Πρέπει να προσέχουμε τα όνειρα; Άγιος Γρηγόριος ο Διάλογος

                                           

Πρέπει να προσέχουμε τα όνειρα; Άγιος Γρηγόριος ο Διάλογος 

Πέτρος: Σου ζητώ να με διδάξεις αν πρέπει να προσέχουμε τα όνειρα.

Γρηγόριος: Πρέπει να ξέρουμε ότι οι εικόνες των ονείρων εμφανίζονται στην ψυχή κατά έξι τρόπους. Τα όνειρα δηλαδή άλλοτε δημιουργούνται όταν η κοιλιά είναι γεμάτη ή άδεια, άλλοτε από τους λογισμούς, άλλοτε από απάτη, άλλοτε από τους λογισμούς μαζί με απάτη, άλλοτε από αποκάλυψη και άλλοτε από τους λογισμούς μαζί με αποκάλυψη. Τα δύο πρώτα από αυτά συνδέονται μ’ εμάς, όπως όλοι γνωρίζουμε από την πείρα, ενώ τα άλλα τέσσερα τα βρίσκουμε γραμμένα στα βιβλία της αγίας Γραφής.

Αν δηλαδή τα όνειρα δεν κινδύνευαν από την απάτη του αόρατου εχθρού, δεν θα τόνιζε κάποιος σοφός το εξής: «Τα όνειρα έκαναν πολλούς να πλανηθούν, οι οποίοι και χάθηκαν με το να ελπίζουν σε αυτά» (Σ. Σειρ. 34:7). Επίσης μας προστάζει μήτε με μαντείες να ασχολούμαστε μήτε να προσέχουμε τα όνειρα (πρβ. Σ. Σειρ. 34:5-6).

Ο ίδιος σοφός, γνωρίζοντας ότι μερικές φορές τα όνειρα προέρχονται από τους λογισμούς μαζί με απάτη, μας διδάσκει λέγοντας: «Οι πολλές μέριμνες φέρνουν όνειρα» (πρβ. Εκκλ. 5:2).

Για το ότι μερικές φορές τα όνειρα δημιουργούνται από αποκάλυψη, μάρτυρας είναι ο Ιωσήφ, ο οποίος είδε σε όνειρο τον εαυτό του να γίνεται ανώτερος από τους αδελφούς του, και έπειτα το είδε αυτό και στην πραγματικότητα (Γεν. 37:5-11, 42:6-9). Επίσης, στον Ιωσήφ, τον μνηστήρα της Παρθένου, μέσω ονείρου έδωσε εντολή ο άγγελος να πάρει το παιδί και να φύγει στην Αίγυπτο (Ματθ. 2:13).

Περί ονείρων και οραμάτων

                                

Ένα θέμα που δημιουργεί αρκετή σύγχυση σε πολλούς συνανθρώπους μας, ακόμη και σε βαπτισμένους χριστιανούς, είναι το θέμα των ονείρων και των οραμάτων. Δεν είναι εύκολο τις περισσότερες φορές να διακρίνει κανείς αν τα όνειρα ή τα οράματα προέρχονται από τον Θεό, από δαιμονική ενέργεια ή είναι απλώς φυσικά γεγονότα.

Γι᾽ αυτό και απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή στην αποδοχή τους ή όχι, κάτι που μας έχουν επισημάνει οι περισσότεροι νηπτικοί και ασκητικοί διδάσκαλοι της Εκκλησίας μας.

Έτσι, κατά τους πατέρες αυτούς, το όνειρο, το όραμα ή και το θαύμα ακόμη, δεν παρουσιάζονται με καθαρότητα ενώπιόν μας, μάλλον η ερμηνεία και η αξιολόγησή τους δεν γίνονται αφ᾽ εαυτών, αλλ᾽ εξαρτώνται από τις δικές μας προϋποθέσεις: ανάλογα μέ τον βαθμό διακρίσεως που διαθέτουμε προβαίνουμε και στην εκτίμηση των παραπάνω φαινομένων. Αυτό σημαίνει ότι η ερμηνεία που θα δώσουμε μπορεί να γίνει αφορμή για πρόοδο ή οπισθοδρόμηση στην πνευματική μας ζωή, αφού η ερμηνεία θα χρωματιστεί από το περιεχόμενο της καρδιάς μας. Έτσι δεν είναι λίγες οι φορές που κάποιο όραμα για παράδειγμα θεωρείται ως εκ Θεού προερχόμενο, ενώ στην πραγματικότητα είναι δαιμονικής εμπνεύσεως, όπως πιθανόν και το αντίστροφο. Τον πρώτο λόγο λοιπόν στα θέματα αυτά τον έχει, καθώς είπαμε, η αρετή της διακρίσως.