Ὁ ὅσιος Ἰάκωβος Τσαλίκης γιὰ τοὺς Ἱερεῖς καὶ τὴν θεία Λειτουργία. Ἅγιος Ἰάκωβος Τσαλίκης

                                                

Ἂν γνώριζε κανείς – ἔλεγε ὁ Γέροντας Ἰάκωβος – γιὰ τὴν θεία Λειτουργία, τί ἐστὶ θεία Λειτουργία!

Κάποιος Τοῦρκος ποὺ εἶδε τὴν θεία Λειτουργία, εἶδε δίπλα σὲ κάθε Χριστιανὸ νὰ στέκεται καὶ ἕνας λευκοφορεμένος νέος Ἄγγελος· μαζὶ δὲ μὲ τοὺς Ἱερεῖς εἰσοδεύανε καὶ τάγματα ὁλόκληρα τέτοιων λευκοφορεμένων Ἀγγέλων καὶ νὰ κρατᾶνε ἀπὸ ἕνα ποτήρι μὲ κρασὶ καὶ ἕνα δισκάκι μὲ ἅγιο Ἄρτο. Καὶ πῆγαν καὶ τὰ ἀποθέσαν οἱ Ἱερεῖς στὴν ἁγία Τράπεζα καὶ πῆγαν καὶ αὐτοὶ οἱ νέοι καὶ γέμισε ἡ ἁγία Τράπεζα. Αὐτοὶ οἱ Ἄγγελοι βοηθοῦν τοὺς Χριστιανοὺς νὰ προσεύχωνται μὲ πίστη, καμμιὰ φορὰ (ὅμως) ὁ διάβολος μᾶς ἀποσπᾶ τὸ μυαλό μας καὶ ἡ σκέψη μας φεύγει στὰ γήινα. Ἐμεῖς, ὅσο μποροῦμε, ἂς διώχνουμε τὸν (δαιμονικὸ) λογισμὸ καὶ ἂς προσευχώμεθα «Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, Υἱὲ τοῦ Θεοῦ, βοήθησέ μας» καὶ μὲ τὴν βοήθεια τοῦ Θεοῦ ἂς προσευχώμεθα συνέχεια, γιὰ νὰ μᾶς φύγη αὐτὴ ἡ πονηρὴ σκέψις.

Ὁ Μητροπολίτης Χαλκίδος Γρηγόριος, ποὺ μὲ χειροτόνησε πρὶν 38 χρόνια, μοῦ εἶπε: «Παιδί μου, αὐτὴν τὴν στιγμὴ ποὺ λειτουργεῖς, εἶσαι ἀνώτερος τοῦ Βασιλέως, διότι, ὅταν ὁ Βασιλεὺς θά ‘ρθῆ στὴν Λειτουργία, θὰ πάρη ἀντίδωρο ἀπὸ τὸ χέρι σου, θὰ σοῦ φιλήση τὸ χέρι».

Γλωσσικὴ αὐθεντικότης καὶ Δογματικὴ ἀκρίβεια εἰς τὴν Λατρείαν

 

Γλωσσικὴ αὐθεντικότης καὶ Δογματικὴ ἀκρίβεια εἰς τὴν Λατρείαν

Τοῦ κ. Δημητρίου Λογοθέτη, θεολόγου

  Ἡ γλώσσα τῆς λατρείας ἀποτελοῦσε ἀνέκαθεν ἕνα ἀπὸ τὰ πιὸ πολυσυζητημένα ζητήματα στοὺς κόλπους τῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας, ἰσορροπώντας ἀνάμεσα στὴν ἀνάγκη γιὰ πνευματικὴ κατανόηση καὶ τὸν σεβασμὸ πρὸς τὴν ἱερὴ παράδοση. Στὸ ἐπίκεντρο αὐτοῦ τοῦ διαλόγου βρίσκεται τὸ ἐρώτημα: Γιατί ἡ Ἐκκλησία ἐπιμένει στὴν χρήση τῆς ἀρχαίας ἑλληνικῆς —συγκεκριμένα τῆς ἑλληνιστικῆς κοινῆς— ἔναντι τῆς νέας ἑλληνικῆς, τὴν ὁποία μιλᾶ καὶ ἀντιλαμβάνεται ἄμεσα ὁ σύγχρονος πιστός;

  Ἡ ἐπιλογὴ αὐτὴ δὲν εἶναι τυχαία, οὔτε πηγάζει ἀπὸ μιὰ ἁπλὴ ροπὴ πρὸς τὸν συντηρητισμό. Ἀντιθέτως, ἡ ἀρχαία ἑλληνικὴ γλώσσα μεταφέρει ἕνα τεράστιο πνευματικὸ καὶ πολιτισμικὸ φορτίο, λειτουργώντας ὄχι μόνο ὡς μέσο ἐπικοινωνίας, ἀλλὰ καὶ ὡς φορέας δογματικῆς ἀκρίβειας καὶ αἰσθητικοῦ κάλλους.

  Ἡ Καινὴ Διαθήκη γράφτηκε στὴν ἑλληνιστικὴ κοινή, τὴν γλώσσα ποὺ μιλοῦσαν καὶ ἔγραφαν τὴν ἐποχὴ τοῦ Χριστοῦ καὶ τῶν Ἀποστόλων, ἐνῶ ἡ Παλαιὰ Διαθήκη καθιερώθηκε στὴν ἐκκλησιαστικὴ παράδοση μέσῳ τῆς Μεταφράσεως τῶν Ἑβδομήκοντα (Ο΄), ἡ ὁποία ἐπίσης ἀνήκει σὲ αὐτὴν τὴν γλωσσικὴ περίοδο. Ἡ διατήρηση αὐτοῦ τοῦ ἰδιώματος στὴ Θεία Λειτουργία δὲν εἶναι μιὰ ἁπλὴ ἐμμονὴ στὸν τύπο, ἀλλὰ μιὰ πράξη πνευματικῆς αὐθεντικότητας.

Ένα άρθρο κόλαφος κατά λειτουργικών καινοτομιών και κυρίως κατά αυτών που νομίζουν ότι ο λαός δεν συμμετέχει στην Θεία Λειτουργία και άρα δεν είναι συμμέτοχος στις συμπροσευχές με αιρετίζοντες κληρικούς

Τοῦ Κυρίου δεηθῶμεν, οὔτε δεήθητι οὔτε δεήθητε (Μυστικές Εὐχές)

Μία δικαίωση των όσων γράψαμε (π.χ. εδώ) εναντίον όλων αυτών που για να δικαιολογήσουν την αντιπατερική τους στάση έλεγαν, ότι οι λαϊκοί δεν μνημονεύουν στην Θεία Λειτουργία και γι' αυτό δεν μπορούν να αποτειχιστούν.

