ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ: ΟΙ ΠΑΤΕΡΕΣ ΚAΙ ΕΜΕΙΣ

     

«Ο πρώτιστος λόγος πού κάνει αναγκαία την προσέγγιση και σπουδή των Πατέρων δεν είναι βέβαια να μάθουμε τί ήσαν και τί δίδασκαν, αλλά να γευθούμε το πνευματικό τους κλίμα. Να ψαύσουμε τα ίχνη του Αγίου Πνεύματος στα ιερά τους πρόσωπα. Να θέσουμε το δάκτυλο εις την αγωνία τους για την αλήθεια. Να ακούσουμε τους κτύπους της καρδιάς τους, όταν εισέρχονται περαιτέρω («πλέον και πλείον») στην αλήθεια. Να ζήσουμε κάτι από τις θείες εμπειρίες, τις θεωρίες τους, τις χαρμολύπες, τις απογοητεύσεις, τις εξάρσεις, τις αρπαγές από την εγκοσμιότητα, τις αρπαγές σε τρίτους ουρανούς. Να παρακολουθήσουμε την απόλυτη πιστότητά τους στην παράδοση. 

Άλλη μια απόδειξη της αγιοπατερικής διδασκαλίας, την οποία σήμερα αρνούμαστε να εφαρμόσουμε.

Ἡ Ἁγιοπατερική στάση ἔναντι τῶν αἱρετικῶν

 

Φοιτητές Θεολογικῆς Α.Π.Θ. Τέκνα τοῦ Ἁγ. Δημητρίου

 

Κάθε φορά πού συζητοῦμε περί αἱρετικῶν καί αἱρέσεων, πρέπει νά ἀποδεικνύουμε στούς χριστιανούς τῆς ἐποχῆς μας, ὅτι δέν εἴμαστε ἐξωγήινοι, διότι ὡς τέτοιους μᾶς βλέπουν! Μᾶς θεωροῦν ὀπισθοδρομικούς καί φανατικούς. Ἡ αὐστηρότητα ὅμως, πού προκαλεῖ στά ἐκκοσμικευμένα ὦτα ἀρνητική ἔκπληξη, δέν προέρχεται ἀπό ἑμᾶς,  ἀποπνέεται ἀπό τήν Ἱερά Παράδοσή μας! Δυστυχῶς, ἡ προβολή τῆς ἀγαπολογίας μεταξύ ἡμῶν τῶν Ὀρθοδόξων μέ τούς αἱρετικούς καί τούς ὀπαδούς τῶν ψευτοθρησκειῶν, καθώς καί ἡ προσπάθεια στιγματισμοῦ ὅσων ἀγαποῦν τήν παράδοση τῆς Ἐκκλησίας, δέν βοηθοῦν στή γνώση τῆς Ἀλήθειας· ἀντιθέτως, δημιουργοῦν κλίμα συνειδησιακοῦ σκοτισμοῦ καί πλάνης!

Ὁ εὐαγγελικός λόγος ὅμως, πάνω στό θέμα αὐτό, εἶναι τόσο σαφῆς καί καθάριος, ὅπως ἄλλωστε καί ὁ διαχρονικός λόγος τῆς πατερικῆς διδασκαλίας, πού δέν δικαιολογεῖ παρερμηνεῖες. Αὐτή ἡ διαχρονικότητα θά παρουσιαστεῖ ἐνδεικτικά, παρακάτω. Θά ἀναδειχθεῖ ἡ πλήρης συμφωνία τῶν Πατέρων μας μέ τόν λόγο τοῦ Εὐαγγελίου, ἀπό τούς πρώτους αἰῶνες τῆς Ἐκκλησίας τοῦ Χριστοῦ ἔως καί τίς ἡμέρες μας,  καθώς καί ἡ στάση τους ἀπέναντι στούς αἱρετικούς.

Ξεκινοῦμε ἀπό τό Εὐαγγέλιο καί τόν ἅγιο Ἰωάννη τόν Θεολόγο, ὁ ὁποῖος λέγει: «Καθένας, πού ἐκτρέπεται καί δέν μένει στή διδασκαλία τοῦ Χριστοῦ, Θεό δέν ἔχει. Ὅποιος μένει στή διδασκαλία τοῦ Χριστοῦ, αὐτός καί τόν Πατέρα καί τόν Υἱό ἔχει. Ὅποιος ἔρχεται πρός ἐσᾶς (ὡς διδάσκαλος) καί δέν φέρει αὐτή τή διδασκαλία, νά μή τόν δέχεσθε στό σπίτι, καί ‘‘Χαίρετε’’ σ’αὐτόν νά μή λέγετε. Διότι, ὅποιος λέγει σ’ αὐτόν ‘‘Χαίρετε’’, γίνεται συμμέτοχος στά πονηρά του ἔργα.»[1]

