Τρυφερότητα καὶ Ἁγιότητα

Στανιλοάε Δημήτριος

Πρεσβύτερος(+)

Στὸ πρόσωπο τοῦ ἁγίου, μὲ τὸν προσιτὸ χαρακτήρα του στὶς σχέσεις του, μὲ τὴν ὕψιστη προσοχὴ γιὰ τὸν ἄλλο, μὲ τὴν ἑτοιμότητα ὅπου δίνεται στὸν Χριστό, ἡ ἀνθρωπότητα θεραπεύεται καὶ ἀνανεώνεται. Πῶς, ὅμως, ἐμφανίζεται μὲ συγκεκριμένο τρόπο αὐτὴ ἡ ἀνανεωμένη ἀνθρωπότητα; Ὁ ἅγιος ἀφήνει νὰ διαφανεῖ, σὲ ἀναφορὰ πρὸς κάθε ἀνθρώπινο ὄν, μία συμπεριφορὰ γεμάτη λεπτότητα, διαφάνεια, καθαρότητα σκέψεως καὶ αἰσθημάτων.

Ἡ λεπτότητά του ἐπεκτείνεται ἀκόμη καὶ στὰ ζῶα καὶ τὰ πράγματα, ἐπειδὴ σὲ κάθε πλάσμα βλέπει ἕνα δῶρο τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ καὶ δὲν θέλει νὰ πληγώσει αὐτὴ τὴν ἀγάπη, μὲ τὸ νὰ μεταχειρίζεται αὐτὰ τὰ δῶρα μὲ ἀμέλεια ἢ ἀδιαφορία. Σέβεται κάθε ἄνθρωπο καὶ κάθε πράγμα. Ἐὰν κάποιος ἄνθρωπος ἢ ἀκόμη ἕνα ζῶο ὑποφέρει, τοὺς φανερώνει μία βαθειὰ συμπάθεια.

Ὁ Ἅγιος Ἰσαὰκ ὁ Σύρος λέει γιὰ τὴν συμπάθεια τοῦ ἁγίου: «Καὶ τί ἔστι καρδία ἐλεήμων; Καὶ εἶπε· καῦσις καρδίας ὑπὲρ πάσης τῆς κτίσεως, ὑπὲρ τῶν ἀνθρώπων, καὶ τῶν ὀρνέων, καὶ τῶν ζώων, καὶ τῶν δαιμόνων, καὶ ὑπὲρ παντὸς κτίσματος. Καὶ ἐκ τῆς μνήμης αὐτῶν, καὶ τῆς θεωρίας αὐτῶν ρέουσιν οἱ ὀφθαλμοὶ αὐτοῦ δάκρυα. Ἐκ τῆς πολλῆς καὶ σφοδρᾶς ἐλεημοσύνης τῆς συνεχούσης τὴν καρδίαν, καὶ ἐκ τῆς πολλῆς καρτερίας σμικρύνεται ἡ καρδία αὐτοῦ, καὶ οὐ δύναται βαστάξαι, ἢ ἀκοῦσαι, ἢ ἰδεῖν βλάβην τινά, ἢ λύπην μικρᾶν ἐν τῇ κτίσει γινομένην. Καὶ διὰ τοῦτο καὶ ὑπὲρ τῶν ἀλόγων, καὶ ὑπὲρ τῶν ἐχθρῶν τῆς ἀληθείας, καὶ ὑπὲρ τῶν βλαπτόντων αὐτὸν ἐν πάσῃ ὥρᾳ εὐχὴν μετὰ δακρύων προσφέρει, τοῦ φυλαχθῆναι αὐτούς, καὶ ἰλασθῆναι αὐτοῖς ὁμοίως καὶ ὑπὲρ τῆς φύσεως τῶν ἑρπετῶν ἐκ τῆς πολλῆς αὐτοῦ ἐλεημοσύνης τῆς κινούμενης ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ ἀμέτρως καθ’ ὁμοιότητα τοῦ Θεοῦ». (Λόγος πα’, σ. 306). Ὅσο γιὰ τὸν ἅγιο Καλλίνικο de Cernica, ὅταν δὲν εἶχε χρήματα νὰ δώσει στοὺς φτωχούς, σὲ κάθε πόλη, στρεφόταν κλαίγοντας πρὸς ὅσους τὸν περικύκλωναν καὶ ἔλεγε: «Δῶστε μου χρήματα, νὰ στείλω στοὺς μικροὺς ἀδελφοὺς τοῦ Ἰησοῦ».