                                

Τοῦ Κυρίου δεηθῶμεν, οὔτε δεήθητι οὔτε δεήθητε (Μυστικές Εὐχές)

Παν. Δ. Παπαδημητρίου, PhD

βʹ ἔκδοσις, 28/4/2026

(γιά καλύτερη ἐμπειρία ἀνάγνωσης, γιά τίς παραπομπές, τίς ἀναφορές, κτλ., δεῖτε παρακάτω τό PDF)

«Μυστικῆς ἐπιτελουμένης Εὐχῆς» (Ἅγ. Γρηγόριος Νύσσης, 4ος αἰ.)

Στὴν Ἐκκλησία Τελετάρχης εἶναι ὁ Διάκονος.1 «Ὁ ρόλος τοῦ Διακόνου στή θεία λατρεία εἶναι μέ πολλή σοφία καθορισμένος. Ἐκτελεῖ χρέη τελετάρχου πρός δύο κατευθύνσεις [πολλάκις ταυτοχρόνως]·2 πρός τόν Λαόν καί πρός τόν Ἱερέα».3 Φυσικὰ ἀπουσίᾳ Διακόνου, σὲ Συλλείτουργο, ἕνας ἀπὸ τοὺς Ἱερεῖς ἀναλαμβάνει (μέσα ἀπὸ τὸ Ἱερό) τὴν προσφώνηση (ἐκφώνηση) τῶν Εὐχῶν τοῦ Διακόνου.

Α. Τριῶν εἰδῶν Εὐχές στὴν Λειτουργία

Στὴν Θεία Λειτουργία ἔχουμε τριῶν εἰδῶν Εὐχές:

α) Κοινὲς 4 Εὐχές διά Προσφωνήσεως (ἔκφωνες,5 φωναχτές) ὑπὸ τοῦ Διακόνου,

β) Εὐχές Ἱερατικές (μυστικές, ἄνευ μικροφώνων,6 μὲ μία ἐξαίρεση),

γ) Εὐχές Λαϊκές-Μοναχικές 7 (ἐπίσης μυστικές, ὅπως καὶ οἱ Ἱερατικές).

Ἔχουμε πρῶτον, τὶς κοινὲς διὰ Προσφωνήσεως (ἔκφωνες) Εὐχές, τὶς ὁποίες προσφωνεῖ («χῦμα») ὁ Διάκονος (πάντοτε προσευχόμενος, στραμμένος πρὸς Ἀνατολάς),8 πρὸς τὸν Ἱερέα, καὶ πρὸς τὸν Πιστὸ Λαό. Ὅτι λέμε σήμερα Διακονικά, Εἰρηνικά, Συναπτές, Δεήσεις, ἢ Διακονικὲς αἰτήσεις/ δεήσεις, τόν 4ον αἰ. καὶ ἐνωρίτερον ἐλέγοντο Εὐχὴ διὰ Προσφωνήσεως, ὅπως μαρτυρεῖ ὁ ΙΘʹ Κανὼν τῆς ἐν Λαοδικείᾳ Συνόδου (364 μ.Χ.).9 Καὶ μέχρι πρότινος ὅμως, τὰ Διακονικά Εὐχὲς λέγονταν (πρὶν ἡ δυτικότροπη Λειτουργική τάχα Ἀναγέννηση μονοπωλήσει τὸν ὅρο Εὐχὲς ἀποκλειστικὰ γιὰ τὶς Ἱερατικὲς Εὐχές), ὅπως π.χ. φαίνεται στὸ Ἱεροτελεστικὸν τοῦ Βογιατσῆ.10 Εὐχὲς εἶναι ἡ κάθε αἴτησις χωριστά, ἀλλὰ Εὐχὴ εἶναι κυρίως τὸ σύνολο τῶν αἰτήσεων σὺν τὴν κατακλείδα στὸ τέλος.

Προσφώνησις εἶναι ἡ ὑπὸ τοῦ Διακόνου κοινὴ προτροπή, κοινὴ πρόσκλησις τοῦ Ἱερέως (πρωτίστως) καὶ τοῦ Λαοῦ (καὶ τοῦ Ἱεροψάλτου) γιὰ Προσευχή,11 μέσῳ τῶν κοινῶν Συναπτῶν καὶ Δεήσεων. Οἱ διὰ προσφωνήσεως Εὐχὲς ἦσαν ἀρχικὰ ἐκτενέστατες.12 Καὶ ἡ ἐν Λαοδικείᾳ Σύνοδος μᾶς πληροφορεῖ ὅτι ἦσαν τότε δύο διὰ Προσφωνήσεως Εὐχὲς τῶν Πιστῶν (ὑπῆρχαν καὶ ἄλλες τῶν Κατηχουμένων, τῶν Ἐνεργουμένων κτλ.).

Ὅταν λέμε στὴν Λειτουργιολογία, Ἱερατικὲς Εὐχὲς τῶν Πιστῶν, Ἱερατικὲς Εὐχὲς τῶν Κατηχουμένων, κτλ., δὲν ἐννοεῖται Ἱερατικὲς Εὐχὲς ποὺ τάχα ἀπευθύνονται στοὺς Πιστούς, στοὺς Κατηχούμενους (δὲν εἶναι Εὐχὲς διὰ Προσφωνήσεως), οὔτε ἐννοεῖται ὅτι πρέπει τὶς Ἱερατικὲς αὐτὲς Εὐχὲς νὰ τὶς ἀκοῦνε οἱ Πιστοί, οἱ Κατηχούμενοι, κτλ. (ὅπως μεγάλως σφάλλουν μερικοί, καὶ ἐρμηνεύουν αὐθαιρέτως), ἀλλὰ ἐννοοῦνται ὡς Εὐχὲς τῶν Ἱερέων ὑπὲρ τῶν Πιστῶν, ὑπὲρ τῶν Κατηχουμένων, κτλ..

Ὅλες οἱ Εὐχὲς (Διακονικές, Ἱερατικές, Λαϊκές, Μοναχικὲς) στὸν Θεὸν ἀπευθύνονται ὄχι στοὺς ἀνθρώπους (!), ἀλλὰ ὑπὲρ τῶν ἀνθρώπων, ὑπὲρ τῶν Ἱερέων, ὑπὲρ τῶν Πιστῶν, ὑπὲρ τοῦ Κόσμου ἐν γένει, κτλ.. Αὐτὸ φαίνεται ξεκάθαρα, π.χ. «Ὑπὲρ ... τοῦ Κυρίου δεηθῶμεν», ὄχι «Ὑπὲρ ... τοῦ ...Λαοῦ δεηθῶμεν».

