Ὁ ἅγ. Γρηγόριος ὁ Θεολόγος μᾶς ἐξηγεῖ ἕναν ἀπὸ τοὺς κύριους λόγους τῆς κατάπτωσης τῶν σημερινῶν ποιμένων

    "χθὲς ἱερόσυλοι, καὶ σήμερον ἱερεῖς"

Πολλοὶ ἀπὸ τοὺς πιστοὺς ἐκπλήσσονται διαπιστώνοντας τὴν κατάπτωση τῶν σημερινῶν ποιμένων, ἀρχιερέων καὶ ἱερέων, καὶ ἀδυνατοῦν νὰ ἐξηγήσουν καὶ νὰ κατανοήσουν, πῶς γίνεται οἱ μέχρι τώρα φαινόμενοι εὐσεβεῖς ποιμένες νὰ ἐμφανίζουν τέτοια ἀσέβεια καὶ ἀπιστία. Ρωτοῦν, λοιπόν, οἱ πιστοί, γιατὶ ὑπάρχει τέτοια πτώση στὸν κλῆρο; Φυσικὰ ὁ λόγος τῆς ἀδυναμίας κατανόησης τοῦ φαινομένου αὐτοῦ εἶναι ἡ ἀπομάκρυνση μεγάλου μέρους καὶ τοῦ ποιμνίου ἀπὸ τὴν ἐκκλησιαστικὴ διδασκαλία. Ἡ ἀπομάκρυνση αὐτὴ ὀφείλεται στὴν συνειδητὴ ἀπόκρυψη τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἱστορίας καὶ τῆς διδασκαλίας της ἐκ μέρους τῶν ποιμένων, γεγονὸς ποὺ συναντᾶται καὶ στὴν πολιτική/κοινωνικὴ πραγματικότητα.

Ὁ λόγος ὅμως τοῦ Θεοῦ «οὐ δέδεται», ὅσο καὶ ἂν προσπαθοῦν οἱ ἐχθροί Του νὰ τὸν δέσουν, καὶ εἶναι ἐπίκαιρος καὶ διδακτικὸς εἰς τὸν αἰῶνα. Μία ἀπὸ τὶς ἀπαντήσεις, λοιπόν, στὸ ἐρώτημα τῆς αἰτίας τῆς κατάπτωσης τῶν ποιμένων μᾶς δίνει ὁ ἅγ. Γρηγόριος ὁ Θεολόγος, ἕνας ἀπὸ τοὺς Τρεῖς Ἱεράρχες. Στὸ ἐγκώμιό του στὸν Μ. Ἀθανάσιο (Λόγος κα’. «Εἰς τὸν μέγαν Ἀθανάσιον ἐπίσκοπον Ἀλεξανδρείας», PG 35, σελ. 1.083–1.128) στὰ κεφ. Η΄(8) καὶ Θ΄ (9) ἀναφέροντας τὸν τρόπο ἐκλογῆς τοῦ Μ. Ἀθανασίου στὸν ἀρχιεπισκοπικό/πατριαρχικὸ θρόνο Ἀλεξανδρείας, καὶ ἀφοῦ πρῶτα ἐξήγησε ὅτι λόγῳ τῆς αἱρέσεως τοῦ Ἀρειανισμοῦ εἶχε σχεδὸν ἐκλείψει ἡ ἱερωσύνη καὶ ἔπνεε τὰ λοίσθια (ὅπως καὶ στὶς ἡμέρες μας) καὶ ὅτι τὸ Ἅγιο Πνεῦμα ἐξέλεξε τὸν Μ. Ἀθανάσιο γιὰ νὰ τὴν ἐπαναφέρει στὴν ζωή, γράφει μεταξὺ ἄλλων ὁ Ἅγιος:

