ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ; Μια ανθρωπολογική ανάγνωση της ελληνικής κόπωσης.

   Το ερωτηματικό στον τίτλο είναι του ιστολογίου

            

                 

Ο Emmanuel Todd είναι Γάλλος ιστορικός, κοινωνιολόγος και ανθρωπολόγος, γνωστός για τις μακροϊστορικές και ανθρωπολογικές του αναλύσεις γύρω από την πορεία των κοινωνιών. Έγινε διεθνώς γνωστός όταν ήδη από το 1976 προέβλεψε την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης, όχι μέσα από τη γεωπολιτική ή την οικονομία, αλλά παρατηρώντας βαθύτερους δείκτες κοινωνικής αποσύνθεσης όπως η αύξηση της βρεφικής θνησιμότητας, η δημογραφική στασιμότητα και η πολιτισμική κόπωση.

Η σκέψη του βασίζεται στην ιδέα ότι οι κοινωνίες δεν καθορίζονται μόνο από την πολιτική ή την αγορά αλλά από βαθιές ανθρωπολογικές δομές: τον τύπο οικογένειας, τον τρόπο ανατροφής των παιδιών, τη σχέση με την αυθεντία, τη δημογραφία, την εκπαίδευση, τη θρησκεία και την ικανότητα μιας κοινωνίας να αναπαράγει νόημα και συλλογική συνοχή. Για τον Todd, για να καταλάβεις πραγματικά το μέλλον μιας χώρας, πρέπει πρώτα να καταλάβεις την «ανθρωπολογική ψυχή» της.

Αν λοιπόν εφαρμόζαμε αυτό το μοντέλο στην ελληνική κοινωνία, ίσως θα βλέπαμε κάτι πολύ βαθύτερο από μια απλή οικονομική ή πολιτική κρίση. Θα βλέπαμε μια κρίση ανθρωπολογική.

1. ΠΩΣ ΦΤΙΑΧΝΟΥΝ ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ

Η ελληνική οικογένεια υπήρξε ιστορικά μηχανισμός επιβίωσης. Μέσα από πολέμους, φτώχεια, εμφύλιο, μετανάστευση και οικονομική ανασφάλεια, η οικογένεια έγινε το τελευταίο καταφύγιο απέναντι στην κατάρρευση.

Αυτό δημιούργησε πολύ ισχυρούς δεσμούς αλλά και υπερσυγχώνευση. Στην Ελλάδα οι γενιές συχνά δυσκολεύονται να διαφοροποιηθούν, τα παιδιά κουβαλούν τις ματαιώσεις των γονιών, οι γονείς δυσκολεύονται να αφήσουν και η οικογένεια λειτουργεί σαν ψυχικός συνεταιρισμός επιβίωσης.

Η ελληνική οικογένεια παραμένει θερμή αλλά συχνά ψυχικά ασφυκτική.

2. ΠΩΣ ΜΕΓΑΛΩΝΟΥΝ ΠΑΙΔΙΑ

Η σύγχρονη Ελλάδα μεγαλώνει παιδιά μέσα σε ένα μείγμα υπεραγάπης, υπερελέγχου και υπαρξιακού άγχους. Το παιδί δεν βιώνεται απλώς ως παιδί. Γίνεται επένδυση, ελπίδα, κοινωνική άνοδος και δικαίωση των θυσιών των γονιών.

Και ταυτόχρονα μεγαλώνει μέσα σε μια κουλτούρα όπου η αξία συνδέεται με την επίδοση, η αποτυχία βιώνεται σχεδόν σαν υπαρξιακή καταστροφή και η κοινωνική ανασφάλεια μεταφέρεται ασυνείδητα στις νέες γενιές.

«Κατασκευάζεται» ένας νέος, κυνικός λαός, μηδενικής εθνικής μνήμης

Πικρές αλήθειες!

«Κατασκευάζεται» ένας νέος, κυνικός λαός, μηδενικής εθνικής μνήμης

Ο κυνικός λαός ενδίδει στην ύλη μέσα από τα κινητά και τα επιδόματα: «Πούλα, αρκεί να μου εξασφαλίζεις την επιβίωσή μου» είναι το νέο δόγμα που ενσταλάζουν στα μυαλά των νέων Ελλήνων.

Μανώλης Κοττάκης

Μεγάλη μέρα η σημερινή. Ημέρα μνήμης. Ημέρα αναστοχασμού. Ημέρα εθνικής ταυτότητας. Παρότι, όμως, έχει επικρατήσει δεκαετίες τώρα να ονομάζεται «αποφράς», επιτρέψτε μου να κάνω σήμερα μια διαφορετική προσέγγιση. Αντί των κλασικών «σώπασε, κυρα-Δέσποινα, και μην πολυδακρύζεις», επιλέγω να αξιοποιήσω το τιμητικό βήμα που μου παραχώρησαν το Σάββατο το απόγευμα ο Σύλλογος Επιστημόνων Χαλανδρίου «Ευριπίδης» και ο Σύνδεσμος Μικρασιατών Κωνσταντινουπολιτών «Ρίζες» για να κάνουμε μαζί μία διπλή άσκηση. Ασκηση εθνικής αυτοπεποίθησης και άσκηση εθνικού προβληματισμού.

Εχουμε, άραγε, αναρωτηθεί γιατί κάθε χρόνο τέτοια μέρα διεξάγονται φιέστες στην Κωνσταντινούπολη; Γιατί γίνονται αναπαραστάσεις της Αλώσεως στην τουρκική τηλεόραση; Εχουμε συνειδητοποιήσει γιατί τόσο πολύ πανηγυρίζουν οι γείτονες που μετέτρεψαν την Αγία Σοφία σε τζαμί; Να σας πω!

Η αναπαράσταση της Αλώσεως της Κωνσταντινούπολης συνιστά ομολογία. Οι γείτονες αναγνωρίζουν ότι κατέλαβαν κάτι που δεν ήταν δικό τους. Οι γείτονες αναγνωρίζουν ότι κατέλαβαν κάτι που ανήκε σε άλλους και τους ήταν ξένο. Τόσο ξένο, που όταν το απέκτησαν για να δημιουργήσουν την Οθωμανική Αυτοκρατορία, αντέγραψαν πλήρως την δομή τη Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Τόσοι αιώνες πέρασαν από τότε και, εκτός από πολυκατοικίες και κανάλια στον Βόσπορο, οι γείτονες δεν άφησαν το παραμικρό αποτύπωμα στην Κωνσταντινούπολη. Δεν παρήγαγαν πολιτισμό.