Όταν τα λόγια μένουν λόγια και δεν γίνονται πράξεις. Ἐφαρμογή τῶν πατερικῶν κειμένων

σσ. Προπάντων όμως, π. Διονύσιε, τα πατερικά κείμενα δίδασκαν την μη κοινωνία με την αίρεση και τους αιρετικούς. Οι Άγιοι κατά αντίθεση με εσάς δεν έλεγχαν και παράλληλα μνημόνευαν αιρετικούς. Εσείς γιατί δεν δίνετε το καλό παράδειγμα κάνοντας αυτό που έκαναν οι Άγιοι;

 

Ἐφαρμογή τῶν πατερικῶν κειμένων

τοῦ πρωτοπρεσβυτέρου π. Διονυσίου Τάτση

   Ἡ Ἐκκλησία προβάλλει τοὺς Ἁγίους Πατέρες καὶ ἀκολουθεῖ τὴν παράδοση ποὺ ἔχουν διαμορφώσει μὲ τὴ ζωή τους καὶ τὰ συγγράμματά τους. Πολλοὶ θεολόγοι, ἰδίως πανεπιστημιακοὶ διδάσκαλοι, μελετοῦν καὶ δημοσιεύουν τὰ πατερικὰ κείμενα, γιὰ νὰ γίνουν προσιτὰ στὸ ἀναγνωστικὸ κοινό. Τὸ ἔργο τους μέχρις ἐδῶ εἶναι θεοφιλὲς καὶ ἀναγνωρίζεται ἀπὸ τὴν Ἐκκλησία. Πρέπει ὅμως νὰ ἔχει καὶ συνέχεια. Νὰ μὴ εἶναι μόνο μελέτη, ἀλλὰ νὰ προχωροῦν καὶ στὴ βιωματικὴ προσ­έγγιση τῶν κειμένων. Νὰ ἐφαρμόζουν οἱ μελετητές, ἀλλὰ καὶ ὁ λαός, τὰ ὅσα ἔλεγαν οἱ Ἅγιοι Πατέρες. Ὁ τρόπος ζωῆς ἐκείνων νὰ γίνει καὶ δικός μας τρόπος. Νὰ ἀποτελοῦν γιὰ μᾶς φῶς καὶ ὁδηγὸ σὲ ὅλους τούς τομεῖς καὶ τὶς πτυχὲς τῆς ζωῆς μας. Δυστυχῶς, σχεδὸν ὅλοι μένουμε στὴ μελέτη καὶ δὲν προχωροῦμε καὶ στὴν ἐφαρμογή. Ἴσως μερικοὶ νὰ δικαιολογοῦν τὸν ἑαυτὸ τους ἰσχυριζόμενοι ὅτι οἱ πατέρες ἔζησαν σὲ ἐποχὲς πολὺ μακρινὲς ἀπὸ τὴ δική μας καὶ τὰ προβλήματά τους καὶ οἱ συν-θῆκες ἦταν ἐντελῶς διαφορετικές. Αὐτὴ εἶναι μία ἀλήθεια, ὅπως ἀλήθεια ποὺ δὲν ἐπιδέχεται καμιὰ ἀμφισβήτηση εἶναι ὅτι ὁ δρόμος τῆς πνευματικῆς ζωῆς παραμένει πάντα ὁ ἴδιος καὶ τὰ μέσα ἐπίσης τὰ ἴδια. Οἱ ἠθικὲς ἀρχές, ἡ τήρηση τῶν ἐντολῶν, ἡ μετάνοια, ἡ προσ­ευχή, ἡ ἀγάπη δὲν ἀλλάζουν, γι’ αὐτὸ ἡ ἐμπειρία τῶν Ἁγίων Πατέρων εἶναι πολύτιμη καὶ γιά μᾶς. Τὸ Εὐαγγέλιο μὲ τὴν ἠθικὴ διδασκαλία δὲν ἀναθεωρεῖται οὔτε παρερμηνεύεται.

Φώτη Κόντογλου: Ύδωρ Αθανασίας. Οι Πατέρες της Ορθοδοξίας.

 

Από το βιβλίο: Γίγαντες ταπεινοί, εκδόσεις Ακρίτας, 2000

   Πολλοί από κείνους που δε θέλανε να ακούσουνε για θρησκεία, σήμερα αλλάξανε, και ζητάνε να διαβάσουνε θρησκευτικά βιβλία κι’ άλλα γραψίματα που έχουνε σχέση με τη θρησκεία, κ’ εδώ και σ’ άλλες χώρες.

