Η Γέννησις του νοσοκομείου στην Βυζαντινή αυτοκρατορία
Δὲν εἶναι χωρὶς λόγο ποὺ τὸ Βυζάντιο ἀποκλήθηκε «εἰκόνα τῆς οὐράνιας Ἱερουσαλήμ». Ἡ θρησκεία βρισκόταν σὲ κάθε πτυχὴ τῆς ζωῆς τοῦ Βυζαντίου. Οἱ γιορτὲς τοῦ Βυζαντινοῦ αὐτοκράτορα ἦσαν θρησκευτικὰ πανηγύρια· οἱ ἀγῶνες ποὺ παρακολουθοῦσε στὸν Ἱππόδρομο ἄρχιζαν μὲ ὕμνους· στὰ ἐμπορικά του συμβόλαια ἐπικαλεῖτο τὴν Ἁγία Τριάδα καὶ ἔβαζε σ’ αὐτὰ τὸ σημεῖο τοῦ σταυροῦ. Σήμερα, σὲ μιὰ ἀθεολόγητη ἐποχή, εἶναι ἀδύνατο νὰ καταλάβουμε πόσο τρομερὸ ἐνδιαφέρον ἔδειχνε ἡ κάθε κοινωνικὴ τάξη, οἱ λαϊκοὶ καὶ οἱ κληρικοί, οἱ φτωχοὶ καὶ οἱ ἀγράμματοι, ἀλλὰ συνάμα οἱ αὐλικοὶ καὶ οἱ λόγιοι, γιὰ τὰ θρησκευτικὰ ζητήματα.
Ὁ Βυζαντινὸς ἐπίσκοπος δὲν ἦταν ἁπλῶς μιὰ ἀπόμακρη μορφὴ ποὺ παρακολουθοῦσε ἀφ’ ὑψηλοῦ τὶς συνόδους· ἦταν σὲ πολλὲς περιπτώσεις καὶ ὁ ἀληθινὸς πατέρας γιὰ τὸν λαό του, ἕνας φίλος καὶ προστάτης, στὸν ὁποῖο ὁ κόσμος στρεφόταν μὲ ἐμπιστοσύνη, ὅταν βρισκόταν σὲ ἀνάγκη. Τὴν μέριμνα γιὰ τοὺς φτωχοὺς καὶ καταπιεσμένους ποὺ ἔδειχνε ὁ ἁγ. Ἰωάννης Χρυσόστομος τὴν βρίσκουμε καὶ σὲ πολλοὺς ἄλλους. Ὁ ἁγ. «Ἰωάννης ὁ Ἐλεήμων, Πατριάρχης Ἀλεξανδρείας (πέθανε τὸ 619), παραδείγματος χάριν, ἀφιέρωνε ὅλον τὸν πλοῦτο τῆς ἐπισκοπῆς του γιὰ νὰ βοηθεῖ ἐκείνους ποὺ ὀνόμαζε «ἀδελφοὺς καὶ ἀδελφές μου» τοὺς φτωχούς. Ὅταν στέρεψαν οἱ δικοί του πόροι, ἔκανε ἔκκληση στοὺς ἄλλους: «Συνήθιζε νὰ λέει», ὅπως μᾶς τὸ διέσωσε κάποιος σύγχρονός του, «πὼς ἂν κάποιος, χωρὶς βέβαια νὰ τὸ κάνει ἀπὸ ἔχθρα, γύμνωνε κάποιον πλούσιο ἀπὸ τὰ πλούτη του, γιὰ νὰ τὰ δώσει στοὺς φτωχούς, δὲν θὰ ἔκανε κακό». «Αὐτοὺς ποὺ ἐσὺ ὀνομάζεις φτωχοὺς καὶ ζητιάνους», ἔλεγε ὁ ἁγ. Ἰωάννης, «ἐγώ τοὺς ἀποκαλῶ κυρίους καὶ βοηθούς μου. Γιατί αὐτοί, καὶ μόνον αὐτοί, μποροῦν νὰ μᾶς βοηθήσουν πραγματικὰ νὰ εἰσέλθουμε στὴ Βασιλεία τῶν Οὐρανῶν». Ἡ Ἐκκλησία στὴν Βυζαντινὴ Αὐτοκρατορία δὲν παρέβλεπε τὶς κοινωνικὲς ὑποχρεώσεις της, καὶ μιὰ ἀπὸ τὶς κύριες λειτουργίες της ἦταν τὸ φιλανθρωπικὸ ἔργο.