Ηʹ «Ἔτσι λοιπόν, καὶ γι’ αὐτὸ τὸν λόγο μὲ τὴν ψῆφο παντὸς τοῦ λαοῦ καὶ ὄχι κατὰ τὸν πονηρὸν τρόπο ποὺ ἐπικράτησε ὕστερα, ὄχι μὲ φονικὸ ἢ τυραννικὸ τρόπο (σσ. ἄρα καὶ ἔτσι μποροῦν νὰ ἐκλεγοῦν "ἐπίσκοποι" ἂς μὴ τὸ ἀποσιωποῦμε ἰδιαίτερα σήμερα), ἀλλὰ μὲ ἀποστολικὸ καὶ σύμφωνο μὲ τὸ Ἅγιο Πνεῦμα, ἀνέβηκε στὸν θρόνο τοῦ ἀποστόλου Μάρκου, ὄντας διάδοχος του περισσότερο στὴν εὐσέβεια παρὰ στὸ ἀξίωμα. Διότι ὡς πρὸς τὸν ἀπόστολον Μᾶρκον ποὺ ἦταν ὁ πρῶτος Πατριάρχης, (ὁ Μ. Ἀθανάσιος) ἦταν πολὺ μακρυὰ χρονικά. Ὡς πρὸς τὴν εὐσέβεια ὅμως, ἦταν ἀκριβῶς μετὰ ἀπὸ αὐτόν. Διότι αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματικὴ διαδοχή. Διότι ὅποιος ἔχει τὴν ἴδια γνώμη/πίστη κατέχει καὶ τὸν ἴδιο θρόνο, ἐνῶ ὅποιος ἔχει ἀντίθετη γνώμη/πίστη, δὲν κατέχει τὸν ἴδιο θρόνο. Ὁ πρῶτος ἔχει τὴν ἀληθινὴ διαδοχή, «δεύτερος μόνο τὸ ὄνομα. Διάδοχος δὲν εἶναι αὐτὸς ποὺ προσπάθησε μὲ ὅλες του τὶς δυνἀμεις νὰ γίνει (σσ. ἐπίσκοπος), ἀλλὰ αὐτὸς ποὺ ἀναγκάσθηκε. Διάδοχος δὲν εἶναι αὐτὸς ποὺ παρανόμησε ἀλλὰ αὐτὸς ποὺ προβλήθηκε ἀπὸ τὸν νόμο (σσ. τὸν Θεό). Οὔτε εἶναι διάδοχος ὁ ἐχθρὸς τῆς Πίστεως, ἀλλὰ ὁ κατέχων καὶ ὑπερασπίζων τὴν ἴδια Πίστη. Ἀλλιῶς ὀνομάζει κάποιος διάδοχον τῆς ὑγείας τὴν ἀσθένεια, τοῦ φωτός τὸ σκοτάδι, τῆς γαλήνης τὴν ζάλη, τῆς σύνεσης τὴν ἔκσταση» (1)

Ἀποστολικό Ἀνάγνωσμα Κυριακῆς 25 Ἰανουαρίου 2026, ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Θεολόγου (Ἑβρ. ζ΄ 26 – η΄ 2)

ΣΚΕΨΕΙΣ – ΔΙΔΑΓΜΑΤΑ – ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ

1. Κατὰ τὸ παράδειγμα τοῦ Μεγάλου Ἀρχιερέα

Στὶς 25 Ἰανουαρίου ἡ Ἐκκλησία μας ἑορτάζει τὴ μνήμη ἑνὸς πολὺ μεγάλου Ἁγίου, σπουδαίου Πατέρα τῆς Ἐκκλησίας μας καὶ στύλου τῆς Ὀρθοδοξίας, τοῦ ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Θεολόγου. Στὴν ἀποστολικὴ περικοπὴ ποὺ ἀναγινώσκεται πρὸς τιμήν του, ἀπὸ τὴν πρὸς Ἑβραίους Ἐπιστολή, παρουσιάζεται ἡ ἀσύγκριτη ἀνωτερότητα τοῦ Μεγάλου Ἀρχιερέα, Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ, σὲ σχέση μὲ τοὺς ἀρχιερεῖς τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης. Ἀναφέρεται ὅτι ὁ Κύριος εἶναι «ὅσιος, ἄκακος, ἀμίαντος, κεχωρισμένος ἀπὸ τῶν ἁμαρτωλῶν καὶ ὑψηλότερος τῶν οὐρανῶν γενόμενος»· εἶναι Ἅγιος, ἀπαλλαγμένος ἀπὸ κάθε κακία καὶ πονηρία, ἀμόλυντος, ἀπόλυτα ἀνέγγιχτος ἀπὸ τὴν ἁμαρτία. Ἀνυψώθηκε δὲ πάνω ἀπὸ τοὺς οὐρανούς, στὰ δεξιὰ τοῦ Θεοῦ.

Ἐπιλέγεται εἰδικὰ σήμερα ἡ συγκεκριμένη περικοπὴ πρὸς τιμὴν τοῦ ἑορταζόμενου Ἁγίου, διότι τὸ παράδειγμα τοῦ αἰώνιου Ἀρχιερέα ἀκολούθησε καὶ ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος. Διετέλεσε Ἀρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως σὲ μία πολὺ κρίσιμη ἐποχὴ γιὰ τὴν Ἐκκλησία, κάτω ἀπὸ τὴν ἀπειλὴ δύο μεγάλων αἱρέσεων, τῶν Ἀρειανῶν καὶ τῶν Πνευματομάχων. Ὑπερασπίσθηκε μὲ σθένος τὸ ὀρθὸ δόγμα. Ὑπῆρξε πραγματικὰ «ὅσιος, ἄκακος, ἀμίαντος», κατὰ τὸ δυνατόν, ἱεράρχης δηλαδὴ τελείως ἀφοσιωμένος στὸν Θεό· «ὅσιος», χωρὶς δόλο καὶ πονηρία, μὲ ἐσωτερικὴ καθαρότητα καὶ σωφροσύνη· πλούσιος σὲ κοσμικὴ σοφία καὶ γνώση, ἀφοῦ εἶχε σπουδάσει στὰ σημαν­τικότερα πανεπιστήμια τῆς ἐποχῆς. Αὐτὸ ὅμως ποὺ πρωτίστως τὸν διέκρινε, ἦταν ἡ «κατὰ Θεὸν» σοφία, ἡ ἁγιότητα. Ἀκτινοβολοῦσε ἡ ἀρετὴ τοῦ ἁγίου Γρηγορίου. Μὲ αὐτὴν κυρίως δίδασκε τοὺς πιστοὺς καὶ εἵλκυε στὴν Ἐκκλησία τοὺς αἱρετικοὺς καὶ τοὺς ἄπιστους.