Σε κάμποσους απ’ αυτούς άνοιξε το δρόμο που τους πήγε κοντά στη θρησκεία, κ’ ιδιαίτερα στην Ορθοδοξία, η βυζαντινή τέχνη της αγιογραφίας. Αφού είδανε πόσο βαθειά κι’ αποκαλυπτική είναι αυτή η τέχνη, νοιώσανε και την επιθυμία να γνωρίσουνε και την Ορθοδοξία που βρήκε έκφραση μ’ αυτήν την τέχνη. Κι’ από το πνευματικό ύψος που ανακαλύψανε στην εκκλησιαστική ζωγραφική της Ανατολικής Εκκλησίας, συμπεράνανε και το μεγάλο πνευματικό ύψος της Ορθοδοξίας: «Το δένδρον εκ του καρπού αυτού γνωρίζεται».

Στον τόπο μας, αλλοίμονο! πολύ λίγοι από τους ανθρώπους που καταγίνουνται με τα λεγόμενα πνευματικά ζητήματα και που γράφουνε βιβλία, έχουνε κάποια σχέση με τη θρησκεία, κι’ ακόμα πιο λίγοι με την Ορθοδοξία. Οι περισσότεροι απ’ αυτούς δεν καταδέχουνται μηδέ να κοιτάξουνε κατά κει. Τη χριστιανική θρησκεία κι’ ο,τι έχει σχέση μ’ αυτή, τη θεωρούνε ανάξια για να απασχολήση τα σοφά κεφάλια τους. Γι’ αυτούς, όποιος πιστεύει στον Χριστό είναι θρησκόληπτος, στενόμυαλος κι’ ανεξέλικτος. Το νάναι κανένας άπιστος, και μάλιστα να κομπάζη γι’ αυτό, είναι μεγάλος κ’ υψηλός τίτλος πνευματικής σοβαρότητας, που τον έχουνε οι βαθυστόχαστες διάνοιες. Φόβος και τρόμος τους πιάνει μην τύχη και τους πάρουνε για ανθρώπους που δίνουνε και την παραμικρή σημασία στη θρησκεία, δηλαδή σε ένα πράγμα που είναι για τις γρηές και για τους φτωχούς τω πνεύματι.

Ένας τέτοιος μου είπε πως με θαυμάζει για το θάρρος που έχω να λέγω και να γράφω πως είμαι χριστιανός. Υπάρχουνε οικογένειες που ντρέπουνται για κάποιον από τους δικούς τους που είναι ευλαβής, και θυμάται κανένας τα λόγια του Χριστού που είπε πως ήρθε στον κόσμο να βάλη φωτιά, και να χωρίση τα παιδιά από τους γονιούς κι’ αδελφό απ’ αδελφό, και πως όποιος θάχη σε ντροπή του πως πιστεύει σ’ Εκείνον και στα λόγια του, θα τον έχη κι’ ο Χριστός σε ντροπή σαν θα ξανάρθη με θεϊκή δόξα τριγυρισμένος από τους Αγγέλους: «Ος γαρ αν επαισχυνθή με και τους εμούς λόγους εν τη γενεά ταύτη τη μοιχαλίδι και αμαρτωλώ, και ο υιός του ανθρώπου επαισχυνθήσεται αυτόν, όταν έλθη εν τη δόξη του Πατρός αυτού μετά των Αγγέλων των αγίων».

Ναι. Ο Χριστός είναι ντροπή για τους έξυπνους και πολύξερους ανθρώπους τούτου του κόσμου. H αθεΐα είναι το σημείο της πνευματικής αριστοκρατίας. Οι βαθυστόχαστες αυτές διάνοιες, αν καταδεχτούνε καμμιά φορά να μιλήσουνε για θρησκεία, το κάνουνε για να την περιπαίξουνε, η για να τη χτυπήσουνε, παίρνοντας αφορμή από κάποια καινούργια φιλοσοφική θεωρία. Όλα τα ξέρουνε. Το μόνο πράγμα που γι’ αυτό δεν γνωρίζουνε τίποτα, είναι το τι είναι αυτή η θρησκεία που δεν παραδέχουνται. Ο Πασκάλ λέγει πως οι περισσότεροι απ’ όσους πολεμάνε τη θρησκεία δεν ξέρουνε τι είναι αυτό που πολεμάνε.

Γιατί τὰ κείμενα τῶν Πατέρων βοηθοῦν τὸν ἀγώνα μας.