Η χιλιόχρονη Βυζαντινή Αυτοκρατορία είχε δύο «μειονεκτήματα»: ήταν ελληνόφωνη και ορθόδοξη. Έτσι, οι δυτικοί ιστορικοί επινόησαν τις περιόδους «Μεσαίωνας» και «Ύστερη Αρχαιότητα» για να της αφαιρέσουν την αίγλη και το πρωταγωνιστικό ρόλο στην παγκόσμια Ιστορία και να την πετάξουν στον σκουπιδοτενεκέ της Ιστορίας…
ΒΥΖΑΝΤΙΟ: Η επιστημονική αναγνώριση του παγκόσμιου θετικού ρόλου του!
του Laurent Guyénot 1
Μετάφραση: Ευάγγελος Δ. Νιάνιος
Το Βυζάντιο είναι ένας πολιτισμός βυθισμένος στο σκοτάδι της ιστορίας, σβησμένος από την ιστοριογραφία υπό την πίεση του ευρωπαϊκού μυθιστορήματος. Μπορείτε να διαβάσετε εκατό βιβλία για τον «Μεσαίωνα» χωρίς να το ακούσετε ποτέ. Αν σας μιλήσουν για τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία, θα είναι γενικά να την παρουσιάσουν ως μια όψιμη, ανατολική και παρακμιακή εκδοχή της μίας και αληθινής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, αυτής της Δύσης που εξαφανίστηκε κάπου μεταξύ του 3ου και 5ου αιώνα, και ως ξένη ή περιθωριακή του μεσαιωνικού ευρωπαϊκού πολιτισμού, ή ακόμη και ως ανατρεπτικό στοιχείο αυτού του πολιτισμού. Το επίπεδο άγνοιας και προκατάληψης για το Βυζάντιο συνεχίζει να είναι υποδειγματικό στη Γαλλία. Αυτό φαίνεται καλά στο βιβλίο 850 σελίδων του μεσαιωνιστή Jérôme Baschet, για τον Φεουδαρχικό πολιτισμό(Flammarion, 2006), που αφιερώνει μόνο μια σύντομη ενότητα στο Βυζάντιο, με τίτλο «Η βυζαντινή παρακμή» , πριν από την ενότητα «Ισλαμική λαμπρότητα» . Ο συγγραφέας αρκείται σε μια επιτακτική κρίση για «την υπερηφάνεια της Κωνσταντινούπολης, την αξίωση της να ενσαρκώνει τις αιώνιες αξίες της Ρώμης και να συνιστά την εκλεκτή αυτοκρατορία του Θεού, την περιφρόνησή της επίσης για όλους τους εξωτερικούς λαούς, συμπεριλαμβανομένων των χριστιανών της Δύσης, που αφομοιώθηκαν λίγο πολύ ρητά από τους βαρβάρους».
Ευτυχώς, δεν είμαστε πια εκεί στον αγγλόφωνο κόσμο (για να μην αναφέρουμε φυσικά τη Ρωσία και την Ελλάδα). Ο νεαρός ανερχόμενος αστέρας των βυζαντινών σπουδών, ο ελληνικής καταγωγής Αμερικανός Αντώνιος Καλδέλλης2, θα σας το διδάξει, για παράδειγμα:
Στην καμπή της πρώτης χιλιετίας, η αυτοκρατορία της Νέας Ρώμης ήταν το αρχαιότερο και πιο δυναμικό κράτος στον κόσμο και περιλάμβανε τα πιο πολιτισμένα μέρη του χριστιανικού κόσμου. Τα σύνορά της, τα οποία για πολύ καιρό υπερασπίζονταν τα γηγενή μεθοριακά στρατεύματα, επεκτάθηκαν χάρις στον πιο πειθαρχημένο και τεχνολογικά προηγμένο στρατό της εποχής του. Η ενότητα της βυζαντινής κοινωνίας βασίστηκε στην ισότητα του ρωμαϊκού δικαίου και στη βαθιά αίσθηση μιας κοινής, αρχαίας ρωμαϊκής ταυτότητας· εδραιώνεται από την αποτελεσματικότητα μιας πολύπλοκης γραφειοκρατίας· τρέφεται και ενισχύεται από τους θεσμούς και τις αρχές της Χριστιανικής Εκκλησίας· μετουσιώνεται από την ελληνική ρητορική· και επιβεβαιώνεται από το πέρασμα δέκα αιώνων. Στο τέλος της βασιλείας του Βασιλείου Β' (976-1025), της μακροβιότερης στη ρωμαϊκή ιστορία, το έδαφός του περιλάμβανε τη Μικρά Ασία και την Αρμενία, τη Βαλκανική Χερσόνησο νότια του Δούναβη και τις νότιες περιοχές της Ιταλίας και της Κριμαίας. Η Σερβία, η Κροατία, η Γεωργία και ορισμένα αραβικά εμιράτα στη Συρία και τη Μεσοποταμία είχαν αποδεχθεί το καθεστώς υποτέλειας.