Θυμάστε τότε που ο ιερέας χτυπούσε την πόρτα μας αν μας έχανε την Κυριακή;

Πολύ ορθά το άρθρο αυτό μας υπενθυμίζει πως πρέπει να λειτουργεί η κάθε ενορία, δηλ. η Εκκλησία και αναφέρει την σημερινή αποστασία του ποιμνίου. Όμως το πρόβλημα αναφέρεται και περιορίζεται στις τάξεις των λαϊκών. Δεν ρωτάει: Ποιός ιερέας σήμερα παρατηρεί, αν κάποιος δεν έρχεται στην Θ. Λειτουργία; Ποιός χτυπάει την πόρτα για να σώσει το χαμένο πρόβατο; Ποιός ιερέας αφήνει την διαδικτυακή ενασχόλησή του γα να ασχοληθεί με την διαπροσωπική πνευματική σωτηρία του πιστού; Δυστυχώς βλέπουμε το δέντρο και χάνουμε το δάσος!

                        

«Θυμάστε τότε που ο ιερέας χτυπούσε την πόρτα μας αν μας έχανε την Κυριακή; Μια εποχή που η φροντίδα δεν ήταν έλεγχος, αλλά αγάπη. Η πίστη είναι σχέση, όχι καθήκον.»

Η εικόνα του ιερέα που χτυπά την πόρτα του ενορίτη επειδή έλειψε από την Κυριακάτικη Λειτουργία μοιάζει πλέον με σκηνή από ασπρόμαυρη ταινία ή διήγημα του Παπαδιαμάντη.

Η απάντηση στο αν συμβαίνει σήμερα είναι σύνθετη.

Στις μεγάλες πόλεις και τις πολυπληθείς ενορίες, αυτή η προσωπική αναζήτηση έχει σχεδόν εκλείψει. Οι ρυθμοί της ζωής, η ανωνυμία της πολυκατοικίας και ο τεράστιος αριθμός των πιστών καθιστούν το έργο αυτό πρακτικά δύσκολο. Ωστόσο, σε μικρά χωριά, σε μοναστήρια ή σε ζωντανές πνευματικές κοινότητες όπου η σχέση ιερέα-πιστού είναι πατρική, η αναζήτηση παραμένει ζωντανή. Σήμερα, η "αναζήτηση" μπορεί να μην γίνεται πάντα με τα πόδια, αλλά με ένα τηλεφώνημα ή ένα μήνυμα, δείχνοντας ότι η ποιμαντική μέριμνα προσαρμόζεται στα μέσα της εποχής.

Κάποτε, η απουσία από το "Κοινό Ποτήριο" ήταν σήμα κινδύνου· ήταν η ένδειξη πως το μέλος του σώματος της Εκκλησίας ίσως πονάει, ίσως ασθενεί, ίσως λυγίζει κάτω από το βάρος της θλίψης. Όταν ο ιερέας έψαχνε τον ενορίτη, δεν το έκανε από έλεγχο ή εξουσιαστική διάθεση. Το έκανε γιατί η Ενορία ήταν μια ζωντανή οικογένεια. Αν ένα παιδί λείπει από το κυριακάτικο τραπέζι, οι γονείς ανησυχούν. Η αναζήτηση αυτή ήταν η έμπρακτη εφαρμογή της παραβολής του "Απολωλότος Προβάτου".

«Επικατάρατος πας ο ποιών τα έργα Κυρίου αμελώς»

                                     

''ΕΠΙΚΑΤΑΡΑΤΟΣ ΠΑΣ Ο ΠΟΙΩΝ ΤΑ ΕΡΓΑ ΚΥΡΙΟΥ ΑΜΕΛΩΣ''

Γεώργιος Λουκάκης, Υποναύαρχος Λ.Σ (ε.α).

Περιδιαβαίνοντας κάποιες ορθοδόξου περιεχομένου ιστοσελίδες εντόπισα παλαιά ανάρτηση  η οποία μεταξύ άλλων ανέφερε ότι '' ο Άγιος Λουκάς ο ιατρός για τους ιερείς του οι οποίοι περιέκοπταν τις ακολουθίες ή δεν τις τελούσαν συχνά, θύμιζε στις σχετικές εγκυκλίους του το ανωτέρω  χωρίο του Προφήτη Ιερεμία , καθώς ο ίδιος τελούσε όλες τις ακολουθίες και λειτουργούσε με μεγάλη ευλάβεια και προσοχή δίχως βιασύνες περικοπές , συντομεύσεις''.

Επιστρέφοντας στα ''καθ΄ημάς '' θλίψη και απογοήτευση γευόμαστε από την αντίστοιχη λειτουργική ''κοπτοραπτική'' στην οποία επιδίδονται ακόμη και παραδοσιακοί - ευλαβείς (κατά κοινή παραδοχή) πατέρες , με ''θύματα'' κυρίως την γνωστή ευχή της Αγίας Αναφοράς  (''ΑΞΙΟΝ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΝ ΣΕ ΥΜΝΕΙΝ...) και τα κατηχούμενα, ως προς την απάλειψη των οποίων επιτρέψατε να επαναφέρω απόσπασμα παλαιότερης ανάρτησής μου υπό τον τίτλο '' Κατηχούμενοι : Ένα εποχικό φαινόμενο της Μεγάλης Τεσσαρακοστής''.

Παρακινούμενος από την  παραδοξότητα του εν θέματι φαινομένου αναγκάζομαι για μία ακόμη φορά απορών και θλιβόμενος, να επανέλθω στην περίπου γενικευμένη κατά τα τελευταία χρόνια πλην όμως αδιανόητη απάλειψη των αναφερομένων στους κατηχούμενους ευχών (και εντολής αποχωρήσεως  αυτών) κατά την τέλεση της Θείας Λειτουργίας, καταργουμένης τοιουτοτρόπως της διακρίσεως  σε Λειτουργία των πιστών και εκείνης των κατηχουμένων. Διάκριση την οποία  οι παλαιότεροι είχαμε διδαχθεί από το Δημοτικό!

Τί κάνουν οἱ Ἄγγελοι στὴν Θεία Λειτουργία;

 

Ἄγγελοι συλλειτουργοί. Ὁ Ἅγιος Νήφων ἐπίσκοπος Κωνσταντιανὴς, 4ος αἰῶνας, ἀξιώθηκε νὰ δεῖ πολλὰ θεϊκὰ ὁράματα, μὲ τὰ φωτισμένα ἀπὸ τὸ Ἅγιο Πνεῦμα μάτια τῆς ψυχῆς του.