Επιλεγμένα αποσπάσματα από τον επιτάφιο λόγο του αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου στον Μέγα Βασίλειο

ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ

ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΠΙΤΑΦΙΟ ΛΟΓΟ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΤΟΥ ΘΕΟΛΟΓΟΥ

ΣΤΟΝ ΜΕΓΑ ΒΑΣΙΛΕΙΟ

     

Η πολύτροπη φιλανθρωπία του Θεού και η οικονομία Του για τον άνθρωπο, αφού έκανε τον Βασίλειο γνωστό με πολλά περιστατικά που μεσολάβησαν και τον ανέδειξαν όλο και λαμπρότερο, τον προβάλλει ως φάρο της Εκκλησίας περίοπτο και περιλάλητο, αφού τον συγκατέλεξε στην ιερή τάξη των πρεσβυτέρων και από μία πόλη, την Καισάρεια, τον έκανε πυρσό όλης της οικουμένης. Με ποιον τρόπο; Δεν έφτιαξε εκ του προχείρου το αξίωμα, ούτε την ίδια ώρα τον έλουσε και τον έκανε σοφό, όπως γίνεται σήμερα με τους πολλούς που επιθυμούν τις πρωτοστασίες· τον έκανε άξιο της τιμής με την τάξη και τον νόμο της πνευματικής προόδου.

    Δεν επαινώ την αταξία και την ακοσμία μας, κάποτε και αυτών που προεδρεύουν στην Εκκλησία. Δεν θα τολμήσω να τους κατηγορήσω όλους. Εξάλλου δεν είναι και δίκαιο. Επαινώ τον ναυτικό νόμο που στον κυβερνήτη του πλοίου δίνει πρώτα το κουπί, από αυτό τον φέρει στην πλώρη και τους εμπιστεύεται την ανίχνευση της πορείας και τέλος τον καθίζει στο τιμόνι, έπειτα από πολύ σχίσιμο των κυμάτων και πολλή εξέταση των ανέμων. Το ίδιο γίνεται και στα στρατιωτικά. Στρατιώτης, ταξίαρχος, στρατηγός. Αυτή είναι η άριστη σειρά και η ωφελιμότατη για τους αρχόμενους.

    Πολύ μεγάλη αξία θα είχε εάν επικρατούσε και σε μας παρόμοια τάξη. Τώρα όμως κινδυνεύει η αγιότατη ανάμεσα σε όλα τάξη, να είναι η περισσότερο καταγέλαστη από όλες τις τάξεις μας· διότι η πρωτοστασία δεν κερδίζεται περισσότερο από την αρετή παρά από αθέμιτες ενέργειες. Και οι θρόνοι περιέρχονται όχι στους πιο άξιους, αλλά σε όσους έχουν περισσότερη δύναμη. Συγκαταλέγεται στους προφήτες ο Σαμουήλ, που βλέπει το μέλλον, αλλά και ο Σαούλ, ο αποδιοπομπαίος. Κατατάσσεται στους Βασιλείς ο Ροβοάμ του Σολομώντος, αλλά και ο Ιεροβοάμ, ο δούλος και αποστάτης. Ιατρός δεν γίνεται κανείς ούτε ζωγράφος, που δεν μελέτησε πρώτα τη φύση κάθε ασθένειας ή δεν ανέμειξε πολλά χρώματα, και δεν σχεδίασε μορφές. Ο προκαθήμενος όμως βρίσκεται εύκολα, χωρίς να κοπιάσει, αποκτά αμέσως αξία, σπείρεται και φυτρώνει, όπως στον μύθο γίνεται με τους γίγαντες. Πλαστουργούμε αυθημερόν τους αγίους και ορίζουμε να γίνουν σοφοί αυτοί που δεν έχουν τίποτε διδαχτεί, ούτε έχουν προσφέρει καμία υπηρεσία πριν λάβουν τον βαθμό εκτός από το ότι τον επιθυμούσαν. Και ο ένας υπομένει τη χαμηλή θέση και στέκεται με ταπεινοφροσύνη, ενώ είναι άξιος για την υψηλή, επειδή έχει μελετήσει πολύ τα θεία λόγια και έθεσε πολλούς νόμους για την υποταγή της σαρκός· ενώ ό άλλος κάθεται στην πρώτη θέση με σοβαροφάνεια, σηκώνει το φρύδι κατά των μεγαλυτέρων του και δεν αισθάνεται τρόμο για τον θρόνο ούτε τον καταλαμβάνει φρίκη, βλέποντας τον ικανό χαμηλά. Αλλά λαμβάνοντας τη δύναμη νομίζει συνάμα σοφότερο τον εαυτό του. Πέφτει βέβαια έξω και η εξουσία του έχει αφαιρέσει την ικανότητα να σκέφτεται.

