Κριτικὴ εἰς τάς θεολογικάς θέσεις τοῦ καθ. Σταύρου Γιαγκάζογλου
Τοῦ κ. Βασιλείου Κονδύλη, θεολόγου
- Εἰσαγωγή: Ἡ ἀνανέωσις τῆς θεολογίας καὶ τὸ ζήτημα τῶν κριτηρίων της
Στὸ δημοσίευμα τοῦ Βήματος τῆς 12ης Ὀκτωβρίου 2026, μὲ τίτλο «Οἰκουμενικὸ Πατριαρχεῖο: Οἱ γεωπολιτικὲς προκλήσεις καὶ ἡ σύγχρονη μαρτυρία», ὁ καθ. Σταῦρος Γιαγκάζογλου παρουσιάζει τὸ σκεπτικὸ μιᾶς σειρᾶς ἐπιστημονικῶν διαλέξεων σχετικὰ μὲ τὸν ρόλο τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου στὴν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία καὶ στὸν σύγχρονο κόσμο. Στὸ ἐπίκεντρο τῆς τοποθέτησής του βρίσκονται ἡ ἐξωστρέφεια τοῦ Φαναρίου, ὁ διάλογος τῆς Ὀρθοδοξίας μὲ τὰ σύγχρονα κοινωνικὰ καὶ πολιτισμικὰ ζητήματα, ἡ ἀνανέωση τῆς θεολογικῆς σκέψης καὶ ἡ δυνατότητα τῆς ἐκκλησιαστικῆς Παραδόσεως νὰ συνομιλεῖ μὲ ἕνα κόσμο ποὺ ἔχει μεταβληθεῖ σημαντικὰ ἀπὸ τὴ δεκαετία τοῦ 1960 καὶ τοῦ 1970.
Ἡ προβληματικὴ αὐτὴ δὲν εἶναι ἀπὸ μόνη της ξένη πρὸς τὴν ὀρθόδοξη θεολογικὴ συνείδηση. Ἡ Ἐκκλησία δὲν ἔζησε ποτέ ἔξω ἀπὸ τὴν ἱστορία οὔτε ἀρνήθηκε νὰ χρησιμοποιήσει τὴ γλώσσα καὶ τὰ ἐννοιολογικὰ ἐργαλεῖα τοῦ ἑκάστοτε πολιτισμοῦ. Οἱ Πατέρες ἀξιοποίησαν δημιουργικὰ τὴ φιλοσοφικὴ ὁρολογία τῆς ἐποχῆς τους, ἐνῷ οἱ Οἰκουμενικὲς Σύνοδοι διατύπωσαν τὴν πίστη μὲ ὅρους ποὺ δὲν ἀποτελοῦσαν πάντοτε αὐτούσιες βιβλικὲς ἐκφράσεις. Ὡστόσο, αὐτὴ ἡ ἱστορικὴ προσαρμοστικότητα δὲν σημαίνει ὅτι ἡ Ἐκκλησία ἀναθεωρεῖ τὸ περιεχόμενο τῆς πίστεώς της ἀνάλογα μὲ τὶς πολιτισμικὲς μεταβολές.
Ἐδῶ ἀκριβῶς ἐντοπίζεται τὸ κρίσιμο ἐρώτημα ποὺ πρέπει νὰ τεθεῖ ἀπέναντι στὸ θεολογικὸ πρόγραμμα ποὺ παρουσιάζει ὁ Γιαγκάζογλου: μὲ ποιά κριτήρια διακρίνουμε τὴ γνήσια δημιουργικὴ ἀνανέωση τῆς ὀρθόδοξης θεολογίας ἀπὸ τὴν προσαρμογή της στὶς προϋποθέσεις τῆς νεωτερικότητας;
- Ἡ ἐξωστρέφεια τοῦ Πατριαρχείου Κων/πόλεως καὶ τὰ ὅρια τοῦ διαλόγου μὲ τὸν σύγχρονον κόσμον
