Ο Φόβος και το Χριστιανικό Θάρρος: Μια Θεολογική Ερμηνεία

         

Ο φόβος είναι μια βαθιά ανθρώπινη εμπειρία, που συχνά παρουσιάζεται στις Γραφές ως δοκιμασία και ως σταυροδρόμι μεταξύ απιστίας και πίστης.

Δεν είναι απλώς ένα ψυχολογικό συναίσθημα, αλλά μια πνευματική κατάσταση, όπου η έλλειψη βεβαιότητας για την παρουσία του Χριστού δοκιμάζει την πίστη.

Αντίστοιχα, το χριστιανικό θάρρος, όπως εκφράζεται με τα λόγια του Χριστού: «Θαρσείτε, εγώ ειμι, μη φοβείσθε», δεν είναι μια απλή ανθρώπινη δύναμη, αλλά μια κατάσταση εμπιστοσύνης στην παρουσία του Θεού ακόμα και εν μέσω κινδύνων.

Ο φόβος έχει δύο βασικές διαστάσεις: πρώτον, είναι φόβος απέναντι στη φύση και τη δύναμη της, κάτι που μαρτυρεί την ανθρώπινη αδυναμία. Δεύτερον, είναι φόβος απέναντι στην απουσία του Χριστού, που αποκαλύπτει τη δοκιμασία της πίστης.

Αυτός ο φόβος δεν είναι απλώς δειλία, αλλά μια έκφραση της ανθρώπινης ανασφάλειας μπροστά στο άγνωστο και το ανεξέλεγκτο.

Είναι ενδεικτικός της πνευματικής ανωριμότητας που απαιτεί δοκιμασίες για να ωριμάσει.

Ἀποφοιτήριος Λόγος στὸ Harvard

                         

                   Σολζενίτσιν Ἀλεξάντερ

8 Ἰουνίου 1978

Χαίρομαι εἰλικρινὰ ποὺ βρίσκομαι μαζί σας μὲ τὴν εὐκαιρία αὐτὴ καὶ γνωρίζω προσωπικὰ αὐτὸ τὸ παλιὸ καὶ φημισμένο Πανεπιστήμιο. Τὰ συγχαρητήρια καὶ τὶς καλύτερες εὐχές μου σὲ ὅλους τους σημερινοὺς ἀποφοίτους.

Τὸ ἔμβλημα τοῦ Harvard εἶναι ἡ λέξη ‘Ἀλήθεια’ (‘Veritas’). Πολλοὶ ἀπὸ σᾶς ἔχουν ἤδη διαπιστώσει, καὶ ἄλλοι θὰ τὸ διαπιστώσουν στὴν πορεία τῆς ζωῆς τους, ὅτι ἡ ἀλήθεια μᾶς διαφεύγει ἂν δὲν συγκεντρώσουμε ὅλη τὴν προσοχή μας στὴν ἀναζήτησή της. Κι ἐνῶ ἀκόμη ἐκείνη μᾶς διαφεύγει, παραμένει ὡστόσο ἡ ψευδαίσθηση ὅτι τὴν γνωρίζουμε, καὶ ὁδηγεῖ σὲ πολλὲς παρανοήσεις. Ἀκόμη, ἡ ἀλήθεια σπάνια εἶναι εὐχάριστη: σχεδὸν πάντα εἶναι πικρή. Ὑπάρχει κάποια πίκρα καὶ στὸν λόγο μου σήμερα. Θέλω ὅμως νὰ τονίσω ὅτι ἔρχεται ὄχι ἀπὸ ἕναν ἀντίπαλο ἀλλὰ ἀπὸ ἕναν φίλο.

Πρὶν τρία χρόνια στὶς Ἡνωμένες Πολιτεῖες εἶπα κάποια πράγματα ποὺ τότε θεωρήθηκαν ἀπαράδεκτα. Σήμερα, πολλοὶ συμφωνοῦν μὲ ὅσα εἶπα τότε…

Ἕνας κόσμος διχασμένος

Ὁ διχασμὸς στὸν σημερινὸ κόσμο εἶναι ἀντιληπτὸς ἀκόμη καὶ μὲ μία βιαστικὴ ματιά. Ὁποιοσδήποτε σύγχρονος ἄνθρωπος ἀναγνωρίζει εὔκολα δύο παγκόσμιες δυνάμεις, ποὺ ἡ καθεμιὰ ἔχει ἤδη τὴ δύναμη νὰ καταστρέψει τὴν ἄλλη. Ὡστόσο, ἡ κατανόηση τοῦ διχασμοῦ συχνὰ περιορίζεται σ’ αὐτὴ τὴν πολιτικὴ ἔννοια, στὴν ψευδαίσθηση ὅτι ὁ κίνδυνος μπορεῖ νὰ ἀποτραπεῖ μὲ ἐπιτυχεῖς διπλωματικὲς διαπραγματεύσεις ἢ μὲ τὴν ἐπίτευξη μίας στρατιωτικῆς ἰσορροπίας. Ἡ ἀλήθεια εἶναι ὅτι τὸ ρῆγμα εἶναι πιὸ βαθὺ καὶ πιὸ ριζικό, ὅτι τὰ χάσματα εἶναι περισσότερα ἀπ’ ὅσα μπορεῖ νὰ δεῖ κανεὶς μὲ πρώτη ματιά. Αὐτὸ τὸ βαθὺ πολλαπλὸ ρῆγμα κρύβει τὸν κίνδυνο μίας πολλαπλῆς συμφορᾶς γιὰ ὅλους μας, σύμφωνα μὲ τὴν ἀρχαία ἀλήθεια ὅτι ἕνα διχασμένο Βασίλειο – στὴν περίπτωση αὐτὴ ἡ Γῆ μας –δὲν μπορεῖ νὰ σταθεῖ.