Ο ένας από τους τρεις Ιεράρχες της Εκκλησίας μας, ο άγ. Γρηγόριος ο Θεολόγος, μας διδάσκει τί πρέπει να κάνουμε σε καιρούς αιρέσεως. Ούτε αυτόν θα ακούσουμε;

   «Είναι καλύτερη από εμπαθή ομόνοια, η διάσταση χάριν της ευσέβειας» (PG 35,488C,736AB)

ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ ΘΕΟΛΟΓΟΣ (+390)

     «(οι άγιοι) δεν συντάχτηκαν με την ασέβεια ούτε μιάνθηκαν μέσω της επικοινωνίας με αυτήν, την οποία αποφεύγουμε ως δηλητήριο φιδιού, όχι διότι βλάπτει το σώμα αλλά διότι μαυρίζει τα βάθη της ψυχής» (Γρηγόριος Θεολόγος, προς Αρειανούς και εις εαυτόν, ΕΠΕ 2,97)

     «Και ας ομολογούμε μέχρι την τελευταία μας αναπνοή την καλή κληρονομιά των αγίων Πατέρων, που βρίσκονταν πλησιέστερα προς τον Χριστό και την αρχική πίστη, την ομολογία που μας έχει συνοδεύσει από την παιδική μας ηλικία και την οποία είπαμε για πρώτη φορά και με την οποία θα αναχωρήσουμε μαζί από την ζωή αυτή, αντλώντας από αυτήν, αν όχι τίποτα άλλο, τουλάχιστον την ευσέβεια» (Λόγος ΙΑ,ΕΠΕ 1,296)

     «Εκείνους οι οποίοι φρονούν τα αντίθετα, ως διαφθορείς της αλήθειας, όσο μεν είναι δυνατόν, ας τους δεχόμαστε μαζί μας και ας τους θεραπεύουμε. Εκείνους όμως οι οποίοι είναι ανίατα ασθενείς, ας τους αποφεύγουμε για να μην μεταδοθεί ενδεχομένως και σε μας η ασθένειά τους προτού τους μεταδώσουμε την υγεία μας» (ΕΠΕ 1, 269-271)

«Εγώ φοβάμαι τους άγριους λύκους μήπως… σπαράξουν το ποίμνιο με λόγους σπαρακτικούς και βίαιους… Φοβούμαι τους ληστές και τους κλέπτες… μήπως ληστέψουν με αναίδεια… ώστε να θυσιάσουν, να σκοτώσουν και να καταστρέψουν, αρπάζοντας λεία, κατατρώγοντας ψυχές» (ΕΠΕ 2, 156)

     «Είναι καλύτερος ο επαινετός πόλεμος από ειρήνη που χωρίζει από το Θεό. Και για αυτό το Πνεύμα οπλίζει τον πράο μαχητή ώστε να μπορεί να πολεμάει όπως πρέπει» (ΕΠΕ 1,176)

   «Είναι καλύτερη από εμπαθή ομόνοια, η διάσταση χάριν της ευσέβειας» (PG 35,488C,736AB)

Ἡ ἰδανικὴ φιλία

 

Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος 

Ἡ ἰδανικὴ φιλία ἀνθεῖ σὲ περιβάλλοντα ἀμόλυντα ἀπὸ τὴν ἁμαρτία καὶ τὴν συναναστροφὴ τῶν κακῶν καὶ τῶν πονηρῶν.

Ἡ γοητεία τοῦ κακοῦ καὶ ἡ φαυλότητα τῆς ζωῆς ἔχουν ἀμαυρώσει ὅλα τὰ καλὰ τοῦ βίου μας. Καὶ μεταξὺ αὐτῶν τῶν καλῶν συμπεριλαμβάνονται καὶ οἱ φιλίες. Κάτω ἀπὸ τὸ γενικὸ ξεπεσμὸ καὶ ἐξευτελισμὸ τῆς ζωῆς χάθηκαν ἢ ἀλλοτριώθηκαν κί αὐτές. Κι ὅμως, ὅλοι ἔχουμε ἀνάγκη μιᾶς γνήσιας, ἀληθινῆς, δυνατῆς καὶ πραγματικῆς φιλίας. Δύσκολα κτίζονται τέτοιες φιλίες. Εὔκολα καταστρέφονται. Κι ὅσοι ἀπέκτησαν τέτοιες ζηλευτὲς φιλίες ἔζησαν εὐτυχισμένοι. Γι᾽ αὐτὸ θὰ σᾶς δώσω τὴν συνταγὴ τῆς ἰδανικῆς φιλίας. Ὄχι ἐγώ. Ἐσεῖς τὸ ξέρετε, ὅτι πάντα ἀφήνω ἐκείνους ποὺ ξέρουν τὰ θέματα τῆς ζωῆς μας καλύτερα ἀπὸ μᾶς νὰ μᾶς ποῦν τὴν σοφὴ συμβουλή τους. Ἔτσι ἀνεκάλυψα στὸν ἅγιο Γρηγόριο τὸν Θεολόγο τὶς προϋποθέσεις μιᾶς μεγάλης φιλίας, σὰν αὐτή, ποὺ εἶχε ὁ ἴδιος μὲ τὸν Μέγα Βασίλειο. Ὁ ἴδιος ἔλεγε, ὅτι «ἐφαίνετο νὰ ἔχωμεν οἱ δύο μας μίαν ψυχὴν ποὺ ἐκατοικοῦσεν εἰς δύο σώματα. Τότε πλέον ἐγίναμεν τὰ πάντα ὁ ἕνας διὰ τὸν ἄλλον, ὁμόστεγοι, ὁμοτράπεζοι, συμφυεῖς, ἀποβλέποντες εἰς τὸ ἴδιο καὶ πάντοτε αὐξάνοντες ὁ ἕνας τὸν πόθο τοῦ ἄλλου, ὥστε νὰ γίνῃ θερμότερος καὶ μόνιμος».

