ΑΓΙΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ ΣΥΝΑΪΤΗ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΑΝΤΙΟΧΕΙΑΣ
ΓΙΑΤΙ ΝΗΣΤΕΥΟΥΜΕ ΑΦΟΥ Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΕΙΠΕ ΠΩΣ ΤΑ ΕΙΣΕΡΧΟΜΕΝΑ ΔΕΝ ΜΟΛΥΝΟΥΝ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ;
ΕΡΩΤΗΣΗ 64η: Ἀφοῦ ὁ Χριστὸς λέγει, «Αὐτὰ ποὺ μπαίνουν ἀπὸ τὸ στόμα δὲν κάνουν τὸν ἄνθρωπο ἀκάθαρτο», γιατὶ οἱ Πατέρες ὅρισαν νὰ μὴ τρῶμε κρέας τὶς ἡμέρες τῆς ἁγίας νηστείας;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ Αὐτὸ ὁ Κύριος δὲν τὸ εἶπε γιὰ τὶς τροφές. Γιατὶ γνωρίζουμε, ὅτι τὸ πολὺ φαγητὸ καὶ τὸ πολὺ πιοτὸ κάνουν τὸν ἄνθρωπο ἀκάθαρτον, ξεσηκώνοντας ἐναντίον του τὰ σαρκικὰ πάθη γιὰ ἀσέλγεια. Διότι ἡ δύναμη τοῦ Σατανά, σύμφωνα μὲ τὸν Ἰώβ, βρίσκεται στὸ κέντρο τῆς κοιλίας. Ἀλλὰ ἐπειδὴ οἱ Φαρισαῖοι κατηγόρησαν τοὺς ἀποστόλους, ὅτι ἔτρωγαν μὲ ἄπλυτα χέρια, ἀπαντώντας ὁ Κύριος σ’ αὐτὲς τὶς κατηγορίες εἶπε· «Κάθε τί ποὺ μπαίνει ἀπὸ τὸ στόμα δὲν κάνει τὸν ἄνθρωπο ἀκάθαρτον, δηλαδὴ ἡ ἀκαθαρσία τῶν χεριῶν, τὴν ὁποία σεῖς παρατηρεῖτε, ἀλλὰ τὰ ἁμαρτήματα ποὺ βγαίνουν ἀπὸ τὸν ἄνθρωπο, ἐκεῖνα τὸν κάνουν ἀκάθαρτον. Γι’ αὐτὸ προσθέτει· «Ἐνῶ τὸ νὰ τρώει μὲ λερωμένα χέρια, δὲν κάνει τὸν ἄνθρωπο ἀκάθαρτον». Ὡστόσο, ἂν καὶ μᾶς ἐπιτρέπεται νὰ τὰ τρῶμε ὅλα, ὅμως δὲν μᾶς συμφέρουν ὅλα, σύμφωνα μὲ τὸν Ἀπόστολο· γιατὶ λέγει· «Ὅλα μοῦ ἐπιτρέπονται, ἀλλὰ δὲν μὲ συμφέρουν ὅλα», δηλαδὴ τὸ νὰ τρώγω καὶ νὰ πίνω. «Ἀλλὰ ἐγὼ δὲν θὰ ἀφήσω τίποτε νὰ μὲ κυριέψει». Δηλαδὴ δὲν πρέπει νὰ κυριευτῶ ἀπὸ τὶς τροφὲς καὶ ἀπὸ τὴν ἐπιθυμία τους. Γιατὶ πολλοί, μὴ προσέχοντάς το αὐτὸ καὶ ἀποβλέποντας σ’ ἐκεῖνο, ὅτι δηλαδὴ οἱ ἄνθρωποι ἐπιτρέπεται καὶ νὰ τρῶνε καὶ νὰ πίνουν καὶ νὰ γεμίζουν τὴν κοιλιά τους, ἀφοῦ ὁ Θεὸς μᾶς ἔδωσε καὶ αὐτὰ ποὺ προέρχονται ἀπὸ τὴ γῆ καὶ ἀπὸ τὴ θάλασσα γιὰ νὰ τὰ ἀπολαμβάνουμε, ἀπὸ τὸν κορεσμὸ καὶ τὴν ἡδονὴ τῶν ὁποίων ὅμως εἶναι δυνατὸν νὰ βλαφτοῦμε ὄχι λίγο, λέγει γι’ αὐτά· «Οἱ τροφὲς εἶναι γιὰ τὴν κοιλιά, καὶ ἡ κοιλιὰ γιὰ τὶς τροφές. Ὁ Θεὸς ὅμως καὶ αὐτὴν καὶ ἐκεῖνες θὰ τὶς καταργήσει».
