Όσιος Θεόδωρος Εδέσσης: Πάνω απ’ όλα προσευχή. Από τη Φιλοκαλία

                                   

Όσιος Θεόδωρος Εδέσσης: Πάνω απ’ όλα προσευχή

Από τη Φιλοκαλία 

Σε κάθε πειρασμό και πόλεμο να χρησιμοποιείς την προσευχή σαν ανίκητο όπλο, και θα νικήσεις με τη χάρη του Χριστού. Να είναι όμως καθαρή η προσευχή σου, όπως ο σοφός δάσκαλος μας διδάσκει: «Θέλω, λέει, να προσεύχεστε παντού και να υψώνετε όσια χέρια προς τον ουρανό, χωρίς οργή και ολιγοπιστία» (Α’ Τιμ. 2:8). Εκείνος λοιπόν που παραμελεί την προσευχή αυτή, θα παραδοθεί σε πειρασμούς και πάθη.

Πάνω απ’ όλα απαιτείται προσευχή καθαρή, θα έλεγα ακατάπαυστη και αδιάλειπτη. Αυτή είναι τείχος ασφαλές, αυτή είναι λιμάνι ήσυχο, φυλακτήριο των αρετών, αφανισμός των παθών, δύναμη της ψυχής, καθαρτήριο του νου, ανάπαυση στους κουρασμένους, παρηγοριά σ’ όσους πενθούν. Η προσευχή είναι ομιλία με το Θεό, θεωρία των αοράτων, πληροφορία εκείνων που επιθυμούν να μάθουν το θέλημα του Θεού, τρόπος ζωής των αγγέλων, παρακίνηση στα καλά, πραγμάτωση των αγαθών που ελπίζουμε (Εβρ. 11:1). Αυτή την βασίλισσα των αρετών φρόντισε, εσύ ασκητή, με όλη σου τη δύναμη να κατακτήσεις. Να προσεύχεσαι μέρα και νύχτα, είτε άθυμος είσαι είτε εύθυμος. Προσευχήσου με φόβο και τρόμο, με νου προσεκτικό και άγρυπνο, για να γίνει δεκτή από τον Κύριο η προσευχή σου. Γιατί λέει: «Οι οφθαλμοί του Κυρίου είναι στραμμένοι στους δικαίους και τα αυτιά Του είναι ανοιχτά για να ακούσουν την δέησή τους» (Ψαλμ. 33:16).

Ο άνθρωπος που προσεύχεται για όλο τον κόσμο, κάνει την μεγαλυτέρα ελεημοσύνη στον εαυτόν του και στην ανθρωπότητα...

        

"Διότι ο διάβολος κάθε μέρα ζητάει από τον Χριστό, όλους τους αμετανόητους ανθρώπους.

- Αυτός είναι δικός μου! Έκανε αυτό και αυτό, είναι δικός μου! Δώσ' μου τον! Γιατί δεν μου τον δίνεις;

Τότε γυρίζει ο Χριστός, δείχνει και λέει στον διάβολο:

- Διότι ταυτόχρονα, εκείνος προσεύχεται γι' αυτόν! Για το χατίρι αυτουνού, δεν σου τον δίνω..! "

Δημήτριος Παναγόπουλος

Εννέα φορές πήγα να προσευχηθώ με πίστη, ελπίζοντας ότι την πίστη μου δεν θα την απεδοκίμαζε ο Κύριος.

              Αγίου Ιωάννη της Κρονστάνδης

                      

Ήταν δυο μικρά παιδιά,- ο Παύλος και η Όλγα. Χάρη στο άπειρο έλεος του Κυρίου, που ανταποκρίθηκε στις προσευχές της αναξιότητός μου, έγιναν καλά από την αρρώστια τους.

Στην περίπτωση του Παύλου, η αρρώστια έφυγε μες από ένα ήσυχο ύπνο. Και το προσωπάκι της Όλγας φωτίσθηκε από τη μια στιγμή στην άλλη με τη χαρά της υγείας.

Εννέα φορές πήγα να προσευχηθώ με πίστη, ελπίζοντας ότι την πίστη μου δεν θα την απεδοκίμαζε ο Κύριος.

Αρκεί να κρούη κανείς και η πόρτα θα του ανοιχθή. Μπορεί εγώ να ήμουν ανάξιος, αλλά ο Κύριος χάρις στο άπειρό του έλεος θα με άκουε. ο άδικος κριτής λύγισε τέλος στις επίμονες παρακλήσεις της γυναικός που τον ενωχλούσε με το αίτημά της.

«Προαίρεση θερμή μέσα σέ μιά ὥρα μπορεῖ νά προσφέρει στον Θεό ὅσα δέν προσφέρει νωθρή προαίρεση σε πενήντα χρόνια»

                        

Εἶπε ὁ ἀββᾶς: «Ὑπάρχουν διάφορες ὁρμές τῆς προαίρεσης. Μιά προαίρεση θερμή μπορεῖ μέσα σέ μιά ὥρα να προσφέρει στον Θεό ὅσα δεν προσφέρει ἄλλη προαίρεση νωθρή μέσα σέ πενήντα χρόνια. Καί ἄν δοῦν οἱ δαίμονες ὅτι κάποιος βρίσθηκε ἤ ἐξευτελίσθηκε ἤ ἀδικήθηκε ἤ ὁτιδήποτε ἄλλο ἔπαθε καί λυπᾶται, ὄχι γιατί ἄδικα ἔπαθε, ἀλλά γιατί δέν σήκωσε μέ γενναιότητα τήν ἀδικία, μιά τέτοια ὁρμή τή φοβοῦνται οἱ δαίμονες· γιατί γνωρίζουν ὅτι ὁ ἄνθρωπος αὐτός πῆρε τόν δρόμο τῆς ἀλήθειας καί θέλει νά βαδίσει σύμφωνα μέ τίς ἐντολές τοῦ Θεοῦ».