Κάποτε σὲ μία Θεία Λειτουργία, μόλις ὁ Λειτουργὸς ἐκφώνησε: «Εὐλογημένη ἡ Βασιλεία» ὁ Ἅγιος εἶδε φωτιὰ νὰ κατεβαίνει ἀπὸ τὸν οὐρανό, καὶ νὰ καλύπτει τὸ Ἅγιο Θυσιαστήριο καὶ τὸν ἱερέα, χωρὶς ἐκεῖνος νὰ καταλάβει τίποτα.

Ἀργότερα ὅταν ἄρχισε νὰ ψάλλεται ὁ Τρισάγιος Ὕμνος ἀπὸ τὸ λαό, τέσσερις Ἄγγελοι κατέβηκαν καὶ ἔψαλαν μαζί τους.

Στὸν Ἀπόστολο φανερώθηκε ὁ Μακάριος Παῦλος νὰ καθοδηγεῖ τὸν ἀναγνώστη, στὸ Ἀλληλούια μετὰ τὸν Ἀπόστολο, οἱ φωνὲς τοῦ λαοῦ ἀνέβαιναν ἑνωμένες στὸν οὐρανό, σὰν ἕνα πύρινο σφιχτοπλεγμένο σχοινί.

Καὶ στὸ Εὐαγγέλιο κάθε λέξη ἔβγαινε σὰν φλόγα ἀπὸ τὸ στόμα τοῦ ἱερέα καὶ ὑψωνόταν στὰ ἐπουράνια.

Λίγο πρὶν ἀπὸ τὴν εἴσοδο τῶν Τιμίων Δώρων, βλέπει ξαφνικὰ ὁ Ὅσιος νὰ ἀνοίγει ὁ οὐρανὸς καὶ νὰ ξεχύνεται μία ἄρρητη καὶ ὑπερκόσμια εὐωδία.

Ἄγγελοι κατέβαιναν ἀπὸ ψηλὰ ψάλλοντας ὕμνους καὶ δοξολογίες στὸν Ἀμνό, τὸν Χριστὸ καὶ Υἱὸ τοῦ Θεοῦ.

Καὶ νά, παρουσιάστηκε τότε ἕνα κατακάθαρο καὶ τρισχαριτωμένο βρέφος, τὸ κρατοῦσαν στὰ χέρια τους οἱ Ἄγγελοι, ποὺ τὸ ἔφεραν καὶ τὸ ἀπέθεσαν στὸ Ἅγιο Δισκάριο, ὅπου βρισκόταν τὰ Τίμια Δῶρα.

ΓΙΑΤΙ Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΜΑΣ ΕΔΩΣΕ ΑΥΤΟΝ ΤΟΝ ΤΡΟΠΟ ΓΙΑ ΝΑ ΕΝΩΘΟΥΜΕ ΜΑΖΙ ΤΟΥ;

                         

Πατήρ Αθανάσιος Μυτιληναίος

Απόσπασμα από την ομιλία Ερμηνεία της Θείας Λειτουργίας, με οδηγό τον άγιο Νικόλαο Καβάσιλα.

Πηγή

Δεν μπορεί να υπάρξει «καλή» ή «κακή» Θεία Λειτουργία.

                              

Δεν μπορεί να υπάρξει «καλή» ή «κακή» Θεία Λειτουργία. Οι πιστοί μπορούν να αποκρίνονται ή όχι στο «στώμεν καλώς».

Η Λειτουργία λειτουργεί και δεν βελτιώνεται. Εμείς «πάσαν τη ζωή ημών» παραθέτομεν και η λειτουργία γίνεται ζωή μας.

Ούτε ο ιερέας, ούτε ο ψάλτης, ούτε τα φώτα, ούτε τα άμφια κάνουν μια καλή Λειτουργία.

Αντίθετα όλα αυτά μαζί μπορεί να γίνουν εκκοσμικευμένες παρεμβάσεις μέσα στη Θεία Λειτουργία.

Μπορεί να καταργούν το ταπεινό, το λιτό, το ησύχιο, το πράο, την αύρα τη λεπτή της κατανυκτικής αποκαλύψεως του λειτουργούντος τελεταρχικού Πνεύματος.

π.Κωνσταντίνος Στρατηγόπουλος.

πηγή

Η αντιμετώπιση της αρειανικής αίρεσης στην ερμηνεία της ευχής του χερουβικού ύμνου από τον Νικόλαο Μεθώνης

          

(Διεθνές Επιστημονικό Συνέδριο "H Α΄ Οικουμενική Σύνοδος στην Ιστορία και στο Παρόν", 13-15 Δεκεμβρίου 2024, Αμφιθέατρο Α.Π.Θ.).

Βασίλειος Τουλουμτσής |

 Εισήγηση με θέμα: "Η αντιμετώπιση της αρειανικής αίρεσης στην ερμηνεία της ευχής του χερουβικού ύμνου από τον Νικόλαο Μεθώνης".

Και στις ημέρες μας επαναλαμβάνεται η λανθασμένη θεολογικά θέση ότι η προσφορά της λατρείας γίνεται προς την Υπόσταση του Πατρός, πλην όμως, η συγκεκριμένη θέση καταδικάστηκε συνοδικά τον 12ο αιώνα ως αναβίωση του αρειανισμού.

"Η υποστατική προσφορά της θυσίας και κατ’ επέκταση της λατρείας μόνο προς την υπόσταση του Πατρός, καταλύει το ομοούσιο της τριλαμπούς θεότητας, διαιρεί τις υπερηνωμένες τριαδικές υποστάσεις και αναβιώνει έναν συνεπή νεο-αρειανισμό, επιγεννώντας πλήθος άλλων αλλοιώσεων στην δογματική διδασκαλία της Εκκλησίας, τόσο στο επίπεδο της Θεολογίας όσο και σε αυτό της Οικονομίας. Τα ίδια ακριβώς προβλήματα δημιουργεί και η περσοναλιστική ερμηνευτική, η οποία, θέτοντας σε πλαίσιο αντιθετικής σχέσης την “φύση” και το “πρόσωπο”, ως ταυτιζόμενα με την ανάγκη και την ελευθερία αντίστοιχα, προτάσσει την έννοια του “προσώπου”. Στο πλαίσιο αυτό -όχι τυχαία- γίνεται εκ νέου λόγος για υποστατικές ενέργειες, για την ύπαρξη χρονικής απόστασης μεταξύ Πατρός και Υιού, και προσφορά της λατρείας μόνον προς την υπόσταση του Πατρός, η Οποία και φέρεται να έχει οντολογική προτεραιότητα έναντι των λοιπών υποστάσεων Υιού και Πνεύματος, θεώρηση η οποία έχει σαφείς απολήξεις καί επί της εκκλησιολογίας".