Ἂς δοῦμε λοιπὸν πῶς ἐκτίσθη αὐτὴ ἡ ζηλευτή, εὐλογημένη καὶ πασίγνωστη φιλία τῶν δύο μεγάλων ἀνδρῶν καὶ ἁγίων πατέρων μας. Ἔτσι θὰ διδαχθοῦμε κι ἐμεῖς τὰ μεγάλα μυστικὰ τῆς εὐτυχισμένης ζωῆς.

Θαυμαστή προστασία του Αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου από Αρειανούς.

Αρχιμ. Δανιήλ Γούβαλης (+)

«Πάτερ Γρηγόριε…»
ΘΑΥΜΑΣΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΣΤΗΝ ΖΩΗ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΤΟΥ ΘΕΟΛΟΓΟΥ
ΘΑΥΜΑΣΤΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΑΠΟ ΑΡΕΙΑΝΟΥΣ

Βρισκόμαστε στο έτος 378 μ.Χ. Αυτήν τη χρονιά ο αυτοκράτωρ  του Ανατολικού Ρωμαϊκού κράτους Ουάλης, ο άνθρωπος που υποστήριζε τους Αρειανούς, φονεύθηκε σε πόλεμο με τους Γότθους που είχαν καταλάβει την Θράκη και την Μακε­δονία. Δύο χρόνια αργότερα ο Μ. Θεοδόσιος κα­τανικά τους Γότθους. Το Νοέμβριο αυτού του έ­τους, του 380, ο Θεοδόσιος έρχεται σαν αυτοκράτορας να εγκατασταθή στην πρωτεύουσα του βα­σιλείου του, στην Κωνσταντινούπολη. Η πρώτη του επίσημη εμφάνισις θα γινόταν στον ναό των αγίων Αποστόλων, εκεί που υπήρχαν οι τάφοι των προκατόχων του αυτοκρατόρων. Πρωί-πρωί η βασιλι­κή πομπή θα προχωρούσε προς τον ναό. Ο ναός μέχρι τότε ανήκε στους Αρειανούς, αλλά τώρα άλ­λαξαν τα πράγματα. Εκείνη την επίσημη ημέρα θα παραδινόταν στους Ορθοδόξους. Γι’ αυτό ο Γρηγόριος, ο επίσκοπος των Ορθοδόξων, που πριν από δύο χρόνια βρισκόταν στην Κωνσταντινούπολι αγωνιζόμενος για να κρατηθή άσβεστη η λαμπάδα της Ορθοδοξίας, τώρα πρωί-πρωί έπρεπε να μεταβή στον ναό των αγίων Αποστόλων, να τον πα­ραλαβή και να τιμήση με τον Ορθόδοξο λαό τον αυτοκράτορα.

Εκείνο το πρωινό τα πνεύματα ήταν ανήσυ­χα. Οι Ορθόδοξοι εφοβούντο μήπως οι Αρειανοί δη­μιουργήσουν επεισόδια. Αγωνιούσαν μη συμβή τί­ποτε δυσάρεστο στον ιεράρχη τους κατά την δια­δρομή από το σπίτι όπου διέμενε μέχρι τον ναό.

Ὁ ἅγ. Γρηγόριος ὁ Θεολόγος γιὰ ὅσους γιὰ θέματα πίστεως και εὐσεβείας ἐναντιώνονται κατὰ τῶν ἱερέων

Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος

«Ἀπολογητικός περί τῆς φυγῆς εἰς τόν Πόντον ἢ περί Ἱερωσύνης»

                     

“Ἐπαινῶ τοὺς πιστοὺς ποὺ ἀγωνίζονται κατὰ ἀσεβῶν ἱερωμένων γιὰ τὴν πίστη”

81. …Και ἂν θέλεις, ὅπως στὴν μάχη ποὺ διεξάγεται νύχτα, δὲν μποροῦμε σήμερα νὰ ξεχωρίσουμε τοὺς φίλους ἀπὸ τοὺς ἐχθρούς…, καί (ὤ, τί φοβερὸν πρᾶγμα) χτυποῦμε ὁ ἕνας τὸν ἄλλον καὶ ἀλληλοσκοτωνόμαστε.