Καί θυμήθηκε τό περιστατικό μέ τόν ἅγιο Παχώμιο, τότε πού τοῦ ἔβαλε τίς φωνές ὁ ἀδελφός του ὁ μεγαλύτερος λέγοντάς του «πάψε νά εἶσαι φανταγμένος», ἐπειδή ἤθελε νά ἐπεκτείνει τό μοναστήρι σύμφωνα μέ τήν πληροφορία πού εἶχε ἀπό τόν Θεό. Κι ἐκεῖνος μόλις τ᾽ ἄκουσε λέει ὁ βιογράφος του ταράχθηκε, γιατί πίστευε ότι κάνει κάτι καλό· ὅμως δέν ἀντιμίλησε καθόλου, καθώς πάντοτε κυριαρχούσε στά αἰσθήματά του· ἀλλ' ὅταν ἔφθασε ἡ νύκτα, κατέβηκε σ' ἕνα μικρό κατώι καί ἄρχισε νά κλαίει λέγοντας στην προσευχή του:

Kαρούλια – Άγιο Όρος : Η προσευχή που νικά το γκρεμό

 

Πηγή

Κύριε, μετανοώ για όλους όσους…

Αγίου Νικολάου Βελιμίροβιτς*

Μετανοώ γιά όλους τους μεριμνώντες, που, κάτω από το βάρος των μεριμνών τους, γονατίζουν και δεν γνωρίζουν να εναποθέτουν όλες τις μέριμνές τους Σε Σένα. 

Για τον αδύναμο άνθρωπο αβάστακτη είναι και η μικρότερη μέριμνα, ενώ γιά Σένα και ένα βουνό από μέριμνες είναι σαν μιά μπάλα χιονιού ριγμένη στην κάμινο του πυρός.

Μετανοώ γιά όλους τους αρρώστους, γιατί η αρρώστια είναι καρπός της αμαρτίας. Όταν με την μετάνοια καθαρισθεί η ψυχή, και η αρρώστια εξαφανίζεται μαζί με την αμαρτία, και εισέρχεσαι Εσύ στην ψυχή, Αιώνια Υγεία μου.

Μετανοώ για τους απίστους, που με την απιστία τους σωρεύουν μέριμνες και τις ασθένειες

και στους εαυτούς τους και στους φίλους τους.

Μετανοώ για όλους που βλασφημούν,

γιατί δεν γνωρίζουν ότι βλασφημούν τον Εσένα, τον Οικοδεσπότη που τους ντύνει και τους τρέφει.

Μετανοώ γιά όλους τους ανθρωποκτόνους, που αφαιρούν τη ζωή του άλλου γιά να φυλάξουν τη δική τους.

Συγχώρεσέ τους, Πολυέλεε, γιατί δεν γνωρίζουν τι κάνουν.

Γιατί δεν γνωρίζουν πως δεν υπάρχουν στο Σύμπαν δύο ζωές, αλλά μία.

Γιατί προσευχόμαστε στραμμένοι πρὸς ἀνατολὰς;

 

Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός

Α. Ἐπειδὴ ἔχουμε διπλὴ φύσι, προσφέρουμε διπλὴ προσκύνησι

Ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός (1) μᾶς διδάσκει, ὅτι δὲν προσκυνοῦμε πρὸς ἀνατολὰς ἁπλῶς καὶ ὡς ἔτυχε, ἀλλὰ ἐπειδὴ ἡ φύσις μας εἶναι σύνθετος, δηλαδὴ ὁρατὴ καὶ ἀόρατος, νοητὴ καὶ αἰσθητή, προσφέρουμε στὸν Δημιουργὸ διπλὴ καὶ τὴν προσκύνησι: ἡ ψυχὴ εἶναι στραμμένη νοερὰ πρὸς τὸν Θεὸ καὶ ταυτόχρονα τὸ σῶμα προσκυνεῖ πρὸς ἀνατολάς.

Αὐτὸς ὁ διπλὸς τρόπος, νοητὸς καὶ αἰσθητός, τῆς ἀναφορᾶς μας πρὸς τὸν Κύριο φαίνεται καὶ σὲ ἄλλες περιπτώσεις: ψάλλουμε μὲ τὸν νοῦ μας, ἀλλὰ ταυτόχρονα καὶ μὲ τὰ σωματικὰ χείλη μας• βαπτιζόμεθα καὶ στὸ ὕδωρ καὶ στὸ Ἅγιο Πνεῦμα, δηλαδὴ ἐνούμεθα μὲ τὸν Κύριό μας μὲ δύο τρόπους: μετέχοντες στὰ Ἱερὰ Μυστήρια καὶ στὴν Χάρι τοῦ Ἁγίου Πνεύματος.

Β. Ὁ Χριστός μας ὀνομάζεται «Ἀνατολὴ»

Ὁ Κύριός μας καὶ Θεὸς μας εἶναι τὸ νοητὸ Φῶς: «ὁ Θεὸς φῶς ἐστιν» (2)• ἐπίσης εἶναι ὁ «ἥλιος τῆς δικαιοσύνης» (3)• εἶναι τὸ «φῶς τοῦ κόσμου» (4), τὸ «μέγα φῶς» (5) καὶ ἡ «Ἀνατολὴ» (6), ἡ ὁποία «ἐπεσκέψατο ἡμᾶς ἐξ ὕψους» (6) καὶ μὲ τὴν Χάρι καὶ τὴν Ἀλήθειά Του ἐφώτισε τοὺς ἀνθρώπους, ποὺ ἦσαν καθήμενοι «ἐν σκότει» ἀγνωσίας, «ἐν χώρᾳ καὶ σκιᾷ θανάτου» (5) τῆς ἁμαρτίας.

Σωτήρα μου, μή μέ ἀποστραφεῖς!

                                 

Σωτήρα μου, μὴ μὲ ἀποστραφεῖς!
Μὴ μὲ πετάξεις μακριὰ ἀπ᾿ τὸ θεῖο πρόσωπό Σου!
Πάρε ἀπὸ πάνω μου τὸν βαρὺ χαλκὰ τῆς ἁμαρτίας ποὺ μὲ πνίγει.
Καὶ καθὼς εἶσαι σπλαχνικὸς συγχώρεσέ μου τ᾿ ἁμαρτήματα.
Συγχώρεσε, Σωτήρα μου, τὰ ἁμαρτήματά μου.
Ὅλα ὅσα κάνω μὲ τὴ θέλησή μου ἢ χωρὶς αὐτήν.
Ὅσα φανερὰ καὶ ὅσα κρυφά, ὅσα γνωρίζω καὶ ὅσα δὲν γνωρίζω.
Ὅλα συγχώρεσὲ τα ὡς Θεός. Γίνε εὔσπλαχνος καὶ σῶσε με.
Ἀπ᾿ τὰ χρόνια τῆς νιότης, Σωτήρα μου,περιφρόνησα τὶς ἐντολές Σου!
Πέρασα τὴ ζωή μου ὁλόκληρη δουλεύοντας στὰ πάθη, μ᾿ ἀμέλεια καὶ τεμπελιά!
Γι᾿ αὐτὸ φωνάζω δυνατά, Σωτήρα μου:
Ἔστω καὶ στὸ τέλος τῆς ζωῆς μου σῶσε με.