“Ψάχνω τον Θεό να μου πει…”

Κάποτε ένας χωρικός άκουσε στην εκκλησία ότι αν δώσεις ελεημοσύνη θα λάβεις εκατονταπλάσια από τον Θεό. Είπε λοιπόν στην γυναίκα του να δώσουν ως ελεημοσύνη το μοναδικό βόδι που είχαν και ο Κύριος θα τους επέστρεφε 100 βόδια για την καλή τους πράξη. Δεν δίστασε δε καθόλου να δώσει το βόδι του, έχοντας πλήρη εμπιστοσύνη στον Κύριο. Έδωσε λοιπόν το βόδι και περίμενε την ανταπόδοση από τον Θεό. Περνούσε ο καιρός και τα 100 βόδια δεν ερχόταν.

Ένα πρωί λοιπόν αποφάσισε να ανέβει στο γειτονικό βουνό για να βρει τον Θεό και να τον ρωτήσει πότε θα του έδινε τα 100 βόδια που άκουσε στο κήρυγμα του ιερέα. Ανεβαίνοντας στο βουνό συνάντησε έναν ασκητή. «Πού πηγαίνεις;» ρώτησε ο ασκητής.

«Πάω να βρω τον Θεό να τον ρωτήσω πότε θα μου στείλει τα εκατό βόδια , για την ελεημοσύνη που έκανα». «Όταν Τον συναντήσεις», είπε ο ασκητής, «ρώτησέ Τον και για μένα. Είμαι στο βουνό και ζω ασκητικά εδώ και σαράντα χρόνια. Κέρδισα τελικά την Βασιλεία των Ουρανών;».

«Ευχαρίστως να Τον ρωτήσω» αποκρίθηκε ο χωρικός και συνέχισε τον δρόμο του. Λίγο πιο πάνω συνάντησε έναν γέρο άντρα με λευκή γενιάδα. «Ποιόν ψάχνεις;» ρώτησε ο γέροντας. «Άκουσα στην εκκλησία ότι αν κάνω ελεημοσύνη, θα πάρω εκατονταπλάσια από τον Θεό. Ψάχνω λοιπόν τον Θεό να μου πει πότε θα με ανταμείψει για την ελεημοσύνη μου».

Οἱ καθημερινὲς προφάσεις καὶ δικαιολογίες

 

Ἅγιος Ἰωάννης Χρυσόστομος 

Ἂν ἔλθει κάποιος φτωχός, ποὺ ἔχει ἀνάγκη ἀπὸ λίγο ψωμί, ἀκούγονται πολλὲς κακολογίες, διαβολές, κατηγορίες γιὰ ὀκνηρία, λοιδορίες, βρισιὲς καὶ πειράγματα. Καὶ δὲ σκέπτεσαι ὅτι καὶ σὺ εἶσαι ἄνθρωπος, ποὺ δὲν ἐργάζεσαι, ὁ Θεός, ὅμως, σοῦ δίνει τὰ ἀγαθά του. Μὴ μοῦ πεῖς, βέβαια, ὅτι ἀσχολεῖσαι καὶ σὺ μὲ κάτι, ἀλλὰ νὰ μοῦ ἀποδείξεις αὐτό, ἐάν, δηλαδή, κάνεις καὶ χρησιμοποιεῖς κάτι ἀπὸ τὰ ἀπαραίτητα. Ἐάν, ὅμως, μοῦ ἀναφέρεις τὴν ἀπόκτηση τῶν χρημάτων καὶ κέρδη μὲ ἀπάτη καὶ τὴ φροντίδα καὶ τὴν αὔξηση τοῦ πλούτου σου, θὰ σοῦ ἀπαντήσω ὅτι ὅλα αὐτὰ δὲν μποροῦν νὰ ὀνομασθοῦν ἐργασίες· ἐργασίες εἶναι ἡ ἐλεημοσύνη, οἱ προσευχές, οἱ φροντίδες γιὰ τὴν προστασία ἐκείνων ποὺ ἀδικοῦνται καὶ τὰ παρόμοια, Ἀπὸ αὐτὰ βρισκόμαστε σὲ ἀργία γιὰ ὅλη μας τὴ ζωή.