82. Καὶ δὲν διαφέρει πλέον ἡ συμπεριφορὰ τοῦ λαοῦ ἀπὸ ἐκείνη τῶν ἱερέων, ἀλλὰ νομίζω ὅτι τώρα πραγματοποιεῖται ὁλοφάνερα ἐκεῖνο τὸ μεγάλο κακό, ποὺ εἶχε προβλεφθεῖ παλαιότερα πὼς θὰ συμβεῖ· ὅτι δηλαδή, «ὁ ἱερεὺς θὰ ἐξομειωθεῖ -ὡς πρὸς τὴν κακίαν- μὲ τοὺς λαϊκούς». Καὶ δὲν συμπεριφέρονται οἱ πολλοὶ μ’ αὐτὸν τὸν τρόπο, οἱ δὲ ἐπιφανεῖς καὶ διακρινόμενοι ἀπὸ τὸν λαὸν μὲ διαφορετικὸ τρόπο· ἀλλ’ ὅλοι ἐναντιώνονται κατὰ τῶν ἱερέων, καλυπτόμενοι -γιὰ νὰ πείθουν- πίσω ἀπὸ τὸ προσωπεῖο τῆς εὐσεβείας.

Καὶ ὅσους μὲν ἐναντιώνονται κατὰ τῶν ἱερέων διὰ τὴν πίστιν καὶ τὰ ἀνώτερα καὶ σημαντικότερα θέματα, οὔτε ἐγὼ τοὺς κατακρίνω, ἀλλά, ἐὰν θὰ πρέπει νὰ πῶ ὅλη τὴν ἀλήθεια, τοὺς ἐπαινῶ καὶ χαίρομαι κι ἐγὼ μαζί τους.

Καὶ θὰ εὐχόμουνα νὰ εἶμαι ἕνας ἀπὸ αὐτοὺς ποὺ ἀγωνίζονται γιὰ τὴν ἀλήθεια καὶ λοιδωροῦνται, καὶ θεωροῦνται γιὰ τὸν λόγο αὐτὸ ὡς ἐχθροί. Μᾶλλον δὲ καὶ καυχῶμαι ὅτι εἶμαι τέτοιος.

Διότι εἶναι προτιμότερος ὁ πόλεμος γιὰ τὴν ἀρετήν, ἀπὸ τὴν εἰρήνη ποὺ συμβιβάζεται μὲ τὴν κακία καί, ὡς ἐκ τοῦτου, χωρίζει ἀπὸ τὸν Θεόν. Γι’ αὐτὸ καὶ τὸ Ἅγιον Πνεῦμα ὁπλίζει τὸν ἤρεμον ἀγωνιστήν, διὰ νὰ μπορεῖ νὰ ἀγωνίζεται μὲ ἐπιτυχίαν κατὰ τῶν κακῶν.

Εἰς τὸ Ἅγιον Πάσχα καὶ εἰς τὴν βραδύτητα

«Εἴθε ὅλοι ἐμεῖς, καὶ οἱ ποιμένες καὶ τὸ ποίμνιο, νὰ βοσκώμεθα καὶ νὰ βόσκουμε μακριὰ ἀπὸ τοὺς ψευδεῖς καὶ διεφθαρμένουςλόγους, σὰν νὰ ἦσαν δηλητηριῶδες καὶ θανάσιμο φυτό»

Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος

1. Ἡμέρα ἀναστάσεως καὶ ἀρχὴ δεξιά! Ἂς λάμψουμε ἀπὸ χαρὰ γιὰ τὴν ἑορτή, καὶ ἂς ἀγκαλιάσουμε ὁ ἕνας τὸν ἄλλο! Ἂς ποῦμε, ἀδερφοί, ὄχι μόνο εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἀπὸ ἀγάπη μᾶς ἔχουν εὐεργετήσει ἢ ἔχουν εὐεργετηθεῖ ἀπὸ ἐμᾶς, ἀλλὰ καὶ σὲ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι μᾶς μισοῦν. ἂς συγχωρήσουμε τὰ πάντα μὲ τὴν εὐκαιρία τῆς ἀναστάσεως. ἂς δώσουμε συγχώρηση ὁ ἕνας στὸν ἄλλο, καὶ ἐγὼ ὁ ὁποῖος ἔχω τυραννηθεῖ ἀπὸ τὴν καλὴ τυραννία τῶν ἐπαίνων σας – αὐτὸ σᾶς τὸ ὁμολογῶ τώρα – καὶ σεῖς οἱ ὁποῖοι ἔχετε ἀσκήσει τὴν καλὴ αὐτὴ τυραννία, ἐὰν μὲ κατηγορεῖτε γιὰ τὴν βραδυπορία μου, ἐπειδὴ βεβαίως ἡ βραδυπορία αὐτὴ εἶναι καλύτερη καὶ πολυτιμότερη γιὰ τὸν Θεὸ ἀπὸ τὴν βιασύνη ἄλλων.