Μέγας Κανών Αγίου Ανδρέου Κρήτης.

πηγή

Διάλογος περὶ προσευχῆς

                               

Cleopa Ilie (Kλεόπας Ηλίε)

Archimandrite and Abbot of the Sihastria Monastery

– Τι εἶναι ἡ προσευχὴ καὶ ποιὰ τὰ εἴδη της, κατὰ τοὺς ἁγίους Πατέρες;

– Προσευχὴ εἶναι ἡ συνομιλία μὲ τὸν Θεό. Εἶναι βλαστὸς τῆς πραότητας καὶ τῆς ἀοργησίας, εἶναι καρπὸς τῆς χαρᾶς καὶ τῆς εὐχαριστίας. Κατὰ τὸν Εὐάγριο τὸν Ποντικό, εἶναι ἡ ἀποδίωξη τῆς λύπης καὶ τῆς ἀπελπισίας. Εἶναι ἡ ἕνωση καὶ συνάφεια τοῦ ἀνθρώπου μὲ τὸν Θεὸ καί, κατὰ τοὺς Πατέρες, ἡ δύναμη τοῦ κόσμου, ἡ συμφιλίωση μὲ τὸν Θεό, ἡ μητέρα τῶν δακρύων καὶ ἡ θυγατέρα αὐτῶν. Ἡ προσευχὴ εἶναι τὸ κλειδὶ τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν καί, κατὰ τὸν Ρῶσο ἅγιο Θεοφάνη τὸν Ἔγκλειστο, εἶναι ἡ ἀνάβαση τοῦ νοῦ καὶ τῶν σκέψεών μας στὸν Θεό.

Ἡ προσευχὴ ἔχει τρεῖς βαθμούς: Στὸν πρῶτο ἀνήκει ἡ προφορικὴ ἢ σωματικὴ προσευχή, στὸν δεύτερο ἡ νοερὰ καὶ στὸν τρίτο ἡ καρδιακή.

– Πῶς γνωρίζει κάποιος ὅτι προσευχήθηκε ἀληθινὰ στὸν Θεό;

– Ἡ αἴσθηση τῆς παρουσίας τοῦ Θεοῦ στὴν προσευχὴ μας γίνεται κυρίως ὅταν ὁ προσευχόμενος δὲν ἀπαγγέλλει τίποτε μὲ λόγια. Γι’ αὐτό, ὅταν τὰ λόγια της εὐχῆς φθάσουν στὴν καρδιά, τότε σίγουρα αὐτὴ ἡ προσευχὴ εἶναι ἀληθινή.

– Γνωρίζει ὁ ἄνθρωπος πότε πέρασε ἀπὸ τὴ μία βαθμίδα τῆς προσευχῆς στὴν ἄλλη;

–Η μετάβαση τοῦ προσευχόμενου ἀπὸ τὴν κατώτερη στὴν ἀνώτερη βαθμίδα τῆς προσευχῆς, καθὼς καὶ ἡ πνευματική του πρόοδος, δηλαδὴ ἡ ἀνάβασή του σ’ αὐτὲς τὶς τρεῖς πνευματικὲς βαθμίδες, κατὰ τοὺς περισσότερους ἁγίους Πατέρες, δὲν γίνεται γνωστὴ στὸν προσευχόμενο.

Ἡ πνευματικὴ ἀνάβαση στὴν προσευχὴ μοιάζει μὲ τὴν ἀνάπτυξη ἑνὸς φυτοῦ· αὐξάνεται αὐτὸ χωρὶς νὰ γνωρίζει καὶ νὰ ἀντιλαμβάνεται τὶς στιγμὲς τῆς ἀναπτύξεώς του. Μοιάζει μὲ ἕνα παιδὶ ποὺ μεταβαίνει ἀπὸ τὴ μία ἡλικία στὴν ἄλλη, χωρὶς νὰ μπορεῖ νὰ ξέρει τὸν ἀκριβῆ καιρὸ τῆς ἀναπτύξεώς του.

Ἡ προετοιμασία τῆς καρδιᾶς στὴν προσευχή

                                                     

                          Ἅγιος Ἰωάννης τῆς Κροστάνδης 

Ἂν ἡ καρδιά σου εἶναι ταραγμένη ἀπὸ τὴν ἐπήρεια τοῦ πονηροῦ πνεύματος, καλύτερα νὰ μὴ μιλᾶς στοὺς ἄλλους.

Πρὸ πάντος, γιὰ νὰ τοὺς διορθώσῃς. Θὰ προκαλέσης πιθανώτατα θυμὸ καὶ ὄχι διόρθωσι. Μιὰ τέτοια ἐσωτερικὴ κατάστασις σημαίνει ὅτι εἴμαστε ἀνάξιοι νὰ διδάξουμε τοὺς ἄλλους. Πρῶτα διῶξε τὸν ἐχθρό, εἰρήνευσε τὴν καρδιά σου καὶ κατόπιν μίλα.