Το συνέδριο διοργανώθηκε από το περιοδικό Diadromē σε συνεργασία με την Ιερά Μονή Γρηγορίου Αγίου Όρους.

youtube.com

Όταν ο ποιμένας νοιάζεται και έχει επίγνωση της ευθύνης του με το παράδειγμα του νουθετεί τους πιστούς.

 Ο Άγιος Ιωάννης ο Ελεήμων θέλησε κάποτε να διορθώσει την αδιαφορία και την ανεμελιά που έβλεπε να συμβαίνουν στις θείες συνάξεις,

                                

Ο Άγιος Ιωάννης ο Ελεήμων θέλησε κάποτε να διορθώσει την αδιαφορία και την ανεμελιά που έβλεπε να συμβαίνουν στις θείες συνάξεις, και σοφιστηκε αυτην την αξιομνημονευτη ενέργεια.

 Όταν αντιλήφθηκε, ότι ύστερα από την ανάγνωση των Ευαγγελίων πολλοί από τους πιστούς, οι πιο ανέμελοι βγήκανε έξω από την εκκλησία και πως περνούσαν εκεί την ώρα τους με σαχλολογηματα και με φλυαρίες, σε μια επίσημη και γιορτινή μέρα, παράτησε κι αυτός στη μέση τη θεία λειτουργία και βγήκε και κείνος έξω απο τον ναό και καθότανε μαζί με όλο τον άλλο κόσμο.

 Κι όταν εκείνοι φανέρωσαν την έκπληξή τους γι αυτό που εκανε τους είπε: Δεν πρέπει αδελφοί μου να εκπλήσσεστε διόλου γι αυτό. Γιατί ο βοσκός πρέπει να ναι πάντα κοντά στα πρόβατα του... Εμεις τις θείες αυτές συνάξεις τις κάνουμε για την δική σας ωφέλεια, όταν όμως εσείς τις αφήνετε στη μέση και βγαίνετε έξω, είναι ανόητο, νομίζω, να κοπιαζουμε κι εμείς.

Ἡ λειτουργικὴ πράξη τῆς ἑορτῆς τῶν Χριστουγέννων

Ἄγνωστος συγγραφεύς

Ὁ ἑορτασμὸς τῆς ἑορτῆς τῶν Χριστουγέννων ξεκινᾶ στὴν οὐσία ἀπὸ τὴν «Κυριακὴ πρὸ τῶν Χριστουγέννων». Εἶναι ἡ Κυριακὴ κατὰ τὴν ὁποία, καθὼς ἀναφέρει τὸ Συναξάρι τῆς μέρας: «μνήμην ἄγειν ἐτάχθημεν παρὰ τῶν Ἁγίων καὶ θεοφόρων Πατέρων ἡμῶν, πάντων τῶν ἀπ᾿ αἰῶνος Θεῷ εὐαρεστησάντων, ἀπὸ Ἀδὰμ ἄχρι καὶ Ἰωσὴφ τοῦ μνήστορος τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου, κατὰ γενεαλογίαν, καθὼς ὁ Εὐαγγελιστὴς Λουκάς ἱστορικῶς ἠριθμήσατο· ὁμοίως καὶ τῶν Προφητῶν καὶ τῶν Προφητίδων». Ἐξυμνεῖται στοὺς ὕμνους τῆς ἡμέρας αὐτῆς ἡ σειρὰ τῶν προσώπων, ποὺ διαφύλαξαν τὴ λαχτάρα τῆς σωτηρίας καὶ ἔζησαν, μεταφέροντας τὴν προσμονὴ τοῦ Μεσσία ὡς λυτρωτῆ ἀπὸ τὸ βάρος τοῦ ἁμαρτήματος τῶν πρωτοπλάστων. Εἶναι ἡμέρα μνήμης τῶν Πατέρων αὐτῶν καὶ δοξολογία πρὸς τὸν Χριστό: «Τὰ τῶν Πατέρων σήμερον πιστοί, τελοῦντες μνημόσυνα, ἀνυμνήσωμεν Χριστὸν τὸν Λυτρωτήν». Ἀπὸ αὐτὴ τὴν ἡμέρα, στὶς ἀκολουθίες προστίθενται ὕμνοι, ποὺ μᾶς προϊδεάζουν καὶ μᾶς προτρέπουν στὴν συμμετοχὴ στὸ μυστήριο τῆς Σαρκώσεως τοῦ Λόγου τοῦ Θεοῦ.

Τὰ ἀναγνώσματα τοῦ Ἑσπερινοῦ, ἀπὸ τὴ Γένεση καὶ τὸ Δευτερονόμιο, ὑπενθυμίζουν τὴ συμβολὴ τῶν πατέρων στὴν προσμονὴ τοῦ γεγονότος καὶ κυρίως τὴν σταθερή τους προσήλωση στὶς ἐντολὲς τοῦ Θεοῦ, ἐπειδὴ ὁ Θεὸς γι᾿ αὐτοὺς ἦταν: «ὁ Θεὸς τῶν Θεῶν καὶ Κύριος τῶν Κυρίων ὁ μέγας, καὶ ἰσχυρός, καὶ φοβερός, ὅστις οὐ θαυμάζει πρόσωπον, οὐδ᾿ οὐ μὴ λάβῃ δῶρον· ποιῶν κρίσιν προσηλύτῳ καὶ ὀρφανῷ καὶ χήρᾳ, καὶ ἀγαπᾷ τὸν προσήλυτον, δοῦναι αὐτῷ ἄρτον καὶ ἱμάτιον». Ἰδιαίτερα, ὑμνοῦνται οἱ προφῆτες, ἐπειδὴ «τὰ ἔπη τοῦ Πνεύματος καρπούμενοι, τὴν ἀνερμήνευτον λοχείαν Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ πᾶσιν ἐκήρυξαν· νομίμως δὲ τὸ τέλος διήνυσαν, ζήσαντες ζωὴν ὑπερθαύμαστον».

