
Σταύρος Νικολαΐδης: Κατά Γιανναρά (ή ποιές πνευματικές πλάνες διαδίδονται και από ανθρώπους της Εκκλησίας)

ΟΙ ΟΝΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΑΠΟΚΛΙΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ ΤΟΥ ΝΙΚΟΛΑΪ ΜΠΕΡΝΤΙΑΕΦ
Ο Νικολάι Μπερντιάεφ, Ρώσος φιλόσοφος του 20ού αιώνα, άσκησε επιρροή σε ορισμένους Έλληνες θεολόγους και στοχαστές. Οι ιδέες του για την πρωταρχική ελευθερία, την άρνηση της αιώνιας κόλασης, τον υπερ-μυστικισμό και την «εσωτερική Εκκλησία» προκάλεσαν συζητήσεις γύρω από την πνευματική ελευθερία του ανθρώπου και τη σχέση φιλοσοφίας και Ορθοδοξίας. Παρά την εκτίμηση που έτυχαν, οι θέσεις του συγκρούονται με τα βασικά δόγματα της Εκκλησίας. Το κείμενο του π.Σεραφείμ Ρόουζ ακολουθούν μερικές παρατηρήσεις δικές μας:
Ο Νικολάι Μπερντιάεφ (1874–1949) σε καμία κανονική εποχή δεν θα θεωρούνταν ορθόδοξος χριστιανός. Θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως γνωστικιστής-ουμανιστής, ένας φιλόσοφος που αντλούσε την έμπνευσή του περισσότερο από δυτικούς αιρετικούς και «μυστικιστές» παρά από ορθόδοξες πηγές. Το γεγονός ότι εξακολουθεί να αποκαλείται σε ορισμένους ορθόδοξους κύκλους «ορθόδοξος φιλόσοφος» ή ακόμα και «θεολόγος» αποτελεί απλώς μια θλιβερή συνέπεια της θρησκευτικής άγνοιας των καιρών μας. Θα παραθέσουμε μερικά αποσπάσματα από τα έργα του. Κοιτάζοντας αφ’ υψηλού τους Πατέρες της Ορθοδοξίας, το «μοναστικό ασκητικό πνεύμα της ιστορικής Ορθοδοξίας» και, στην ουσία, όλο τον «συντηρητικό Χριστιανισμό που… κατευθύνει όλες τις πνευματικές προσπάθειες του ανθρώπου προς τη μετάνοια και τη σωτηρία», ο Μπερντιάεφ αναζητούσε αντ’ αυτού μια «εσωτερική Εκκλησία», μια «Εκκλησία του Αγίου Πνεύματος», εκείνη την «πνευματική θεώρηση της ζωής που τον 18ο αιώνα βρήκε καταφύγιο στις μασονικές στοές».
Πίστευε ότι η «Εκκλησία βρίσκεται ακόμη σε δυνητική κατάσταση», ότι «είναι ατελής», και περίμενε τον ερχομό μιας «οικουμενικής πίστης», μιας «πληρότητας της πίστης», η οποία θα ένωνε όχι μόνο τα διάφορα ρεύματα του Χριστιανισμού (διότι «ο Χριστιανισμός πρέπει να είναι ικανός να υφίσταται σε ποικίλες μορφές στην Καθολική Εκκλησία»), αλλά επίσης και τις «μερικές αλήθειες όλων των αιρέσεων» και όλη την «ουμανιστική δημιουργική δραστηριότητα του σύγχρονου ανθρώπου… ως θρησκευτική εμπειρία καθαγιασμένη εν τω Πνεύματι».