Μερικοὶ νομίζουν ὅτι εἶναι ἐντάξει ἀπέναντι τοῦ Θεοῦ ἂν λένε τις καθωρισμένες προσευχές, χωρὶς νὰ προσέχουν στὴν προετοιμασία τῆς καρδιᾶς τους γιὰ τὴν προσευχή. Πολλοί, λόγου χάριν, διαβάζουν την πρὸ τῆς Θείας Μεταλήψεως Ἀκολουθία, ἐνῷ κατὰ τὸ διάστημα αὐτὸ θὰ ἔπρεπε νὰ ἑτοιμάσουν τὴν καρδιά τους ὥστε νὰ προσέλθουν ἀξίως στὴ θεία κοινωνία. Ἂν ἡ καρδιά σου εἶναι καλοπροαίρετη, ἂν μὲ τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ, εἶναι ἕτοιμη νὰ ὑποδεχθῇ τὸν Νυμφίο, τότε, ἀκόμη καὶ ἂν δὲν διαβάσης ὅλη ἐκείνη τὴν Ἀκολουθία, εἶσαι ἐν τάξει. «Οὐ γὰρ ἐν λόγῳ ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ, ἀλλ’ ἐν δυνάμει» (Α’ Κόρ. δ’ 20). Καλὸ εἶναι νὰ ὑπακοῦμε σὲ ὅλα τὴ μητέρα μας Ἐκκλησία. Ἂν μπορῇ κάποιος νὰ «χωρῇ» μακρὰ προσευχή, ἂς κάμη προσευχὴ μακρά. Ἀλλὰ «οὐ πάντες χωροῦσι τὸν λόγον τοῦτον» (Μάτθ. ιθ’ 11). Ἂν ἡ μακρὰ προσευχὴ δὲν συνδυάζεται μὲ ζέσι πνευματική, εἶναι προτιμότερο νὰ προσευχηθῇ κανεὶς σύντομα, ἀλλὰ μὲ ζέσι. Θυμήσου ὅτι ὁ Τελώνης εἶπε ὅλη καὶ ὅλη μία μικρὴ φράσι καὶ ὅμως δικαιώθηκε ἀπὸ τὸν Θεό. Ὁ Θεὸς δὲν ἀποβλέπει στὸ πλῆθος τῶν λέξεων, ἀλλὰ στὴ διάθεσι τῆς καρδιᾶς. Τὸ οὐσιῶδες καὶ ἀπαραίτητο εἶναι ἡ ζῶσα πίστις καὶ ἡ πραγματικὴ μετάνοια.

Το χασμουρητό στην προσευχή...

Γιατί την ώρα την προσευχής θα σε πιάσει χασμουρητό; Γιατί είναι η στιγμή που οι δαίμονες σε πολεμάνε.....Σταύρωσε το στόμα σου, και ζήτησε το έλεος του Θεού.

Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος

                    

Όταν θέλεις να χασμουρηθεις, μην ανοίξεις το στόμα σου, νομίζοντας ότι θα ανακουφιστεις . Θα σου συμβεί εντελώς το αντίθετο. Τα μάτια σου θα αρχίσουν να δακρύζουν και θα θέλεις συνεχώς να χασμουριέσαι. Ετσι εξευτελιζεσαι μπροστά στους άλλους, Μην ανοίγεις καθόλου το στομα σου, ουτε για χασμουρητο ούτε για γέλιο. Το χασμουρητό εθεωρείτο απόρροια δαιμονικης ενέργειας, δημιουργειται όμως και από οργανικά αιτία. 

Η σχετική με τον δαίμονα άποψη δεν φαίνεται άστοχη, διότι ο δαίμων έχει την θέση του σε όλα τα θέματα. Οταν πετύχει να σε κάνει να χασμουριέσαι, καταπιπτει αμέσως η σχέση σου με τους ανθρώπους, δεν μπορείς ούτε να σοβαρευθεις, ουτε να καταλάβεις τι σου λένε, πολύ περισσότερο δεν μπορείς να προσευχηθεις. 

Λέγεται ότι ειδικός δαίμων θίγει τα όργανα του λάρυγγα και αμέσως προκαλεί το χασμουρητό. Για τον λογο αυτό επεκρατησε η αντίληψη να σταυρωνουν το στόμα. 

Και πράγματι αυτό είναι αποτελεσματικό. Αποτελεσματικότερο όμως είναι να κρατάς το στόμα σου κλειστό και θα φύγει το χασμουρητό.

Ὁ Θεὸς εἶναι κοντά μας

 

Ἅγιος Ἰωάννης τῆς Κροστάνδης 

Στὴν παραμικρὴ ἀκαθαρσία τῆς καρδιᾶς, στὸ παραμικρὸ φύτρωμα τοῦ σπόρου της ἁμαρτίας, μὲ προτρέπει νὰ καθαριστῶ, νὰ διώξω τὴν ἁμαρτία ἀπὸ τὴν ψυχή μου. Ἀλλά, ἀλίμονο, καὶ ὁ σατανᾶς εἶναι παρών. Κάθε στιγμὴ εἶναι ἕτοιμος νὰ μὲ καταπιεῖ. Μὲ διεκδικεῖ ἀπὸ τὸν Θεό.

Οἱ πρωτόπλαστοι, στοὺς ὁποίους ἡ εἰκόνα τοῦ Θεοῦ δὲν εἶχε φθαρεῖ ἀκόμη ἀπό την ἁμαρτία, εἶχαν νοῦ φωτεινό, ὁ ὁποῖος χωρὶς κόπο γνώριζε ὅλα ὅσα ὑπῆρχαν γύρω του. Ὁ ἴδιος ὁ Κύριος ἦταν το φῶς τῶν σκέψεών τους. Ἡ γνώση τοῦ Θεοῦ ἦταν ἡ πρώτη γνώση τους. Ἡ καρδιά τους ἦταν πλημμυρισμένη ἀπὸ ἀγάπη πρὸς τὸν Θεὸ καὶ πρὸς τὰ πλάσματά Του. Γι’ αὐτὸ ἦταν μακάριοι. Οἱ πρῶτοι ἄνθρωποι ζοῦσαν μὲ τὸν Θεό, ἀνέπνεαν μὲ τὸν Θεό, εὐημεροῦσαν μὲ τὸν Θεό.

Ὁ Θεὸς εἶναι σὲ κάθε στιγμὴ πιὸ κοντά μου ἀπὸ ὁποιονδήποτε ἄνθρωπο. Εἶναι πιὸ κοντὰ μου ἀπ’ ὅ,τι τὰ ροῦχα μου, ὁ ἀέρας, τὸ φῶς! Μέσα σ’ Αὐτὸν ζῶ ψυχικὰ καὶ σωματικά, μ’ Αὐτὸν ἀναπνέω, σκέφτομαι, αἰσθάνομαι, κρίνω, μιλάω, ἐνεργῶ. Πρέπει νὰ τοποθετῶ ἔτσι τὸν ἑαυτό μου, ποὺ τίποτα νὰ μὴν ἀναγκάσει τὸν Θεὸ νὰ βγεῖ ἀπὸ τὸν νοῦ καὶ τὴν καρδιά μου, τίποτα νὰ μὴν ἐμποδίζει τὸ ἔργο Του…Όταν, ὅμως, ἁμαρτάνω ἢ ἔχω ἐμπάθεια γιὰ κάποιον, τότε βρίσκομαι μακριά Του, ὄχι τοπικὰ ἀλλὰ πνευματικά. Καὶ ὅσο πιὸ μακριὰ Του βρίσκομαι, τόσο περισσότερο ἐγκαταλείπομαι ἀπὸ τὴ χάρη Του.