Ἀλλ’ ὅμως, ὁ Θεὸς ποτὲ δὲν μᾶς εἶπε, ἐπειδὴ εἶσαι ὀκνηρός, δέ σου ἀνάβω τὸν ἥλιο, σοῦ σβήνω τὴ σελήνη, ξηραίνω τὴ γῆ γιὰ νὰ μὴ σοῦ δίνει καρπούς, ξηραίνω τὶς λίμνες, τὶς πηγὲς καὶ τὰ ποτάμια, ἐξαφανίζω τὸν ἀέρα, σταματῶ τὶς ἐτήσιες βροχές. Ἀντίθετα, ὅλα μας τὰ δίνει ἄφθονα. Σὲ μερικούς, μάλιστα, ποὺ ὄχι μόνον εἶναι ἄνεργοι, ἀλλὰ κάνουν καὶ πονηρὰ ἔργα, πάλι τοὺς ἐπιτρέπει νὰ ἀπολαμβάνουν τὰ ἀγαθά του.

Ὅταν, λοιπόν, δεῖς κάποιο φτωχὸ καὶ πεῖς, ὅτι ἀγανακτῶ ἐπειδὴ εἶναι ὑγιὴς καὶ δὲν ὑποφέρει ἀπὸ τίποτε, καὶ παρ’ ὅλα αὐτὰ θέλει νὰ τρέφεται χωρὶς νὰ ἐργάζεται, καὶ ἴσως νὰ εἶναι κάποιος δραπέτης καί, ὑπηρέτης, ποὺ ἐγκατέλειψε τὸν κύριο του· ὅλα αὐτά, ποὺ εἶπα, πὲς στὸν ἑαυτό σου, μᾶλλον δῶσε τὸ θάρρος σ’ ἐκεῖνον νὰ σοῦ τα πεῖ καὶ πολὺ δίκαια θὰ σοῦ πεῖ: Ἀγανακτῶ, διότι, ἐνῶ εἶσαι ὑγιής, δὲν κάνεις τίποτε ἀπὸ ὅσα ἔχει διατάξει ὁ Θεός, ἀλλὰ δραπετεύοντας ἀπὸ τὶς ἐντολὲς τοῦ Κυρίου, γυρίζεις σὰν νὰ βρίσκεσαι σὲ ξένη χώρα περνῶντας τὸν καιρό σου μέσα στὴν κακία· μεθᾶς, ἀσχημονεῖς, κλέβεις, ἁρπάζεις, καταστρέφεις τὰ σπίτια τῶν ἄλλων. Καὶ σύ, βέβαια, μὲ κατηγορεῖς γιὰ ὀκνηρία, ἐγώ, ὅμως, σὲ κατηγορῶ γιὰ τὰ πονηρὰ ἔργα ποὺ κάνεις, ὅταν συκοφαντεῖς, ὅταν ὁρκίζεσαι, ὅταν ἁρπάζεις, ὅταν λὲς ψέματα καὶ κάνεις πολλὰ παρόμοια ἔργα.

Ἡ εὐπρέπεια τοῦ Οἴκου Σου

 

ΠΑΤΕΡΙΚΑΙ ΔΙΔΑΧΑΙ

Ἡ εὐπρέπεια τοῦ Οἴκου Σου

  Ἡ ὀπισθάμβωνος εὐχή, ποὺ λέγεται πρὸς στὸ τέλος τῆς θείας Λειτουργίας ἀναφέρει: «Ἁγίασε τοὺς ἀγαπῶντας τὴν εὐπρέπειαν τοῦ οἴκου σου. Σὺ αὐτοὺς ἀντιδόξασον τῇ θεϊκῇ σου δυνάμει καὶ μὴ ἐγκαταλίπῃς ἡμᾶς τοὺς ἐλπίζοντας ἐπὶ σέ».

  Ὁ εὐπρεπισμὸς τοῦ Ἱεροῦ μας Ναοῦ θὰ πρέπη πάντα νὰ εἶναι τὸ πρῶτο μας μέλημα.

  Γιατί ὁ κάθε ἱερὸς Ναὸς κατὰ πρῶτον συμβολίζει τὸ μεγαλεῖο Τοῦ Θεοῦ, καὶ κατά δεύτερον λόγο γνωρίζουμε ἀπὸ τὴν Παλαιά Διαθήκη ὅτι στὸν Θεό προσφέρουμε ὅ,τι καλύτερο ἔχουμε καὶ ὄχι ὅ,τι μᾶς περισσεύει ἤ δὲν μᾶς ἀρέσει.