"Ὅταν διαβάζεις τὰ κείμενα τῶν ἁγίων πατέρων πρέπει νὰ προσπαθεῖς νὰ ἐφαρμόζεις αὐτὰ ποὺ σὲ διδάσκουν. Ἂν δὲ φτάσεις τὰ μέτρα τους θὰ πρέπει νὰ ὁμολογήσεις τὴν ἀδυναμία σου καὶ νὰ ταπεινώνεσαι". 

Ἐμεῖς ὅμως ἀντὶ νὰ ὁμολογήσουμε τὴν ἀδυναμία μας ἀνακηρύττουμε ἁπλῶς τὴν πατερικὴ διδασκαλία προαιρετικὴ καὶ κουνάμε καὶ τὸ δάκτυλο σὲ ὅσους διαφωνοῦν.

Ἅγιος Μακάριος τῆς Ὄπτινα

Ἐπιστολὴ 7η

Μοῦ γράφεις πὼς ἐνῶ διαβάζεις πνευματικὰ βιβλία σὲ πιάνει ἀπελπισία. Βιάζεις τὸν ἑαυτό σου νὰ νηστεύει, νὰ ἀγρυπνεῖ, νὰ προσεύχεται καὶ δὲν ξέρεις γιατί τὰ κάνεις ὂλ’ αὐτά. Γνωρίζεις πὼς πρέπει νὰ τὰ κάνεις γιὰ τὴν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ, τὴν ἀγάπη αὐτὴ ὅμως δὲν τὴ νιώθεις μέσα σου. Ἕνας λογισμὸς φεύγει κι ἄλλος ἔρχεται στὴ θέση του, τὰ πάθη παρελαύνουν τὸ ἕνα μετὰ τὸ ἄλλο ἀπὸ τὴν καρδιά σου καὶ ζητᾶς τὴ συμβουλή μου.

Ἀπαντῶ: Ἡ ἀνάγνωση τῶν πατερικῶν βιβλίων εἶναι ὠφέλιμη κι ἀπαραίτητη γιὰ νὰ γνωρίσεις τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ. Οἱ πατέρες τήρησαν τὸ λόγο τοῦ Θεοῦ ποὺ μᾶς παραδόθηκε μὲ τὶς Γραφές. Βίωσαν τὴν ἀλήθεια καὶ μᾶς ἔδωσαν τὸ καλλίτερο παράδειγμα μὲ τὴ ζωή τους καὶ τὴ διδασκαλία τους.

Ἔχουμε «κείμενα καὶ πιστεύματα τοῦ παρελθόντος» ποὺ μᾶς καθοδηγοῦν

Πολύ σημαντικά αυτά που επισημαίνετε πάτερ. Όμως ενώ λέτε, ότι τα κείμενα των Πατέρων σας καθοδηγούν, εσείς δεν πράττετε αυτά που τα κείμενα λένε. Διότι οι Πατέρες μας διδάσκουν να μην έχουμε καμία κοινωνία με την αίρεση. Εκτός αν για εσάς δεν υπάρχει αίρεση.

 

Ἔχουμε «κείμενα καὶ πιστεύματα τοῦ παρελθόντος» ποὺ μᾶς καθοδηγοῦν

Τοῦ πρωτοπρεσβυτέρου π. Διονυσίου Τάτση

Καθημερινὰ παρακολουθοῦμε σκάνδαλα καὶ ἐγκλήματα. Γιὰ τοὺς περισσότερους ἀνθρώπους δὲν ἰσχύουν οἱ ἠθικοὶ κανόνες καὶ ὅλα ἐπιτρέπονται. Οἱ ἐγκληματικὲς πράξεις καὶ οἱ φόνοι δὲν εἶναι σπάνια γεγονότα. Σκοτώνουν ἀπὸ ἀσήμαντες ἀφορμές. Συνήθως γιὰ οἰκονομικοὺς λόγους καὶ οἰκογενειακὰ προβλήματα μεταξὺ τῶν συντρόφων τῶν ἐλεύθερων συμβιώσεων. Διαπιστώνουμε ὅτι τὸ ἕνα κακὸ φέρνει τὸ ἄλλο. Ἐπίσης τὰ σκάνδαλα εἶναι πολλὰ καὶ θεωροῦνται ἀπὸ πολλοὺς ἐπιτυχίες. Ἐπαινοῦνται δημοσίως διαφθαρμένοι τύποι, ποὺ εἶναι γνωστοὶ ὡς σπουδαῖοι ἠθοποιοί, ὡς ταλαντοῦχοι τραγουδιστές, ὡς ἀξιοθαύματαστοι ἀθλητές, ὡς λαμπροὶ ἐπιστήμονες, ὡς ἱκανοὶ πολιτικοὶ κ.λπ.