Θεοτόκε, Παρθένε, Βασίλισσα παγκόσμια!

                               Ρωμανὸς ὁ Μελωδὸς

Ἐλᾶτε, οἱ πιστοὶ ὅλοι, ἂς προσκυνήσουμε

 τὸ Χριστὸ Σωτήρα καὶ Ἐλεήμονα.

Αὐτὸν ὑμνοῦν τὰ πλήθη τῶν Ἀγγέλων

καὶ αὐτὸν δοξολογοῦν οἱ μυριάδες τῶν Ἀσωμάτων.

Θεοτόκε, Παρθένε, Βασίλισσα παγκόσμια,

μὴν περιφρονήσεις ἐμᾶς πού σοῦ δεόμαστε,

χτυπημένοι ἀπ’ τὰ κύματα τὰ μεγάλα τῆς ζωῆς

καὶ ἕρμαιοι τοῦ ἀσταθοῦς θηρίου.

Ὦ ἀνωτέρα τῶν ἄνω Δυνάμεων,

Περιστερὰ ἀπ’ τὸ Πνεῦμα χρυσωμένη,

καμάρι καὶ χαρὰ τῶν Ἀποστόλων,

συμφωνία τῶν Προφητῶν καὶ τῶν Μαρτύρων,

Βοήθεια τοῦ κόσμου ὄλου,

Πύργε ντυμένε χρυσάφι καὶ πολύτιμε,

Πόλη δωδεκάπορτη, καὶ Παράδεισε,

Κιβωτὲ πανευωδίαστε τοῦ Πνεύματος.

Τεῖχος ἅγιο ἄπαρτο, καὶ στήριγμα,

ὀχυρὸ τῶν θρήσκων ψυχῶν

καὶ Φυλακτήριο τῶν ἁγνῶν τῶν σωμάτων.

Σὲ τιμοῦμε, Βασίλισσα ἄσπιλη,

καὶ ὑμνοῦμε τὸ Γιό σου καὶ Κύριο,

τὸ Χριστό, τὸ μόνο Φίλο τῶν ἀνθρώπων,

γιὰ νὰ ‘βρουμε χάρη κι ἔλεος

τὴ μέρα τῆς κρίσης, ὦ Βασίλισσα…

Τότε, Κύριε, Κύριε σῶσε με

κι ἀπ’ τὴ φωτιὰ τὴν ἄσβεστη λύτρωσέ με.

Ἂς μπορῶ νὰ δῶ τὴ θεία σου εἰκόνα,

μὲ καθαρὴ συνείδηση, καὶ ν’ ἀναφωνήσω:

Σὲ σένα ἁρμόζει τιμὴ καὶ προσκύνηση,

στὸν Πατέρα, στὸ Γιὸ καὶ στὸ Πνεῦμα,

ἀπ’ ὅλη τὴν κτίση καὶ πάντα,

στοὺς αἰῶνες τοὺς ἀτέλειωτους, ὦ Φίλε τῶν ἀνθρώπων.

Μεταφράσεις: Ἀρχιμ. Ἰγνατίου Σωτηριάδη ἀπὸ τὸ βιβλίο «Georges Gharib: Οἱ εἰκόνες τῆς Παναγίας. Ἱστορία καὶ λατρεία», Ἐκδόσεις Τέρτιος, Κατερίνη 1997

Δὲν μὲ ἀκούει ὁ Θεός. Ἐγὼ πόσο Τὸν ἀκούω;

Ἅγιος Νικόλαος Βελιμίροβιτς, Ἐπίσκοπος Ἀχρίδος 

Στὸν ἔμπορο Σ.Τ., τὸν ὁποῖο «ὁ Θεὸς δὲν ἀκούει».

Παραπονιέσαι, ὅτι ο Θεὸς δὲν ἀκούει τὶς προσευχές σου. Σὲ πολλὲς δυσκολίες προσευχόσουν στὸν Θεό, καὶ ποτὲ δὲν σὲ ἔσωσε ἀπὸ καμία! Πῶς ὄχι, ἀναρωτιέμαι, ἀφοῦ ἰδοὺ ἐσὺ ἐπέζησες ἀπὸ τὶς δυσκολίες;

Ὅμως ἐπίτρεψέ μου μία ἐρώτηση: ἐσύ, ἀκοῦς τὸ Θεό;

Μέσα καὶ ἀπὸ τὴν Παλαιὰ καὶ ἀπὸ τὴν Καινὴ Διαθήκη ὁ Ὕψιστος ὑποσχέθηκε νὰ ἀκούει τοὺς ἀνθρώπους ὑπὸ τὸν ὄρο οἱ ἄνθρωποι νὰ ἀκοῦν Ἐκεῖνον. Ἐσὺ ἀκοῦς τὸν Θεό, ἀφοῦ ζητᾶς ὁ Θεὸς νὰ ἀκούει ἐσένα; Ἐκπληρώνεις τοὺς θεϊκοὺς νόμους καὶ κρατᾶς τὶς τάξεις Του;

Ἐὰν δὲν τὸ κάνεις, τότε εἶναι παράξενη ἡ ἀπαίτησή σου, ὁ Θεὸς νὰ ἀκούσει ἐσένα καὶ νὰ ὑπακούσει. Ὁ Θεὸς κατέβηκε στὴ γῆ καὶ ἔπλυνε τὰ πόδια ἐκείνων ποὺ Τὸν ἀγαποῦν. Στον Δημιουργό μας εἶναι μεγάλη χαρὰ νὰ ἀκούει τὰ ὑπάκουα παιδιά Του.

Ὁ Δημιουργὸς ὑπάκουσε στὸν Μωυσῆ, τὸν Ἀβραὰμ καὶ τὸν Ἰακὼβ σ’ ὅ,τι Τὸν παρεκάλεσαν. Καὶ μέσω φυσικῶν καὶ ὑπερφυσικῶν ἐνεργειῶν Ἐκεῖνος ἅπλωνε τὸ ἔλεός Του σ’ ἐκείνους ποὺ ἐκπλήρωναν τὸν νόμο Του.

