«Ὀρθόδοξος Ἐκκλησιολογία καί Οὐκρανικόν Σχίσμα»*
Γράφει ὁ κ. Βασίλειος Ἰ. Τουλουμτσὴς, ὑπ. δρ Δογματικῆς, Θεολογικὴ Σχολὴ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν
Πρὶν ἀπ’ ὅλα, θὰ ἤθελα νὰ εὐχαριστήσω θερμὰ τὸν κύριο Γεώργιο Καραλῆ, καὶ στὸ πρόσωπο τῆς Ὀλυμπίας, τὸν ἐκδοτικὸ οἶκο, οἱ ὁποῖοι ἔλαβαν τὴν ἀρχικὴ πρωτοβουλία ἔκδοσης τοῦ συγκεκριμένου τόμου, καὶ συντόνισαν ὅλες τὶς ἀπαραίτητες ἐνέργειες προκειμένου ἡ ἀρχικὴ σύλληψη καὶ ἰδέα νὰ γίνει πραγματικότητα. Πρέπει βεβαίως νὰ σημειωθεῖ ὅτι ἡ ἔκδοση τοῦ παρόντος συλλογικοῦ τόμου ἔχει ἰδιαίτερη θεολογικὴ ἀξία καθώς, λόγω τοῦ εὐαίσθητου χαρακτήρα τοῦ οὐκρανικοῦ ζητήματος, ἦταν εὐκολότερη ἡ διάδοση κειμένων ποὺ ὑποστήριζαν τὸ ἐπικρατοῦν ἀφήγημα περὶ «θεραπείας τοῦ σχίσματος», καὶ δυσχερέστερη ἡ δημοσίευση κειμένων ποὺ ἀναδείκνυαν τὸν πολυσύνθετο χαρακτήρα τῆς συνειδητῆς ἀλλοίωσης τῆς συνοδικῆς καὶ κανονικῆς παράδοσης τῆς Ἐκκλησίας. Ἐπιπρόσθετα δὲν ἦταν λίγοι καὶ ἐκεῖνοι, ἀπὸ τὸν ἀκαδημαϊκὸ καὶ ἐκκλησιαστικὸ χῶρο, οἱ ὁποῖοι, γιὰ δικούς του λόγους ὁ καθένας, δὲν θέλησαν νὰ ἐκτεθοῦν στὸν δημόσιο διάλογο καὶ νὰ ὑπερασπιστοῦν τὶς ἀρχὲς τῆς ὀρθόδοξης ἐκκλησιολογίας, ἐπιλέγοντας νὰ μείνουν στὴν ἀσφάλεια τῆς ἀνέξοδης σιωπῆς, δίνοντας ὅμως ἔτσι ἕνα προβάδισμα στὰ ψευδῆ καὶ κατασκευασμένα ἐπιχειρήματα αὐτῶν ποὺ ἐπέλεξαν νὰ ὑποστηρίξουν τὸ ἐγχείρημα τῆς ἀπροϋπόθετης ἀναγνώρισης ὅλων τῶν σχισματικῶν Οὐκρανῶν. Κατὰ συνέπεια, ἡ ἀξία τῆς συγκεκριμένης ἐκδοτικῆς προσπάθειας ἔγκειται στὸ γεγονὸς ὅτι ὑπηρετεῖ καὶ προβάλλει τὸ πλαίσιο καὶ τὶς ἀρχὲς τῆς ὀρθόδοξης ἐκκλησιολογίας, τὰ ὁποῖα κατὰ βάση ἦταν καὶ αὐτὰ ποὺ κακοποιήθηκαν.
Ἂν κανεὶς ἀνατρέξει στὶς, πρὸ ἑξαετίας (2019), πρώιμες δηλώσεις ἐκκλησιαστικῶν καὶ ἀκαδημαϊκῶν παραγόντων περὶ τοῦ τρόπου διαχείρισης τοῦ οὐκρανικοῦ σχίσματος καὶ τῆς ἀπόδοσης τοῦ Τόμου Αὐτοκεφαλίας, θὰ ἐντοπίσει πολὺ αἰσιόδοξες τοποθετήσεις ποὺ συνοψίζονταν στὴν βεβαιότητα ὅτι «τὸ τραῦμα τοῦ πολυετοῦς οὐκρανικοῦ σχίσματος θεραπεύθηκε τελεσίδικα» καὶ ὅτι «ἡ αὐτοκεφαλία εἶναι ἕνα τετελεσμένο ἱστορικὸ γεγονός, ποὺ δὲν ἀλλάζει». Ἀκόμη κι ἂν κανεὶς σταθεῖ μόνο σὲ αὐτὲς τὶς δύο φράσεις, αὐτὸ ποὺ μένει ὡς διαπίστωση εἶναι ἡ ἀπόλυτα ἐπιφανειακὴ προσέγγιση τοῦ προβλήματος καὶ ἡ ἀνυπόστατη βεβαιότητα ἐπίλυσης ἑνὸς προβλήματος, τὸ ὁποῖο στὴν οὐσία του, ὄχι ἁπλῶς δὲν ἐπιλύθηκε, ἀλλὰ ἀντίθετα, μεγεθύνθηκε καὶ ἐπεκτάθηκε, καὶ ἐντὸς τῆς Οὐκρανίας, ἀλλὰ ἐπιπλέον καὶ σὲ παγκόσμιο ἐπίπεδο. Καὶ αὐτό, διότι, ὅλες οἱ ἐνέργειες ποὺ ἔλαβαν χώρα, δὲν ἔδωσαν καμία ἀξία στὴν παράδοση, στοὺς κανόνες καὶ στὴν θεολογία τῆς Ἐκκλησίας.