Τί κάνουν οἱ Ἄγγελοι στὴν Θεία Λειτουργία;

 

Ἄγγελοι συλλειτουργοί. Ὁ Ἅγιος Νήφων ἐπίσκοπος Κωνσταντιανὴς, 4ος αἰῶνας, ἀξιώθηκε νὰ δεῖ πολλὰ θεϊκὰ ὁράματα, μὲ τὰ φωτισμένα ἀπὸ τὸ Ἅγιο Πνεῦμα μάτια τῆς ψυχῆς του.

Κάποτε σὲ μία Θεία Λειτουργία, μόλις ὁ Λειτουργὸς ἐκφώνησε: «Εὐλογημένη ἡ Βασιλεία» ὁ Ἅγιος εἶδε φωτιὰ νὰ κατεβαίνει ἀπὸ τὸν οὐρανό, καὶ νὰ καλύπτει τὸ Ἅγιο Θυσιαστήριο καὶ τὸν ἱερέα, χωρὶς ἐκεῖνος νὰ καταλάβει τίποτα.

Ἀργότερα ὅταν ἄρχισε νὰ ψάλλεται ὁ Τρισάγιος Ὕμνος ἀπὸ τὸ λαό, τέσσερις Ἄγγελοι κατέβηκαν καὶ ἔψαλαν μαζί τους.

Στὸν Ἀπόστολο φανερώθηκε ὁ Μακάριος Παῦλος νὰ καθοδηγεῖ τὸν ἀναγνώστη, στὸ Ἀλληλούια μετὰ τὸν Ἀπόστολο, οἱ φωνὲς τοῦ λαοῦ ἀνέβαιναν ἑνωμένες στὸν οὐρανό, σὰν ἕνα πύρινο σφιχτοπλεγμένο σχοινί.

Καὶ στὸ Εὐαγγέλιο κάθε λέξη ἔβγαινε σὰν φλόγα ἀπὸ τὸ στόμα τοῦ ἱερέα καὶ ὑψωνόταν στὰ ἐπουράνια.

Λίγο πρὶν ἀπὸ τὴν εἴσοδο τῶν Τιμίων Δώρων, βλέπει ξαφνικὰ ὁ Ὅσιος νὰ ἀνοίγει ὁ οὐρανὸς καὶ νὰ ξεχύνεται μία ἄρρητη καὶ ὑπερκόσμια εὐωδία.

Μας προετοιμάζουν για την ένωση με τον "άλλο πνεύμονα", τον Πάπα!

Υποδειγματική Λειτουργία Παπικού Τύπου στο Μεσολόγγι από τον Μητροπολίτη Δαμασκηνό

 Γράφει ο Βασίλειος Ξεσφίγγης

Την Τετάρτη 30 Οκτωβρίου 2024 στον Ιερό Ναό Αγίου Αθανασίου  Μεσολογγίου τελέσθηκε υποδειγματική Θεία Λειτουργία παπικού τύπου για τους μαθητές του 2ου Γυμνασίου Μεσολογγίου. Την Θεία Λειτουργία τέλεσε ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Αιτωλίας και Ακαρνανίας κ. Δαμασκηνός.

Εκτός από δογματικές διαφορές με την Παπική ομολογία έχουμε και διαφορές παράδοσης.

Η παράδοση της Ορθόδοξης εκκλησίας ορίζει κατά την Θεία λειτουργία να κοιτάζουμε ανατολικά και να προσευχόμαστε απευθείας στον Θεό χωρίς μεσάζοντες.

Κοιτάζουμε προς ανατολάς επειδή κατά την Δευτέρα Παρουσία Του ο Κύριος από την ανατολή ως ένδοξο φως θα εμφανιστεί και θα κατέλθει στο όρος των ελαιών ακριβώς στο σημείο που έγινε η Ανάληψη Του.

Στην Παπική εκκλησία τα πράγματα είναι διαφορετικά.

Αυτοί προσεύχονται προς την δύση και με μεσάζοντα τον επίσκοπο ή τον ιερέα και μέσω αυτού οι προσευχές τους πηγαίνουν προς τον ουρανό.

Γι αυτό ο ιερέας τους κοιτάζει προς το πλήθος ώστε να λαμβάνει τις προσευχές των πιστών.

Αγ. Νικολάου Καβάσιλα περί των δώρων στην Θεία Λειτουργία

Ερμηνεία εις την θείαν λειτουργίαν - Νικολάου Καβάσιλα

                                        

Κεφάλαιο 46

Πώς αυτά τα δώρα είναι πάντοτε δεκτά από τον Θεό

1. Κατόπιν, ας εξετάσουμε κι εκείνο. Το ότι μεν από την τελετή αγιάζονται όλοι οι πιστοί είναι φανερό από εκείνα που ελέχθησαν. Εάν δε τούτο συμβαίνει πάντοτε, είναι άξιο να το εξετάσουμε.

2. Η ιερουργία αυτή είναι προσφορά δώρων, τα δε δώρα δεν είναι πάντοτε δεκτά από τον Θεό, αλλά υπάρχουν μερικά που εξαιτίας της πονηρίας των προσφερόντων μισούνται και αποπέμπονται, και γι’ αυτό υπάρχουν πολλές αποδείξεις τόσο στους παλαιούς όσο και στους ζώντες στην εποχή της χάριτος. Ας ερευνήσουμε λοιπόν μήπως και αυτά τα δώρα ενίοτε ματαίως ιερουργούνται και ως απαράδεκτα δεν αγιάζονται όπως υπόσχεται η τελετή, από το γεγονός ότι δεν προσφέρονται πάντοτε από αγαθούς άνδρες, αλλά μερικές φορές και από πονηρούς.

3. Ότι ο Θεός και αυτά τα δώρα τα αποστρέφεται όταν ο προσφέρων είναι βέβηλος, είναι φανερό από το ότι και η Εκκλησία αυτό κάνει. Διότι όσους γνωρίζει ότι αμαρτάνουν θανάσιμα δεν τους επιτρέπει να προσφέρουν τέτοια δώρα. Και αν τολμήσουν, δεν τους δέχεται, αλλά τους διώχνει μαζί με τα δώρα. Επειδή όμως η Εκκλησία δεν γνωρίζει καλά όλους αυτούς τους ανθρώπους, αλλά οι περισσότεροι μένουν άγνωστοι και δέχεται η θεία τράπεζα τα δώρα τους, τί πρέπει να νομίζουμε για τα δώρα αυτά; Άραγε είναι απαράδεκτα από τον θεό και στερούνται από κάθε αγιασμό; Και αν είναι έτσι το πράγμα, τότε δεν μπορούμε πλέον να γνωρίζουμε πότε έχουν αγιασθεί, διότι ως επί το πλείστον ή αμφιβάλλουμε για το ποιόν των προσφερόντων ή δεν το γνωρίζουμε καθόλου. Και έτσι οι πιστοί θα προσέρχονται με αβεβαιότητα και χωρίς πίστη στα μυστήρια και συνεπώς δεν θα ωφελούνται καθόλου από αυτά.