Ἐὰν Αὐτὸς δὲν ἤθελε νὰ ὑπακούσει τὶς δικές μου καὶ τὶς δικές σου προσευχές, τοῦτο συνέβη ἢ ἐξαιτίας τοῦ ὅτι ἐμεῖς δὲν θέλαμε νὰ ὑπακούσουμε τὶς ἐντολές Του ἀπὸ τὴν Διαθήκη ἢ ἐπειδὴ οἱ προσευχὲς μας ἦταν ἀνορθόδοξες.

Ένα πράγματι υπέροχο κείμενο που αφορά όλους μας: Ἡ δύναμη τῆς προσευχῆς στὴ ζωή μας

Κορναράκης 'Ιωάννης 

Ὅμότιμος Καθηγητής Ποιμαντικῆς Ψυχολογίας καὶ Ἐξομολογητικῆς Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν 

Τὸ θέμα ποὺ μοῦ ζητήθηκε νὰ ἀναπτύξω εἶναι: «ἡ δύναμη τῆς προσευχῆς στὴ ζωή μας». Εἶναι ἕνα θέμα πάρα πολὺ πλούσιο σὲ προβληματισμοὺς ποὺ ἔχουν ἄμεση σχέση μὲ τὴν πραγματοποίηση τῆς κατ’ ἐξοχὴν αὐτῆς πνευματικῆς λειτουργίας ποὺ λέγεται προσευχή.

Ἂν ἀναζητήσει κανεὶς ἕνα διάγραμμα αὐτοῦ τοῦ θέματος, θὰ δεῖ ὅτι πραγματικὰ δὲν μπορεῖ νὰ ξέρη ἀπὸ ποῦ πρέπει ν’ ἀρχίσει καὶ ποῦ πρέπει νὰ τελειώσει. Κι αὐτὸ γιατί, ὅπως καταλαβαίνουμε, ἡ προσευχὴ δὲν εἶναι μιὰ διδακτικὴ ἑνότητα, δὲν εἶναι ἕνα μάθημα ποὺ μπορεῖ κανεὶς νὰ διδάξει σὲ ὁρισμένη ὥρα. Δὲν εἶναι προσδιορισμένο θεωρητικὰ αὐτὸ τὸ βιωματικὸ πνευματικὸ γεγονός.

Ὅταν κανεὶς μιλᾷ γιὰ τὴν προσευχή, καταλαβαίνει ὅτι μιλάει γιὰ ἕνα μυστήριο. Γιατί, ὅπως ξέρουμε, ἡ προσευχὴ εἶναι, στὴν ἁπλούστερη διατύπωσή της, ἡ σχέση τοῦ ἀνθρώπου μὲ τὸν Θεό, ἢ τοὐλάχιστον μιὰ βασικὴ μορφὴ τῆς σχέσεως τοῦ ἀνθρώπου μὲ τὸν Θεό. Καὶ ἀσφαλῶς ὅ,τι προσεγγίζει τὸν Θεὸ δὲν εἶναι εὔκολο νὰ μελετηθεῖ καὶ νὰ προσδιοριστεῖ. Γι’ αὐτὸ ὁμολογῶ, ὅτι κι ἐγὼ δὲν μπόρεσα πολὺ εὔκολα νὰ καταλάβω τί θὰ ἔπρεπε νὰ πῶ. Κατέληξα ὅμως στὸ συμπέρασμα, ὅτι μᾶλλον πρέπει κανεὶς νὰ ἀντιμετωπίσει ἕνα βασικὸ θέμα μέσα στὸ ὅλο πρόβλημα τῆς δυνάμεως τῆς προσευχῆς, ποὺ εἶναι οἱ ὅροι ὑπὸ τοὺς ὁποίους ἡ προσευχὴ ἀποβαίνει ἕνα δυναμικὸ στοιχεῖο τῆς ζωῆς τοῦ ἀνθρώπου.

Νομίζω ὅτι ἄμεσα δὲν θὰ ἐνδιέφερε τὸ νὰ μάθει κανεὶς τί εἶναι ἡ δύναμη τῆς προσευχῆς ἢ πῶς ἐκδηλώνεται. Αὐτὸ θὰ μποροῦσε νὰ ἀποτελέσει ἀντικείμενο ἑνὸς κατηχητικοῦ μαθήματος. Ἴσως περισσότερο βασικὸ εἶναι νὰ σταματήσει κανεὶς σ’ αὐτὸ τὸ ἰδιαίτερο πρόβλημα καὶ νὰ διερωτηθεῖ ὑπὸ ποιούς ἀκριβῶς ὅρους, βάσει ποιῶν προϋποθέσεων, ἡ προσευχή μᾶς δίνει δύναμη, γίνεται πηγὴ δυνάμεως.

Γιατί εἶναι ἀλήθεια ὅτι, ὅταν ὁ ἄνθρωπος μιλᾶ γιὰ προσευχὴ ἢ ὅταν προσεύχεται -γιὰ νὰ πᾶμε ἀμέσως στὸ πρόβλημα- , περιμένει νὰ δεῖ τὰ ἀποτελέσματα αὐτῆς τῆς πνευματικῆς του λειτουργίας· ἡ σκέψη του εἶναι πάντα προσανατολισμένη στὸ ἀποτέλεσμα, στὴν δύναμη τῆς προσευχῆς. Γι’ αὐτὸ νομίζω, πιὸ εὔκολα κανεὶς ἀνάγεται στὴν ἔννοια τῆς δυνάμεως τῆς προσευχῆς, παρὰ στὶς προϋποθέσεις ποὺ μποροῦν νὰ ἐξασφαλίσουν, σύμφωνα μὲ τὰ ἀνθρώπινα πάντοτε κριτήρια, τὴν δύναμη τῆς προσευχῆς.

Θὰ ἤθελα λοιπὸν νὰ ὑπογραμμίσω μερικοὺς ἀπὸ τοὺς ὅρους, ποὺ μποροῦν, κατὰ τεκμήριο ἴσως καὶ σύμφωνα – ὅπως εἴπαμε – μὲ τὰ ἀνθρώπινα κριτήρια, νὰ μᾶς δώσουν τὴν ἐντύπωση ὅτι ἡ προσευχὴ μπορεῖ πραγματικὰ νὰ ἐκφρασθεῖ σὰν μιὰ δυναμικὴ λειτουργία τῆς προσωπικότητας, μπορεῖ νὰ ἀποτελέσει πηγὴ δυνάμεως.