Σύγχρονοι κόσμοι

[Στὸ μέρος αὐτὸ ὁ Σολζενίτσιν παρατηρεῖ ὅτι ὁ κόσμος εἶναι διχασμένος πολὺ περισσότερο ἀπ’ ὅτι ἁπλῶς σὲ Δύση καὶ Σοβιετικὸ μπλόκ. Ὑπάρχει, γιὰ παράδειγμα, ὁ Τρίτος Κόσμος τῶν ὑπανάπτυκτων κρατῶν, καθὼς καὶ αὐτόνομα ἔθνη καὶ περιοχὲς ὅπως ἡ Ἰαπωνία, ἡ Κίνα, ἡ Ἰνδία, τὸ Ἰσραὴλ καὶ ὁ Μουσουλμανικὸς κόσμος. Ἔτσι στὴν πραγματικότητα ὁ κόσμος εἶναι πολὺ πιὸ ἑτερογενὴς – πολιτικά, πολιτισμικά, ἰδεολογικὰ καὶ θρησκευτικὰ – ἀπ’ ὅσο συχνὰ ἀναγνωρίζεται. Σχολιάζει ὅτι μέχρι τὸν 20ο αἰώνα ἡ Δύση, κινούμενη ἐν μέρει ἀπὸ μία αἴσθηση πολιτισμικῆς ὑπεροχῆς, κυριάρχησε σὲ μεγάλο μέρος τοῦ κόσμου καὶ ἔφτιαξε μεγάλες ἀποικιακὲς αὐτοκρατορίες. Ὡστόσο, τὸ ρεῦμα ἔχει γυρίσει, καὶ πολλὰ ἀπὸ αὐτὰ τὰ ἔθνη καὶ περιοχὲς ἔχουν πλέον διεκδικήσει καὶ ἀνακτήσει τὴν ἀνεξαρτησία τους].

Ο λόγος του αγίου Ιωάννη της Σανγκάης για το Πάσχα, που ανακαλύφθηκε πρόσφατα.

Μετά τη δοκιμασία, η αλήθεια λάμπει φωτεινότερα

Καλύτερα να υποφέρουμε, μένοντας στην αλήθεια και ζώντας μια δίκαιη ζωή, παρά να απολαμβάνουμε μια πρόσκαιρη αμαρτωλή ζωή (βλ. Εβρ.11,25).

Αυτός είναι ο λόγος του αγίου Ιωάννη (Μαξιμόβιτς), τον οποίο εκφώνησε το πρώτο του Πάσχα στη Σανγκάη το 1935. Δυστυχώς, το αυθεντικό κήρυγμα δε σώθηκε, έφτασε σε εμάς η μετάφρασή του στα αγγλικά, χάρη στο οποίο ετοιμάσαμε αυτό το κείμενο, που δημοσιεύεται για πρώτη φορά στα ελληνικά.

Λειτουργία στον «καθεδρικό ναό» στο νησί Τουμπαμπάο

Χριστός Ανέστη. Είθε να μη μείνει κανένας άπιστος!

Όταν πραγματοποιήθηκαν τα λόγια του Κυρίου, ότι Εκείνος ήρθε για να δώσει τη ζωή Του για τη σωτηρία του κόσμου (βλ. Μτθ. 20,28), τότε η πίστη των μαθητών Του κλονίστηκε.

Ξέχασαν τα λόγια Του, ότι μετά τα Πάθη Του, την τρίτη ημέρα θα αναστηθεί.

Με θλίψη, οι μαθητές του Χριστού έλεγαν: «Εμείς ελπίζαμε ότι αυτός είναι εκείνος που έμελλε να ελευθερώσει το λαό του Ισραήλ» (Λκ. 24, 21). Φαινόταν ότι το σκοτάδι νίκησε το φως για πάντα, το σκοτάδι της αμαρτίας νίκησε το Φως της Αλήθειας. Όμως την ίδια στιγμή, όταν ήταν προφανές ότι οι εχθροί του Χριστού νίκησαν, ο Χριστός στην πραγματικότητα είχε ήδη ανατρέψει τα θεμέλια του Κάτω κόσμου και ελευθέρωσε τους αιχμαλώτους, νίκησε τον θάνατο και αναστήθηκε από τον τάφο.

Έτσι, ο Κύριος συχνά επέτρεπε και στην Εκκλησία Του να περνάει από διάφορες δοκιμασίες, κατά τις οποίες, βέβαια, φαινόταν ότι είχε έρθει το τέλος και η καταστροφή της. Ωστόσο, ύστερα από αυτές τις δοκιμασίες, η νικηφόρα αλήθεια έλαμψε ακόμα πιο πολύ!

Ο Κύριος συχνά επέτρεπε στην Εκκλησία Του να περνάει από τέτοιες δοκιμασίες, κατά τις οποίες φαινόταν, βέβαια, ότι είχε έρθει το τέλος και η καταστροφή της.