4. Τί μπορούμε λοιπόν να απαντήσουμε σ' αυτά;

Λειτουργικές προτάσεις του αγ. Γερβασίου Παρασκευοπούλου

Λειτουργικές προτάσεις του αγ. Γερβασίου 

Παρασκευοπούλου

Αρχιμ. Δανιήλ Αεράκης

• Προλογίζοντας ὁ μακαριστός φωτισμένος λειτουργιολόγος Ἰωάννης Φουντούλης τό περίφημο βιβλίο του πατρός Γερβασίου Παρασκευπούλου «Ἑρηνευτική ἐπιστασία ἐπί τῆς θείας Λειτουργίας». Συνοψίζε τίς προτάσεις τοῦ ἁγίου πατρός, προκειμένου ἡ θεία Λειτουργία νά τελῆται ζωντανά, κατανοητά καί ἄκρως ἱεροπρεπῶς.

Δημοσιεύουμε μερικές ἀπό τίς λειτουργικές προτάσεις. Ἄλλωστε ὁ πατήρ Γερβάσιος ὑπῆρξε συνεργάτης τόσο μέ τόν προφορικό, ὅσο καί μέ τόν γραπτό του λόγο, τοῦ Συλλόγου «Ἰωάννης ὁ Βαπτιστής» καί τοῦ ὁμωνύμου περιοδικοῦ.

Ὁ πατήρ Γερβάσιος, ἐν ἁγίοις ἀναπαυόμενος, ἀκτινοβολεῖ καί ὡς λειτουργιολόγος μέ ὅσα τονίζει στό λειτουργικό του σύγγραμμα:

— Προτείνει καί ἐπιμένει στήν ἀνάγκη «ἁπλουστεύσεως καί λιτότητος» στή θεία λατρεία, στην «ἐμφάνισι τῶν ναῶν», στήν «ἐμφάνισι τών λειτουργῶν» καί στήν τέλεσι τῶν ἀκολουθιῶν.

— Ἐνθαρρύνει τήν «μετά δέους, εὐλαβείας καί ἐν ταπεινώσει καρδίας» συμμετοχή «ἁπαξάπαντος τοῦ ἐκκλησιαζομένου λαοῦ εἰς τήν ἱεράν ψαλμωδίαν». Ἀκόμη καί οἱ γυναῖκες μποροῦν «συνετῶς» νά συνυπηχοῦν ἤ  ἀντιφωνικῶς νά ψάλλουν κατά τίς μεγάλες ἑορτές.

«Η μνημόνευση του Επισκόπου στη Θεία Λειτουργία» Μέρος Α.

                                                        

(Περί της «διάτορος αυτού μνημοσύνης» – Πάντες οι Αγιορείτες Πατέρες – 1275)

ΝΙΚΟΣ Ε. ΣΑΚΑΛΑΚΗΣ, ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ

ΜΕΡΟΣ Α΄

Στην ακολουθία της Θείας Λειτουργίας του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου και του Αγίου Βασιλείου, καταχωρούνται θερμές ικεσίες, που αναφέρονται στην όλη Ιερατική (και Μοναχική) οικογένεια, για να βιώνει και να διδάσκει Ορθόδοξα την Χριστιανική Πίστη.

Στην Θεία Λειτουργία του Ι. Χρυσοστόμου, ο Ιερεύς εκφώνως:

«εν πρώτοις μνήσθητι, Κύριε, του αρχιεπισκόπου ημών (…), ον χάρισαι ταις αγίαις σου εκκλησίαις εν ειρήνη, σώον, έντιμον, υγιά, μακροημερεύοντα και ορθοτομούντα τον λόγον της σης αληθείας»∙ έχει προηγηθεί η θερμή ευχή:

«έτι παρακαλούμεν σε∙ μνήσθητι, Κύριε, πάσης επισκοπής ορθοδόξων, των ορθοτομούντων τον λόγον της σης αληθείας, παντός του πρεσβυτερίου, της εν Χριστώ διακονίας, και παντός του πρεσβυτερίου, της εν Χριστώ διακονίας, και παντός Ιερατικού τάγματος».

Στη Θεία Λειτουργία του Μ. Βασιλείου, μετά την μνημόνευση του επισκόπου, ακολουθεί και η ευχή – προσευχή:

Άγιος Συμεών Αρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης: Περί της Θείας Λειτουργίας

Άγιος Συμεών Αρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης.

(Επιμέλεια Στέλιος Κούκος)

 

Kεφ. 11 έως 20

11. Aφού λοιπόν ο δεύτερος των ιερέων πάρει συγχώρηση και ευλογία, επειδή έρχεται δεύτερος στην τάξη μετά τον πρώτο, ή μάλλον, να ειπούμε έτσι, εικονίζει τα τυπικά αινίγματα και πράγματα και κηρύγματα των προφητών.

Και τούτο γιατί λέγει στην πρόθεση, όταν προετοιμάζει τα δώρα, όσα έχει ειπεί ο Ησαΐας και οι λοιποί προφήτες για την σφαγή και τον θάνατο του Χριστού(31), ομοίως και όλα όσα κήρυξε ο Βαπτιστής(32) μέχρις ότου ήλθε ο Κύριος. Γιατί βαπτίζοντας ο Βαπτιστής δίδασκε για τον Χριστό και κήρυττε γι’ αυτόν και τον υπηρετούσε. Εδώ δε υπηρετεί ο δεύτερος των ιερέων.

Φεύγει, λοιπόν, αυτός και μαζί με τους άλλους ιερείς περιβάλλεται τα ιερατικά του άμφια.

Αφού τρεις φορές προσκυνήσει μπροστά στην αγία τράπεζα και ευχηθεί όσα ευχήθηκε ο αρχιερεύς, ασπάζεται την αγία τράπεζα, δείχνοντας έτσι την αγάπη του προς τον Θεό και την ένωση μ’ αυτόν και ότι έχει αγιασθεί από το θυσιαστήριο.

Όπως δε έκαμε ο αρχιερεύς, και εκείνος ευλογεί και ασπάζεται καθένα από τα ιερά ενδύματα και κατόπιν τα φορεί, δείχνοντας έτσι ότι τα άμφια είναι αγιασμένα και αγιάζονται με τον σταυρό του Χρίστου και μεταδίδουν αγιασμό όταν φοριούνται.