Μιὰ πρώτη βασικὴ προϋπόθεση εἶναι το πῶς ἀντιλαμβάνεται κανεὶς τὴν προσευχή. Τί ἐννοεῖ ὅταν λέει προσευχή, ἢ καλύτερα πῶς συλλαμβάνει ὑπαρξιακὰ καὶ πῶς αἰσθάνεται τὴν προσευχή;

Τί εἶναι ὅμως προσευχή; Εἶναι ἕνα βασικὸ ἐρώτημα ποὺ μπορεῖ σὰν ἀπάντηση νὰ μᾶς δώσει τὸν πρῶτο ὅρο ποὺ εἶναι ἀπαραίτητος γιὰ νὰ ἀποβεῖ ἡ προσευχὴ πηγὴ δυνάμεως.

Ἡ προσευχὴ τοῦ Βαρτίμαιου

Anthony Bloom

Metropolitan of Sourozh (1914- 2003)

Ἡ περίπτωση τοῦ Βαρτίμαιου, ὅπως ἀναφέρεται ἀπὸ τὸν Εὐαγγελιστὴ Μάρκο ( 10,46), μᾶς βοηθάει νὰ κατανοήσουμε κάπως ἱκανοποιητικὰ μερικὰ θέματα ποὺ ἔχουν σχέση μὲ τὴν προσευχή.

«Καὶ ἔρχονται στὴν Ἱεριχώ. Καὶ τὴν ὥρα ποὺ ἔβγαιναν ἀπὸ τὴν Ἱεριχώ, Αὐτὸς καὶ οἱ μαθητές του καὶ λαὸς πολύς, καθόταν κοντὰ στὸ δρόμο καὶ ζητιάνευε ὁ τυφλὸς Βαρτίμαιος, ὁ γιὸς τοῦ Τίμαιου. Καὶ ὅταν ἄκουσε ὅτι ὁ Ἰησοῦς ὁ Ναζωραῖος ἦταν ἐκεῖ, ἄρχισε νὰ φωνάζει δυνατὰ καὶ νὰ λέει: Ἰησοῦ, υἱὲ τοῦ Δαυίδ, ἐλέησέ με. Καὶ τὸν ἀπόπαιρναν μερικοὶ καὶ τοῦ ἔλεγαν νὰ σιωπήσει. Αὐτὸς ὅμως φώναζε ὅλο καὶ περισσότερο: υἱὲ τοῦ Δαυίδ, ἐλέησέ με. Τότε σταμάτησε ὁ Ἰησοῦς καὶ εἶπε νὰ τὸν φέρουν κοντά του. Πῆγαν λοιπὸν καὶ εἶπαν στὸν τυφλό. Κουράγιο, σήκω νὰ πᾶς, σὲ φωνάζει. Κι αὐτός, ἀφοῦ πέταξε τὸ ἐξωτερικό του ροῦχο, γιὰ νὰ μὴν τὸν ἐμποδίζει στὸ τρέξιμο, σηκώθηκε καὶ ἦρθε κοντὰ στὸν Ἰησοῦ. Καὶ ὁ Ἰησοῦς ἀποκρίθηκε καὶ τοῦ εἶπε: Τί θέλεις νὰ σοῦ κάνω; Καὶ ὁ τυφλός τοῦ ἀπάντησε: Δάσκαλε, θέλω νὰ ξαναβρῶ τὸ φῶς μου. Ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπε: Πήγαινε, ἡ πίστη σου σὲ ἔσωσε. Καὶ ἀμέσως ξαναβρῆκε τὸ φῶς του καὶ ἀκολούθησε τὸν Ἰησοῦ στὴν πορεία Του.

Αὐτὸς λοιπὸν ὁ ἄνθρωπος, ὁ Βαρτίμαιος, δὲν πρέπει, ἀπ’ ὅ,τι φαίνεται νὰ ἦταν νέος. Στεκόταν ἐδῶ καὶ πολλὰ χρόνια στὴν πύλη τῆς Ἱεριχῶ, ζώντας ἀπὸ τὴν εὔσπλαχνη ἢ τὴν ἀδιάφορη βοήθεια τῶν περαστικῶν. Πιθανὸν κατὰ τὴ διάρκεια τῆς ζωῆς του νὰ εἶχε δοκιμάσει ὅλα τὰ γνωστὰ φάρμακα καὶ ὅλες τὶς θεραπευτικὲς μεθόδους. Θὰ τὸν εἶχαν ἀσφαλῶς πάει, ὅταν ἦταν μικρός, στὸ Ναό, θὰ εἶχαν προσευχηθεῖ καὶ θὰ εἶχαν προσφέρει θυσίες γιὰ νὰ βρεῖ τὴν ὑγεία του. Εἶχε ἐπισκεφθεῖ ὅλους ἐκείνους πού, εἴτε γιατί εἶχαν κάποιο χάρισμα, εἴτε γιατί εἶχαν εἰδικὲς γνώσεις, μποροῦσαν νὰ τὸν θεραπεύσουν. Εἶχε ἀσφαλῶς πολὺ ἀγωνιστεῖ γιὰ νὰ βρεῖ τὸ φῶς του καὶ τελικὰ εἶχε ἐντελῶς ἀπογοητευτεῖ. Εἶχε δοκιμάσει ὅλα ὅσα μποροῦσε νὰ βάλει τὸ μυαλὸ τοῦ ἀνθρώπου, ἀλλὰ παρόλα αὐτὰ ἦταν ἀκόμα τυφλός.

Αληθινή αγάπη…

 

Πηγή

Σωτήρα μου, μή μέ ἀποστραφεῖς!

     

Σωτήρα μου, μὴ μὲ ἀποστραφεῖς!

Μὴ μὲ πετάξεις μακριὰ ἀπ᾿ τὸ θεῖο πρόσωπό Σου!

Πάρε ἀπὸ πάνω μου τὸν βαρὺ χαλκὰ

τῆς ἁμαρτίας ποὺ μὲ πνίγει.

Καὶ καθὼς εἶσαι σπλαχνικὸς

συγχώρεσέ μου τ᾿ ἁμαρτήματα.

Συγχώρεσε, Σωτήρα μου, τὰ ἁμαρτήματά μου.

Ὅλα ὅσα κάνω μὲ τὴ θέλησή μου ἢ χωρὶς αὐτήν.