  Ἄς δοῦμε τί λέει ὁ Ἅγιος Νικόλαος Βελιμίροβιτς, Ἐπίσκοπος Ἀχρίδος, σὲ ἐρώτηση πιστοῦ, ἐὰν ὁ Θεὸς ἀνέχεται τὴν μεγάλη λάμψη καὶ λαμπρότητα τῶν ἐκκλησιῶν του ἀντὶ αὐτὰ νὰ μοιράζωνται στοὺς πτωχούς.

  «Τὴν ἐποχὴ τῆς ἐπιγείου του ζωῆς ὁ Κύριος ἔμπαινε πολλὲς φορές, στὸ ναὸ τοῦ Σολομώντα. Ὅμως ποτὲ δὲν ἐξέφρασε τὴν ἄποψη ὅτι θὰ ἔπρεπε ὅλα αὐτὰ τὰ πλούτη νὰ μοιραστοῦν στοὺς πτωχούς. Ὑπόψη ὅτι ὁ ναὸς αὐτὸς ἦτο στὴν ἐποχή του τὸ ποιὸ σπάνια θαῦμα ἀρχιτεκτονικῆς καὶ πολυτέλειας».

  Καὶ συνεχίζει ὁ Ἅγιος: «Ἀργότερα ὁ Κύριος προέβλεψε τὴν καταστρφοφὴ τοῦ ναοῦ, ὄχι ἐξαιτίας τοῦ χρυσοῦ καὶ τοῦ πλούτου, ἀλλὰ ἐξαιτίας τῶν ἀνθρώπινων ἁμαρτιῶν.

  Θὰ μὲ εὐχαριστοῦσε περισσότερο τὸ ἐνδιαφέρον ποὺ δείχνετε γιὰ τοὺς πτωχοὺς νὰ τὸ δείχνατε μὲ τὴν δική σας περιουσία καὶ ὄχι ἀπὸ τὸν πλούτο τοῦ ναοῦ. Δὲν θὰ ἤθελα νὰ σᾶς δῶ στὴν ἴδια πλευρὰ μὲ τὸν Ἰούδα, ποὺ ἔδειξε δῆθεν τὴν εὐαισθησία του γιὰ τοὺς πτωχούς, θεωρώντας σπατάλη τὴν προσφορὰ τῆς γυναικός, ποὺ ἄλειψε μὲ μύρο τοὺς πόδας Τοῦ Ἰησοῦ.

  Ὅσοι ἔχουν τὸν Χριστὸ μέσα τους προσφέρουν ὅλη αὐτὴ τὴν λάμψη στὶς ἐκκλησίες καὶ βοηθοῦν καὶ τοὺς πτωχούς. Ἐκεῖνοι ποὺ δὲν ἔχουν τὸν Χριστὸ μέσα τους θὰ ἤθελαν νὰ πάρουν ἀπὸ τὴν ἐκκλησία καὶ νὰ δώσουν στοὺς πτωχούς, γιὰ νὰ μὴ δίνουν τὰ δικά τους καὶ νὰ μὴ τοὺς ἐνοχλοῦν οἱ πτωχοί».

  Βλέπουμε λοιπὸν ἐδῶ τὴν ἄποψη τοῦ Ἁγίου γιὰ τὴν λαμπρότητα τῶν Ἱερῶν μας Ναῶν.

π. Αθανάσιος Μυτιληναίος, «Γίνεσθε οἰκτίρμονες» ( Κυριακή Β΄ Λουκά)

                                    

ΚΥΡΙΑΚΗ Β΄ΛΟΥΚΑ [: Λουκά 6,31-36]

Απομαγνητοφωνημένη ομιλία μακαριστού γέροντος Αθανασίου Μυτιληναίου σχετικά με την ευαγγελική περικοπή της Κυριακής Β΄ Λουκά με θέμα:

«Γίνεσθε οἰκτίρμονες»

[εκφωνήθηκε στην Ιερά Μονή Κομνηνείου Λαρίσης στις 1-10-2000] (Β 423), έκδοσις Β΄

