περίοδο, την βυζαντινή λογιοσύνη και συζητούσε τις διαφορές της από την αριστο­τελική· μη αρκούμενος στον Πλάτωνα, περί το 1380, μετέβη στην Αδριανούπολη, όπου ο ηγεμών της Μουράτ Α’ είχε συγκεντρώσει πλήθος λογίων, και έμεινε εκεί έως το 1393, έτος του θανάτου του Ιουδαί­ου διδασκάλου του Ελισσαίου, εισηγητού ενός παραδόξου συστήμα­τος πολυθεϊσμού ή πανθεϊσμού, άγνωστου, πάντως, στις λεπτομέρειές του. Μετά το 1393 εγκαταστάθηκε στον Μυστρά, στο Δεσποτά­το του Μωρέως, όπου οι κατά καιρούς ηγεμόνες τον χρησιμοποίησαν ως πολιτικό σύμβουλο και όπου συνέγραψε το πλούσιο, κατά τα άλλα, συγγραφικό έργο του και όπου εισηγήθηκε ένα ρηξικέλευθο πολιτικο­κοινωνικό πρόγραμμα, το οποίο ανέλυσαν αρκετοί ερευνητές, όπως ο Απόστ. Βακαλόπουλος και ο Σ. Σπέντζας, για να αναφέρω τους πλέον γνωστούς.

Το 1438-1444 συμμετείχε στην Σύνοδο Φερράρας-Φλωρεντίας κατ’ απαίτηση του αυτοκράτορος Ιωάννου Παλαιολόγου, στην οποία έδωσε την ιδική του μάχη κατά των ενωτικών, όχι βεβαί­ως υπερασπιζόμενος το Γένος των Ελλήνων, άλλ’ έχοντας ως σκοπό την προβολή της ειδωλολατρικής πολυθεΐας, η οποία θα απέτρεπε, κατ’ αυτόν, την ένωση των Εκκλησιών και την συνακόλουθη υποτα­γή της Ανατολικής Εκκλησίας στην Δυτική. Το σχέδιό του σκοπούσε στην αναγέννηση του Ελληνισμού όχι μέσω της Ορθοδοξίας, αλλά μέσω της ειδωλολατρίας των αρχαίων Ελλήνων, θεωρώντας τον Χρι­στιανισμό ξεπερασμένο και μη δυνάμενο όχι μόνον να λυτρώσει το Γένος στην φθίνουσα παρακμή του, αλλά και να αντιμετωπίσει την απειλή του Ισλάμ. Άραγε αυτή η αγωνία του η προερχόμενη από τον ισλαμικό κίνδυνο τον οδήγησε στην ουτοπία αναβιώσεως της ειδω­λολατρίας των αρχαίων προγόνων του; Ο Γεννάδιος Σχολάριος, ευρι­σκόμενος με τον Πλήθωνα στην Φλωρεντία, για την γνωστή ληστρι­κή σύνοδο, μαρτυρεί ότι ο Γεμιστός-Πλήθων -το επώνυμο Πλήθων εί­ναι εξελληνισμός του Γεμιστός και ο ίδιος εκαυχάτο ότι λεκτικώς αυτό προσομοίαζε με το Πλάτων- διεκήρυττε απ’ εκεί, την Φλωρεντία, ότι η ανθρωπότης μια ψυχή και καρδία θα προσερχόταν στην νέα θρη­σκεία.