Διότι εἶναι καλὸ καὶ νὰ διστάζουμε γιὰ λίγο νὰ δεχθοῦμε τὴν κλήση τοῦ Θεοῦ, ὅπως ἔκανε ὁ Μωυσῆς παλαιότερα καὶ ὁ Ἱερεμίας ἀργότερα, ἀλλὰ καὶ νὰ τρέχουμε μὲ προθυμία ὅταν μᾶς καλεῖ, ὅπως ὁ Ἀαρὼν καὶ ὁ Ἠσαΐας, ἀρκεῖ μόνο νὰ τὰ κάνουμε μὲ εὐσέβεια καὶ τὰ δύο, νὰ διστάζουμε δηλαδὴ ἐξ αἰτίας τῆς ἀδυναμίας τῆς φύσεώς μας, καὶ νὰ σπεύδουμε μὲ προθυμία ἐξ αἰτίας τῆς δυνάμεως ἐκείνου ὁ ὁποῖος μᾶς καλεῖ.

Αλφαβητάριον παραινέσεων - Αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου

                             

Ἀρχὴν νόμιζε τῶν ὅλων εἶναι Θεόν.

Βέβαιον οὐδὲν ἐν βίῳ δόκει πέλειν.

Γονεῖς τιμῶν μάλιστα Θεὸν φοβοῦ.

Δίδασκε σαυτὸν μὴ λαλεῖν ἃ μὴ θέμις.

Ἔργοις δ' ἀρέσκειν σπεῦδε καὶ λόγοις Θεῷ.

Ζωὴν πόθησον τὴν ἔχουσαν μὴ τέλος.

Ἡττῶν σε αυτὸν τοῖς φίλοις νικῶν ἔσῃ.

Θνητὸς δ' ὑπάρχων μηδόλως μέγα φρόνει.

Ἰχνηλάτει μὲν τῶν σοφῶν ἀεὶ θύρας.

​Κ​αὶ νοῦν δὲ καλλώπιζε τῆς μορφῆς πλέον.

Λόγῳ Θεοῦ ἄνοιγε σόν, τέκνον, στόμα.

Μνήμης δὲ αὐτοῦ μηδαμῶς λάθῃ ποτέ.

Βοά η Εκκλησία μέσα από το στόμα του αειμνήστου π. Αθανασίου Μυτηλιναίου, αλλά εις ώτα ποιμένων μη ακουόντων!

 Ένοχοι οι δειλοί, ένοχοι οι συμπράττοντες, ένοχοι όσοι αρνούνται ότι υπάρχει μολυσμός από την κοινωνία με την αίρεση, ένοχοι οι κουλτουριάρηδες ιερείς που θέλουν επαίνους και το παίζουν ευσεβείς στα κοινωνικά μέσα δικτύωσης με λάικς και επαίνους, ονομάζοντας «εκτός Εκκλησίας», όποιον αυτοί θέλουν, χωρίς όμως να εφαρμόζουν τα έργα της ευσεβείας, όπως τα διδάσκει η Εκκλησία. 

Α.Τ.

Με αφορμή της εορτής του αγ. Γρηγορίου του Θεολόγου π. Αθανάσιος Μυτιληναίος: Οι Πατέρες διδάσκουν τον χωρισμό από την αίρεση και την εκκοσμίκευση. 

 Ο αρχιερεύς είναι, όπως λέγεται «εἰς τύπον καί τόπον τοῦ ᾿Αρχιερέως  Χριστοῦ». Δηλαδή είναι τύπος του Χριστού και είναι εις τον τόπον εκείνον που θα ήτο ο Χριστός -αυτό πρέπει να είναι δεδομένον, προκειμένου να εκλεγεί, πρέπει να είναι δεδομένον. Αλλά μέσα στην εκκλησιαστική μας ιστορία είναι το ζητούμενον. Άλλο δεδομένον και άλλο ζητούμενον. Έτσι, πολλοί σύγχρονοι αρχιερείς, μόνο γιατί εχειροτονήθησαν, προβάλλουν αυτή τη θέση για να απολαμβάνουν την τιμήν των πιστών. «Ω!», λέει, «είμαι εις τύπον και τόπον Χριστού! Οφείλεις να με σεβαστείς, οφείλεις να με τιμήσεις». Πρέπει όμως να τους ειπωθεί ότι αυτό δεν είναι αυτόματα δεδομένον από την χειροτονία, ότι δηλαδή εχειροτονήθης και αυτομάτως, αυτονοήτως, είσαι εις τύπον και τόπον Χριστού, αλλά είναι ζητούμενον. Δηλαδή, ο εκάστοτε αρχιερεύς είναι εις τύπον και τόπον Χριστού; Ζητούμενον! Γι΄αυτό η Εκκλησία μας σήμερα καταχωρεί αυτήν την αποστολική περικοπή, για να προβάλει τον άγιο Γρηγόριο τον Θεολόγον, ο οποίος όντως εστάθη εις τύπον και τόπον Χριστού…

Όταν όμως σήμερα ακούμε, αγαπητοί μου, ανήκουστα πράγματα μολυσμού εις τους κληρικούς μας, και διακόνους, και πρεσβυτέρους, και αρχιερείς- αλήθεια, μας καταλαμβάνει ίλιγγος… το τι ακούμε…

