Μια "χριστιανή φιλόσοφος" στο σημερινό γίγνεσθαι
π. Ιωάννου Αν. Γκιάφη, Πολιτικού επιστήμονος-Θεολόγου
Στην περίφημη απολογία του Σωκράτη ο αρχαίος Έλληνας φιλόσοφος Πλάτωνας μεταξύ των άλλων θα διασώσει και τα εξής: "Φιλοσοφοῦντα μὲ δεῖ ζῆν καὶ ἐξετάζοντα ἐμαυτὸν καὶ τοὺς ἄλλους[i]". Δηλ. "Πρέπει να ζω ασχολούμενος με τη φιλοσοφία και να εξετάζω τον εαυτό μου και τους άλλους." Για πρώτη φορά στην αρχαία ελληνική γραμματεία γίνεται λόγος για την φιλοσοφία ως μια διαδικασία αυτογνωσίας και αυτοεξέτασης. Όλος ο στοχασμός του φιλοσόφου στρέφεται γύρω από τη γνώση της ζωής, του εαυτού του και όσων των περιτριγυρίζουν. Εξάλλου η φιλοσοφία συνταυτίζεται με την δίψα για τη γνώση και την αγάπη για την σοφία. Γι' αυτό και ως επιστήμη στο σημερινό γίγνεσθαι αποσκοπεί "στη συστηματική οργάνωση των ανθρώπινων γνώσεων, δημιουργώντας μια κοσμοθεωρία και βιοθεωρία[ii]". Κατανοείται λοιπόν πως η φιλοσοφία συνδέεται με την ζωή, δημιουργεί βιώματα και επιδρά στο ήθος και τη συμπεριφορά του ανθρώπου.
Και αυτή η προσέγγιση αφορά την "φυσική φιλοσοφία", αυτή που κινείται στα όρια του φυσικού κόσμου, του πεπερασμένου και νομοτελειακού. Υπάρχει όμως και η "χριστιανική φιλοσοφία", η οποία δεν βασίζεται στην διερεύνηση της φυσικής γνώσης, αλλά στηρίζεται στην πίστη και στην αποκάλυψη. Μπορεί να εξετάζει τον άνθρωπο ως ψυχοσωματική οντότητα, παράλληλα προτάσσει την αποκάλυψη του Θεού στον κόσμο. Ο άνθρωπος δεν λειτουργεί αυτόνομα, αλλά ενσωματωμένος στο σχέδιο της Θείας Οικονομίας. Χαρακτηριστικά όλοι οι άγιοι πατέρες της Εκκλησίας μας βλέπουν την φιλοσοφία ως μια ζωντανή εμπειρία των μυστηρίων του Τριαδικού Θεού και ως μια ευκαιρία του ανθρώπου να καταστεί έμπλεος της Θείας Χάριτος. Βέβαια απαραίτητη προυπόθεση συμμετοχής του στο σωτήριο έργο του Χριστού, είναι η κάθαρση της ψυχής και του σώματος. Επομένως η "φυσική φιλοσοφία" εξετάζει την φυσική περάτωση του ανθρώπου, ενώ η "χριστιανική φιλοσοφία" την πνευματική τελείωση του πιστού.