Ὅλοι αὐτοὶ «λύνουν» τὰ προβλήματα τῆς κοινωνίας, ὄντας οἱ ἴδιοι τέλειοι ὑποκριτὲς καὶ ἄθλιοι στὴν προσωπική τους ζωή, ἡ ὁποία κάποια στιγμὴ ἀποκαλύπτεται καὶ βυθίζει στὴν ἀπόγνωση ὅλους ἐκείνους ποὺ τοὺς θαύμαζαν καὶ τοὺς ἐπαινοῦσαν! Ἰδιαίτερα οἱ πολιτικοί, ποὺ ἔχουν τὴν ἐξουσία στὰ χέρια τους, προκαλοῦν, γιατί δὲν ἔχουν ἦθος, τοὺς λείπουν τὰ ὁράματα γιὰ τὴν πατρίδα καὶ εἶναι παντελῶς ἀνίκανοι νὰ διοικήσουν καὶ νὰ ὁδηγήσουν τὸ λαὸ στὴν πρόοδο. Αὐτὸς εἶναι καὶ ὁ λόγος ποὺ δὲν τοὺς ἔχουν σὲ ὑπόληψη οἱ ἁπλοὶ ἄνθρωποι καὶ ἂς τοὺς χειροκροτοῦν μερικὲς φορὲς μὲ τὴν ἐλπίδα ὅτι κάτι καλὸ μπορεῖ νὰ προκύψει.

Ὁ εὐτελισμὸς τοῦ τίτλου «πατέρας» στὴν Ἐκκλησία

 

τοῦ Ἀδαμάντιου Τσακίρογλου

Ἕνα ἀπὸ τὰ πιὸ εὐδιάκριτα σημεῖα τῆς πτώσης ποὺ ἐπέφερε ἡ Παναίρεση τοῦ Οἰκουμενισμοῦ μέσα στὴν Ἐκκλησία εἶναι ὁ εὐτελισμὸς τοῦ τίτλου «πατέρας».

Πατέρες ὀνομάζουμε στὴν Ἐκκλησία ὅλους τοὺς ρασοφόρους, ἀπὸ τὸν ἐπίσκοπο μέχρι τὸν ἁπλὸ μοναχό. Αὐτοὶ εἶναι οἱ πατέρες καὶ ἐμεῖς οἱ λαϊκοὶ εἴμαστε τὰ τέκνα τους. Ὀνομάσθηκαν πατέρες διότι θεωροῦνται ὡς διδάσκαλοι τῆς ἐν Χριστῷ θείας ἀποκαλύψεως καὶ διάδοχοι τῶν ἁγίων Πατέρων, τῶν ἀποστόλων καὶ μέσῳ αὐτῶν τοῦ Χριστοῦ τοῦ ἴδιου. Γι’αὐτὸ καὶ δικαίως (ἀπο)λαμβάνουν τὶς τιμὲς ποὺ ἐπιβάλλει αὐτὸς ὁ τίτλος. Αὐτὸ σημαῖνει πρωτίστως, ὅτι οἱ κάτοχοι αὐτοῦ τοῦ τίτλου διασώζουν ἀλλὰ καὶ μεταδίδουν τὴν Θεία διδασκαλία ἀνόθευτη, ὅπως τὴν παρέλαβαν ἀπὸ καὶ σύμφωνα μὲ τοὺς ἁγίους προκάτοχούς τους, «ἑπόμενοι τοῖς ἁγίοις πατράσιν»: «Οὐ νῦν κανόνες καὶ τύποι τῆς Ἐκκλησίας ἐδόθησαν, ἀλλὰ ἐκ τῶν Πατέρων ἡμῶν καλῶς καὶ βεβαίως παρεδόθησαν» (Μ. Ἀθανάσιος, PG 25, 225)

Συγχρόνως ὅμως σημαίνει, ὅτι οἱ κάτοχοι αὐτοῦ τοῦ τίτλου, ὡς πατέρες τῆς ἐκκλησίας, διὰ τοῦ ἁγίου παραδείγματός τους, διὰ τοῦ ἐν Χριστῷ βίου καὶ διὰ τῆς ἀγάπης φροντίζουν γιὰ τὴν ἐν Χριστῷ αὔξηση, πρόοδο, προστασία καὶ ἀνάδειξη τῶν τέκνων τους, ποὺ τοὺς ἐμπιστεύτηκε ὁ Χριστός, ἡ κεφαλὴ τῆς Ἐκκλησίας (βλ. καὶ Βασιλείου Δεντάκη «Ἐκλόγιον πατερικῶν κειμένων», 1972, σελ. 6-12).