Φωτογραφία: Αρχείο ΕΟΔ
Συγγραφέας: ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΡΑΚΑΚΗΣ
Γ’ ΜΕΡΟΣ της 2η Διάλεξη του Σεραφείμ Ρόουζ Ο "Ρομαντισμός"
Κάτι ακόμη συνέβη. Η Ορθόδοξη παράδοση δεν περιορίστηκε μόνο στον ορθολογισμό· άρχισε επίσης να αναμειγνύεται με τον ρομαντισμό. Το στοιχείο των παγανιστικών θρύλων που εισχώρησαν σε Ορθόδοξους Βίους Αγίων την εποχή αυτή είχε ως αποτέλεσμα ορισμένοι Βίοι, παρότι διασώζονται στις δικές μας πηγές, όταν τους συγκρίνεις με τους αντίστοιχους μεσαιωνικούς λατινικούς, να μοιάζουν εντελώς αγνώριστοι. Ας πάρουμε για παράδειγμα τον Άγιο Χριστοφόρο[1]. Για τη ζωή του δεν γνωρίζουμε πολλά· ξέρουμε όμως ότι ήταν στρατιώτης, ότι μαρτύρησε και υποβλήθηκε σε βασανιστήρια. Στον βίο του υπάρχουν θαύματα, όπως το ξύλινο ραβδί του που βλάστησε, στοιχεία απόλυτα συμβατά με την Ορθόδοξη αγιολογική παράδοση.
Αλλά υπάρχει ένα βιβλίο του 13ου αιώνα, πολύ διαδεδομένο στη Δύση, Ο χρυσός θρύλος (Golden Legend), μια συλλογή βίων Αγίων, αντίστοιχη με τα ημερήσια συναξάρια του Δημητρίου του Ροστώφ[2]. Μόνο που Ο χρυσός θρύλος μετατρέπει τους βίους σε καθαρά παραμύθια. Όχι απλώς σε διηγήσεις θαυμάτων, αλλά σε ιστορίες που μοιάζουν με φανταστικές αφηγήσεις. Και εκεί, στο 13ο αιώνα, την κορύφωση του Μεσαίωνα, πριν από την Αναγέννηση, παρουσιάζεται ο βίος του Αγίου Χριστοφόρου σε μια μορφή που, διαβάζοντάς την, δεν ξέρεις καν για ποιον Άγιο γίνεται λόγος.
Σύμφωνα, λοιπόν, με αυτό τον «βίο», ο Άγιος Χριστοφόρος ήταν ένας βάρβαρος που αποφάσισε να βρει τον ισχυρότερο βασιλιά του κόσμου για να τον υπηρετήσει. Βρίσκει έναν βασιλιά «μεγαλοπρεπή και δυνατό», τον υπηρετεί, χαίρεται που μπορεί να δείξει την ανδρεία του. Μέχρι που ένας γητευτής, ένας τροβαδούρος, εμφανίζεται στο παλάτι και τραγουδάει, αναφέροντας συχνά τον διάβολο. Κάθε φορά που ακούγεται το όνομα του διαβόλου, ο βασιλιάς κάνει τον σταυρό του. Ο Χριστοφόρος απορεί.
— «Γιατί κάνεις τον σταυρό σου όταν ακούς το όνομα του διαβόλου;»
— «Είμαι Χριστιανός και τον φοβάμαι.»
— «Τον φοβάσαι; Άρα ο διάβολος είναι πιο δυνατός από εσένα. Θα πάω να τον υπηρετήσω!»