       Η ευαγγελική διδασκαλία του πνευματικού βίου, αγαπητοί μου, είναι ανύποπτα ανωτέρα από κάθε άλλη ανθρώπινη διδασκαλία, κυρίως φιλοσοφική διδασκαλία, που θέλει να διορθώσει τον πνευματικό βίο του ανθρώπου.Έτσι, ο Χριστός, ο Κύριός μας, για να μας υπενθυμίσει το «κατ’εἰκόνα» και να ανορθώσει το «καθ’ ὁμοίωσιν», μας έδωσε και την ηθικήν διδασκαλίαν. Διακρίνομε δηλαδή τόσο την δογματικήν διδασκαλίαν, όσο και την ηθικήν διδασκαλίαν. Γιατί αυτό συνιστά τον σκοπό της ανθρωπίνης υπάρξεως· η ηθική διδασκαλία. Είναι ο δρόμος. Δεν είναι το τέρμα. Είναι ο δρόμος που θα μας οδηγήσει εις το να δεχθούμε, ό,τι ο Θεός έχει ετοιμάσει για μας. Και κυρίως είναι η θέωσις.

       Έτσι ο Κύριος εισάγει την έννοια της φιλανθρωπίας, με την κυριολεκτική, θα λέγαμε, σημασία και μας προτρέπει: «Ἀγαπᾶτε τοὺς ἐχθροὺς ὑμῶν καὶ ἀγαθοποιεῖτε καὶ δανείζετε μηδὲν ἀπελπίζοντες, καὶ ἔσται ὁ μισθὸς ὑμῶν πολύς, καὶ ἔσεσθε υἱοὶ ὑψίστου, ὅτι αὐτὸς χρηστός ἐστιν ἐπὶ τοὺς ἀχαρίστους καὶ πονηρούς. Γίνεσθε οὖν οἰκτίρμονες».

   Αυτά ακούσαμε, στη σημερινή ευαγγελική περικοπή, αγαπητοί μου. Αδιάφορον της ηθικής στάθμης του άλλου, όποιος και να είναι αυτός, οφείλεις συ να τον αγαπάς και να τον φροντίζεις με κάθε τρόπο. Αυτές οι ηθικές θέσεις ήταν άγνωστες, αγαπητοί, εις τον αρχαίον κόσμον, που στο βάθος ήταν άσπλαχνος και σκληρός. Κανένα φιλανθρωπικόν ίδρυμα δεν υπήρχε στην αρχαιότητα. Αυτό που σήμερα λέμε Γηροκομείον, Βρεφοκομείον, Νοσοκομείον… Δεν υπήρχε τίποτα από όλα αυτά. Όλα αυτά είναι έργα του Χριστιανισμού. Ρίξτε μια ματιά σε καμία αρχαία πόλη, εννοείται προ Χριστού, είτε ελληνική και λεγομένη «πολιτισμένη», είτε βάρβαρη πόλη, δεν θα βρείτε πουθενά τέτοια ιδρύματα να υπάρχουν. 

...Ας γίνουμε τα μάτια του Χριστού που βλέπουν όσους έχουν ανάγκη...

                              

Περιστοιχιζόμαστε από ανθρώπους που βρίσκονται σε ανάγκη, δεν είναι μόνο εκείνοι που έχουν κάποια παράλυση και χρειάζονται βοήθεια.

Αλλά τόσοι άλλοι που έχουν παραλύσει μέσα τους, και που χρειάζονται να συναντήσουν κάποιον να τους βοηθήσει.

Ψυχικά παράλυτοι είναι όλοι εκείνοι που έχουν τρομάξει από την ζωή, γιατί ήταν γι’ αυτούς αντικείμενο τρόμου από τότε που γεννήθηκαν: γονείς χωρίς ευαισθησία, άκαρδοι, βίαιο περιβάλλον.

Πόσοι είναι εκείνοι που ήλπιζαν, όταν ήταν ακόμα μικροί, ότι κάτι θα υπάρχει γι’ αυτούς στη ζωή. Αλλά όχι. Καμμιά συμπόνοια, καμμιά φιλία . Δεν υπήρχε τίποτα. Κι όταν προσπάθησαν να δεχθούν παρηγοριά και στήριξη, δεν έλαβαν κάτι.