12. Περιβάλλεται δε πέντε ενδύματα, επειδή και αυτός είναι τέλειος ιερεύς και έχει λάβει την τελειοποιό χάρη και έγινε και ονομάζεται «φωτιστικός», επειδή φωτίζει με τα μυστήρια του αγίου βαπτίσματος και της θείας κοινωνίας τις ψυχές και τα σώματα των πιστών.

Φορεί δε πέντε άμφια γιατί οι τέλειες αισθήσεις του σώματος είναι πέντε και οι δυνάμεις της ψυχής είναι ομοίως πέντε, τις οποίες αγιάζει ο ιερεύς βαπτίζοντας και αγιάζοντας τον άνθρωπο.

Σοβαρές επισημάνσεις που δείχνουν πόσο έχει διαβρωθεί η εκκλησιαστική Παράδοση!

Προβληματισμοί για τη σημερινή λειτουργική πραγματικότητα από τη σκοπιά του ιεροψάλτη

Το παρόν κείμενο αποτελεί εισήγηση του Κωνσταντίνου Μπουσδέκη, που εκφωνήθηκε στην ημερίδα που διοργάνωσε η Εστία Πατερικών Μελετών με τίτλο «Στον απόηχο της λειτουργικής ανανέωσης: αναταράξεις στη θεία λατρεία» και πραγματοποιήθηκε στο Πολεμικό Μουσείο στις 11 Ιουνίου 2023. 

Από μικρής ηλικίας και εγώ αλλά και πολλοί από τους φίλους μου ψάλτες είχαμε την ευλογία να μας σπρώξει η πρόνοια του Θεού στο αναλόγιο. Μεγαλώσαμε και ανδρωθήκαμε πάνω στο στασίδι. Τριάντα χρόνια αδιάκοπης ενασχόλησης με την ψαλτική και κατ’ επέκταση με τις ιερές ακολουθίες, από μία θέση που τα βλέπει και τα ζει όλα από πολύ κοντά.

Τα χρόνια αυτά ασχοληθήκαμε και με τη διδασκαλία της ψαλτικής και μάλιστα επαγγελματικά, ιδρύοντας με τον παιδικό φίλο και συνεργάτη μου Κωνσταντίνο Φωτόπουλο το «Σχολείον Ψαλτικής» στο Μαρούσι.

Είναι πάρα πολύ συνηθισμένο το φαινόμενο, όταν έρχονται νέοι υποψήφιοι μαθητές της βυζαντινής μουσικής και αφού αρχίζουν να συμμετέχουν πιο τακτικά και από πιο νωρίς στις ακολουθίες, να μας εκμυστηρεύονται ότι νιώθουν σαν να μην ήξεραν σχεδόν τίποτα μέχρι τότε για αυτές. Τα μαθήματα της μουσικής σε συνδυασμό με την τακτικότερη συμμετοχή στις διάφορες ακολουθίες, τους αποκαλύπτουν έναν καινούριο κόσμο θα μπορούσαμε να πούμε. Αυτό συνήθως τους ενθουσιάζει και η συμμετοχή τους έκτοτε αποκτά μεγαλύτερο και ουσιαστικότερο ενδιαφέρον. Και μιλάμε για ανθρώπους που ήδη εκκλησιάζονται, πολλοί απ’ αυτούς μάλιστα για αρκετά χρόνια.

Το δεύτερο που συνήθως μας μεταφέρουν είναι πράγματα και καταστάσεις που δεν τους αρέσουν όταν βρίσκονται στο ναό, είτε αυτά αφορούν σε ανθρώπινες συμπεριφορές είτε σε άλλα προβλήματα που μπορεί να προκύπτουν από διάφορες αιτίες όπως, για παράδειγμα, η υψηλή ένταση των μικροφώνων.

Τα Χριστούγεννα στη Θεία Λειτουργία

Με το υπερφυές μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας γινόμαστε «θείας φύσεως κοινωνοί», μαρτυρείται η Γέννηση του Χριστού και ενεργείται η διαρκής παρουσία Του στην καθημερινή μας ζωή

Γέρων Πατάπιος Καυσοκαλυβίτης, Δικαίος της Ιεράς Σκήτης Αγίας Τριάδος

Για άλλη μία φορά, επί δύο χιλιετίες και μία εικοσαετία και σε καιρούς πανδημίας˙σε χρόνους δύσκολους όπου ολόκληρη η ανθρωπότητα δοκιμάζεται από την παγκόσμια υγειονομική κρίση που προκαλεί ο νέος κορωναϊός, η Εκκλησία μας εορτάζει και εφέτος τήν Γέννηση του Χριστού.

   Ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος ονόμασε τα Χριστούγεννα «μητρόπολιν πασών των εορτών». Γιατί πράγματι, είναι η αρχή και πηγή όλων των σωτηριωδών χριστιανικών γεγονότων, που συνέβησαν στην ιστορία της σωτηρίας του ανθρώπινου γένους. Αυτή η φανέρωση του Θεού στον κόσμο μας, η είσοδός Του μέσα στη δική μας ανθρώπινη πραγματικότητα και ιστορία, μέσα στο είναι μας και τη ζωή μας, είναι πράγματι «πάντων των καινών καινότατον, το μόνον καινόν υπό τον ήλιον» όπως διδάσκει ο άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός. Με το υπερφυές αυτό μυστήριο ο Άναρχος πήρε αρχή και ο Λόγος σαρκώθηκε· ο Θεός κατέβηκε μέχρι τον άνθρωπο, ώστε ο άνθρωπος να υψωθεί μέχρι το Θεό· ο Θεός μετέσχε της δικής μας ανθρώπινης φύσης, για να μετάσχει και ο άνθρωπος της θείας· ο Θεός έγινε Υιός ανθρώπου, για να γίνει ο άνθρωπος υιός του Θεού· ο Θεός ενανθρωπίζεται για να θεωθεί ο άνθρωπος!

«Παράδοξον μυστήριον οικονομείται σήμερον. Καινοποιούνται φύσεις, και Θεός άνθρωπος γίνεται».

Το προνόμιο της διαρκούς παρουσίας του Χριστού στη ζωή μας εγγυάται και ενεργεί η Εκκλησία μας με τις ιερές Ακολουθίες και τη θεία λατρεία, κυρίως όμως με το υπερφυές μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας. Μέσα στη Θεία Λειτουργία γινόμαστε «θείας φύσεως κοινωνοί», μαρτυρείται η γέννηση του Χριστού και παρατείνεται η παρουσία Του στην καθημερινή μας ζωή.