Ὅσα φανερὰ καὶ ὅσα κρυφά, ὅσα γνωρίζω

καὶ ὅσα δὲν γνωρίζω.

Ὅλα συγχώρεσὲ τα ὡς Θεός.

Γίνε εὔσπλαχνος καὶ σῶσε με.

Ἀπ᾿ τὰ χρόνια τῆς νιότης, Σωτήρα μου,

περιφρόνησα τὶς ἐντολές Σου!

Πέρασα τὴ ζωή μου ὁλόκληρη

δουλεύοντας στὰ πάθη,

μ᾿ ἀμέλεια καὶ τεμπελιά!

Γι᾿ αὐτὸ φωνάζω δυνατά, Σωτήρα μου:

Ἔστω καὶ στὸ τέλος τῆς ζωῆς μου σῶσε με.

Μέγας Κανών Αγίου Ανδρέου Κρήτης.

πηγή

Η Εκκλησία μας εύχεται υπέρ της ειρήνης του κόσμου και εναντίον του πολέμου

"Χωρίς την ψυχική ειρήνη, η πολιτική και κοινωνική ειρήνη είναι ψεύτικη"

Ηρακλής Ρεράκης, Καθηγητής ΑΠΘ

Πρόεδρος της Πανελλήνιας Ενώσεως Θεολόγων

     Τεράστια λύπη προκαλεί η συνέχεια, στην περιοχή της γειτονιάς μας, των φονικών και καταστροφικών πολέμων. Ελάχιστοι φαίνεται να είναι οι Έλληνες που επιθυμούν τον πόλεμο και σχεδόν όλοι θλίβονται, βλέποντας, εκατέρωθεν, εκατοντάδες από ανθρώπους, μικρούς και μεγάλους, να θανατώνονται ή να τραυματίζονται από τους συνεχιζόμενους βομβαρδισμούς.

      Οι προσευχές των Χριστιανών αλλά και οι συχνές πολιτικές παρεμβάσεις ή διαδηλώσεις υπέρ της ειρήνης, σε πολλές χώρες του κόσμου, δυστυχώς, δεν εισακούονται και δεν έχουν καταφέρει να συγκινήσουν τα κέντρα εξουσίας, που ελέγχουν και εξυπηρετούν τις γεωπολιτικές εξελίξεις και τη ροή των πολεμικών σχεδίων και συρράξεων, επιβεβαιώνοντας τον χριστιανικό Λόγο που τονίζει ότι αυτές είναι οι αναμενόμενες συνέπειες της αποδοχής και κυριαρχίας του κοσμικού πνεύματος στη ζωή μας: «Ο κόσμος όλος εν τω πονηρώ κείται» (Α’ Ιω. 5, 18-21).

      Στην ουσία, επιβεβαιώνεται η διδασκαλία του Ευαγγελίου, που θεωρεί την ειρήνη πνευματική δωρεά, χορηγούμενη άνωθεν στους αγνούς, ταπεινούς και καθαρούς τη καρδία ανθρώπους, οι οποίοι είναι και οι μόνοι, που μπορούν να είναι «ειρηνοποιοί» και γι’ αυτό ο Χριστός τους μακαρίζει, σημειώνοντας στους Μακαρισμούς ότι θα ονομαστούν υιοί του Θεού: «Μακάριοι οι ειρηνοποιοί ότι αυτοί υιοί Θεού κληθήσονται» (Ματθ. 5, 9).

      Η ειρήνη, συνεπώς, είναι πνευματική δωρεά, που χορηγείται άνωθεν στους πιστούς ανθρώπους και γι’ αυτό, εάν οι άνθρωποι δεν θελήσουν να λάβουν μέσα στην ψυχή τους την Ειρήνη από το Πνεύμα το Άγιο, τότε αυτός που θα κυριαρχεί και θα διαφεντεύει στην ψυχή τους θα είναι ο πονηρός διάβολος, ο οποίος μόνον πολέμους, διαμάχες, διαβολές και διχασμούς εμπνέει δημιουργεί και καλλιεργεί.

Προσευχὴ καὶ ἐλευθερία

 

Στανιλοάε Δημήτριος

Πρεσβύτερος(+)

Ἡ προσευχὴ ἐλευθερώνει τὸν ἄνθρωπο, τὸν ἀπαγκιστρώνει ἀπὸ τὴν ἐξωτερική φύση κι ἀπὸ τὸν ἴδιο του τὸν ἑαυτό. Μὲ τὸν τρόπο αὐτό, κρατᾶ τὴν ψυχὴ του ἀνοιχτὴ ἀπέναντι στὸ πρόσωπο τοῦ Θεοῦ. Αὐτὸς ποὺ δὲν προσεύχεται, μένει δέσμιος, ἐγκλωβισμένος στὸν σύνθετο μηχανισμὸ τῆς ἐξωτερικῆς φύσης καὶ τῶν ἐμπαθῶν ροπῶν· τῶν ροπῶν ποὺ κυριαρχοῦν μέσα του, ἀκόμα περισσότερο κι ἀπὸ τὴ φύση.

Ἡ προσευχή, ὡς αἴτημα-παράκληση, ἐξασφαλίζει τὴν ἐλευθερία ἀπέναντι στοὺς σύνθετους μηχανισμοὺς τοῦ ἐξωτερικοῦ κόσμου, οἱ ὁποῖοι ἐναρμονίζουν τοὺς νόμους τῆς φύσης μεταξύ τους. Μὲ τὸ αἴτημα-παράκλησή του, ὁ ἄνθρωπος ἐκδηλώνει τὴν πεποίθησή του, πὼς αὐτοὶ οἱ μηχανισμοὶ εἶναι ἁπλὰ ἐνδεχόμενα καὶ παράγονται ἀπό τὴν ἐλεύθερη παρέμβαση τοῦ ὑπέρτατου προσώπου ποὺ τοὺς δημιούργησε. Αὐτὴ ἠ πεποίθηση στηρίζεται πάνω στὸ γεγονὸς, πὼς ἀκόμη καὶ τὰ ἀνθρώπινα πρόσωπα μπορουν νὰ συνθέσουν ἐλεύθερα κάποιους μηχανισμοὺς φυσικῶν νόμων καὶ νὰ τοὺς κατευθύνουν πρὸς συγκεκριμένες στοχεύσεις τῆς ἐπιλογῆς τους.