π. Αθανάσιος Μυτιληναίος -Μνήμη αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου. «Τοιοῦτος ἠμίν ἔπρεπεν Ἀρχιερεύς»

Απομαγνητοφωνημένη ομιλία του μακαριστού γέροντος Αθανασίου Μυτιληναίου με θέμα:

 

ΜΝΗΜΗ ΑΓΙΟΥ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΤΟΥ ΘΕΟΛΟΓΟΥ:

«Τοιοῦτος ἡμῖν ἔπρεπεν Ἀρχιερεύς»

   [εκφωνήθηκε στις 25-1-1998]

    Σήμερα, αγαπητοί μου, η Εκκλησία μας τιμά την μνήμην του αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου. Πρόκειται για μια μεγάλη μορφή της Εκκλησίας μας. Εγεννήθη περί το 328 έτος, είτε εις την Ναζιανζό είτε εις την Αριανζό της Καππαδοκίας. Παρηκολούθησε σπουδές στις σχολές της Καισαρείας της Καππαδοκίας, της Καισαρείας της Παλαιστίνης και της Αλεξανδρείας.

    Γνωρίστηκε στην Αλεξάνδρεια με τον Μέγαν Αθανάσιον και τον Μέγαν Αντώνιον. Με τον Μέγαν Βασίλειον υπήρξε συμμαθητής εις τας Αθήνας και μαζί του συνεδέθη με στενοτάτη φιλία. Εχρημάτισε αρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως και προήδρευσε της Β΄Οικουμενικής Συνόδου. Όμως σύντομα παρητήθη, διαρκούσης της Συνόδου, γιατί του δημιούργησαν πράγματα (:εμπόδια), οι φθονούντες αυτόν- βλέπετε πόσο εισχωρεί ο φθόνος… Του αμφισβήτησαν την κανονικότητα ως αρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως. Και όμως, δεν ήτο αντικανονικός και απελογήθη. Τέλος πάντων, το θέμα είναι ότι παρητήθηκε, έφυγε. Φεύγοντας είπε ότι αν αυτός είναι ο αίτιος της διαιρέσεως, τότε ας ερρίπτετο εις την θάλασσαν, όπως ο Ιωνάς για να παύσει η τρικυμία.

      Απέθανε πιθανώς το 391, σε ηλικία εξήκοντα τριών ετών. Η Εκκλησία τον ετίμησε απονέμοντας σ’ αυτόν, τον τίτλον, το επίθετον «Θεολόγος». Σημείωσατε ότι η Εκκλησία είναι πολύ φειδωλή στις απονομές χαρακτηρισμών και ονομάτων κ.λπ.- πολύ φειδωλή. Αρκεί να σκεφθούμε ότι ενώ υπήρξαν τόσοι και τόσοι παρθένοι, όμως αναγνωρίζει μόνο τρεις παρθένους. Έτσι και εδώ. Ενώ υπήρξαν τόσοι και τόσοι θεολόγοι- δεν εθεολόγησε ο Μέγας Αθανάσιος; Δεν εθεολόγησε ο Μέγας Βασίλειος; Όλοι οι μεγάλοι Πατέρες εθεολόγησαν. Όμως, κατεξοχήν θεολόγους αναγνωρίζει: τον άγιον Ιωάννην τον Θεολόγον, τον άγιον Γρηγόριον τον Θεολόγον και τον άγιο Συμεών τον Νέο Θεολόγον. Βλέπετε λοιπόν ότι έχει αυτόν τον επίζηλο τίτλο του Θεολόγου.

Ὁ ἅγ. Γρηγόριος παραβάτης Ἱ. Κανόνων, ἢ γενναῖος Ὁμολογητής τῆς Πίστεως θέτων ἐν κινδύνῳ καὶ αὐτὴ τὴν ζωήν του;

    

Ὁ ἅγιος Γρηγόριος ἀναφερόμενος στὴν ἐναντίον του κατηγορία, ὅτι ἄφησε τὴν περιφέρειά του καὶ εἰσῆλθε σὲ ξένη ἐκκλησιαστικὴ περιφέρεια, καταφεύγει στὴν ἕως τότε ἐκκλησιαστικὴ ἱστορία, καὶ μάλιστα στὴν Ἁγία Γραφή, καὶ ἀναφέρει ὅτι τὸ ἴδιο ἔκαναν οἱ Ἀπόστολοι καὶ οἱ Εὐαγγελιστές, ὅταν αὐτὸ ἀπαιτοῦσαν τότε οἱ ἀνάγκες τῆς πρώτης Ἐκκλησίας.

(Γρ. Θεολόγου, Ὁμιλία ΛΓ΄, Πρὸς Ἀρειανοὺς καὶ πρὸς ἑαυτόν,

Ἔργα 2, Πατερ. Ἐκδ., "Γρ. ὁ Παλαμᾶς", σελ. 108-111). 

Καὶ βέβαια ἡ Ἐκκλησία διὰ τῶν Συνόδων της καθόρισε κάποιους Κανόνες, οἱ ὁποῖοι ἰσχύουν σὲ καιροὺς ὁμαλότητας καὶ εἰρήνης.