Κάθε φορά που πίστευαν ότι μπορούσαν να κάνουν κάτι τους έλεγαν:

''Μην προσπαθείς, δεν καταλαβαίνεις ότι είσαι ανίκανος γι’ αυτό;''

Καρδία ἐλεήμων

 

            

Ἅγιος Ἰσαάκ ὁ Σῦρος

                                                         (Ὁμιλία 81)

«Τί ἐστι καρδία ἐλεήμων;

«Καρδία ἐλεήμων ἐστὶ καῦσις

ὑπὲρ πάσης τῆς κτίσεως,

ὑπὲρ ἀνθρώπων

καὶ τῶν ὀρνέων

καὶ τῶν ζώων

καὶ τῶν δαιμόνων

καὶ ὑπὲρ παντὸς κτίσματος.

Καὶ ἐκ τῆς μνήμης αὐτῶν καὶ τῆς θεωρίας

ῥέουσιν οἱ ὀφθαλμοὶ αὐτοῦ δάκρυα.

Καὶ ἐκ τῆς πολλῆς καὶ σφοδρᾶς ἐλεημοσύνης

καὶ συνεχούσης τὴν καρδίαν

καὶ ἐκ τῆς πολλῆς καρτερίας

σμικρύνεται ἡ καρδία αὐτοῦ

καὶ οὐ δύναται βαστάσαι ἢ ἀκοῦσαι ἢ ἰδεῖν

βλάβην τινὰ ἢ λύπην μικρὰν

ἐν τῇ κτίσει γινομένην.

Διὰ τούτο

ὑπὲρ τῶν ἀλόγων

καὶ ὑπὲρ τῶν ἐχθρῶν τῆς ἀληθείας

καὶ ὑπὲρ τῶν βλαπτόντων αὐτῶν

ἐν πάσῃ ὥρᾳ εὐχὴν μετὰ δακρύων προσφέρει

τοῦ φυλαχθῆναι αὐτοὺς καὶ ἱλασθῆναι αὐτούς.

Ὁμοίως καὶ ὑπὲρ φύσεως τῶν ἑρπετῶν

ἐκ τῆς πολλῆς ἐλεημοσύνης

τῆς κινουμένης ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ

ἀμέτρως κατὰ τὴν ὁμοιότητα τοῦ Θεοῦ».

Τι είναι μια σπλαχνική καρδιά;

Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος – Δώσε κάτι, έστω και ελάχιστο, σ’ εκείνον που έχει ανάγκη

Μετά την παράβαση, λοιπόν, εμφανίστηκαν οι φθόνοι και οι φιλονικίες και η δολερή τυραννία του διαβόλου, που παρασύρει πάντα με τη λαιμαργία της ηδονής και ξεσηκώνει τους πιο τολμηρούς ενάντια στους πιο αδύνατους.

Μετά την παράβαση, το ανθρώπινο γένος χωρίστηκε σε διάφορες φυλές με διάφορα ονόματα και η πλεονεξία κατακερμάτισε την ευγένεια της φύσεως, αφού πήρε και το νόμο βοηθό της.

Εσύ, όμως, να κοιτάς την αρχική ενότητα και ισότητα, όχι την τελική διαίρεση· όχι το νόμο που επικράτησε, αλλά το νόμο του Δημιουργού. Βοήθησε, όσο μπορείς, τη φύση, τίμησε την πρότερη ελευθερία, δείξε σεβασμό στον εαυτό σου, συγκάλυψε την ατιμία του γένους σου, παραστάσου στην αρρώστια, σύντρεξε στην ανάγκη.

Παρηγόρησε ο γερός τον άρρωστο, ο πλούσιος τον φτωχό, ο όρθιος τον πεσμένο, ο χαρούμενος τον λυπημένο, ο ευτυχισμένος τον δυστυχισμένο.

Δώσε κάτι στο Θεό ως δώρο ευχαριστήριο, για το ότι είσαι ένας απ’ αυτούς που μπορούν να ευεργετούν και όχι απ’ αυτούς που έχουν ανάγκη να ευεργετούνται, για το ότι δεν περιμένεις εσύ βοήθεια από τα χέρια άλλων, αλλ’ από τα δικά σου χέρια περιμένουν άλλοι βοήθεια.

Πλούτισε όχι μόνο σε περιουσία, μα και σε ευσέβεια, όχι μόνο σε χρυσάφι, μα και σε αρετή, ή καλύτερα μόνο σε αρετή.

Γίνε πιο τίμιος από τον πλησίον με την επίδειξη περισσότερης καλοσύνης. Γίνε θεός για τον δυστυχισμένο με τη μίμηση της ευσπλαχνίας του Θεού.