Κάθε νηστεία λοιπὸν καὶ κατάκλιση στὸ χῶμα καὶ σκληραγωγία ἀποτελοῦν δύο σκοποὺς τῆς εὐσέβειας. Ὁ ἕνας εἶναι οἱ ἄνθρωποι ποὺ δὲν ἀπόλαυσαν τὶς εὐχαριστήσεις τοῦ κόσμου αὐτοῦ, νὰ ἀπολαύσουν ἀντὶ γι’ αὐτὲς τὰ μελλοντικὰ ἀγαθά. Καὶ ὁ ἄλλος, μὲ τὴν ταπείνωση αὐτὴ τοῦ σώματος νὰ ταπεινωθοῦν μαζὶ καὶ ἡ ψυχὴ καὶ ὁ λογισμός, καὶ ἀφοῦ ταπεινωθεῖ ἡ ψυχή, ὁ ἄνθρωπος παρακαλεῖ τὸν Θεὸ μὲ πολλὴ κατάνυξη καὶ δέχεται συγχώρηση. Ἐὰν ὅμως κάποιος, ἐνῶ ἀποφεύγει τὰ κρέατα, τρέφει καὶ λιπαίνει τὸ σῶμα του μὲ ἄλλα φαγητὰ καὶ ποτά, ἂν καὶ νηστεύει, δὲν ὠφελεῖται καθόλου.
Πρέπει ὅμως νὰ γνωρίζουμε, ὅτι δὲν πρέπει νὰ νηστεύουμε ὀκτὼ ἑβδομάδες κατὰ τὴν μεγάλη τεσσαρακοστή, ὅπως οἱ Ἀρειανοί, ποὺ ξεπερνοῦν τὸν ἀριθμὸ τῶν σαράντα ἡμερῶν ποὺ μᾶς δόθηκε ἀπὸ τὸν Κύριο, μὲ τὸ νὰ προσθέτουν μιὰ ἐπὶ πλέον ἑβδομάδα, μὴ ἀκούοντας τὸν Μωυσῆ ποὺ λέγει· «Καὶ νὰ τηρήσεις τὰ λόγια ποὺ παραγγέλλω. Νὰ μὴ προσθέσεις οὔτε νὰ ἀφαιρέσεις κάτι ἀπὸ αὐτά», καὶ τὸν συγγραφέα τῶν Παροιμιῶν «Νὰ μὴ προσθέσεις στὰ λόγια του, γιὰ νὰ μὴ σὲ ἐλέγξει κάποτε, καὶ ἀποδειχτεῖς ψεύτης», καὶ τὸν Βαπτιστή· «Νὰ μὴ κάνετε τίποτε περισσότερο ἀπὸ αὐτὸ ποὺ ἔχετε διαταχθεῖ νὰ κάνετε», καὶ τὸν Ἀπόστολο· «Ἐὰν ἐγὼ ἢ ἄγγελος ἀπὸ τὸν οὐρανὸ σᾶς κηρύττει κάτι διαφορετικὸ ἀπὸ αὐτὰ ποὺ σᾶς κηρύξαμε, νὰ εἶναι ἀφορισμένος». Αὐτὸ βέβαια ἔγινε καὶ ἀπὸ τὴν ἀρχὴ τῆς δημιουργίας. Ὁ Θεὸς εἶπε στὸν Ἀδάμ· «Αὐτὸ κάνε το, καὶ αὐτὸ νὰ μὴ τὸ κάνεις». Ἐκεῖνος ὅμως νομίζοντας τάχα ὅτι εὕρισκε κάτι περισσότερο, δὲν ἄκουσε, καὶ ἔχασε καὶ ἐκεῖνο ποὺ εἶχε. Δὲν πρέπει λοιπὸν νὰ κάνουμε κόπο περισσότερον ἀπὸ τὴν ἐντολή, ἀλλὰ νὰ συμμορφωνόμαστε μὲ αὐτὰ ποὺ μᾶς παραδόθηκαν. Γιατί, ἂν πρέπει νὰ νηστεύουμε ὀκτὼ ἑβδομάδες, τότε δὲν πρέπει πιὰ νὰ ὀνομάζεται Τεσσαρακοστή, ἀλλὰ τεσσαρακοστή ἕβδομη. Ἡ Τεσσαρακοστὴ ὁλοκληρώνεται τὴν ἑορτὴ τῶν Βαΐων, ἐνῶ τὴ Μεγάλη ἑβδομάδα νηστεύουμε γιὰ τὸ πάθος τοῦ Κυρίου καὶ τοῦ Πάσχα, καὶ ὄχι γιὰ τὴν Τεσσαρακοστή. Εἶναι λοιπὸν αἱρετική, ὅπως εἰπώθηκε, αὐτὴ ἡ διδασκαλία καὶ ὄχι ὀρθόδοξη. Ὅπως καὶ ἄλλοι ἐπίσης ἀπὸ τοὺς Εὐσταθιανοὺς νηστεύουν τὴν Τεσσαρακοστὴ καὶ τὸ Σάββατο καὶ τὴν Κυριακή, σύμφωνα μὲ τὴ διδασκαλία τῶν λεγομένων Εὐσταθιανῶν καὶ Μαρκιωνιστῶν καὶ Λαμπετιανῶν καὶ Μασσαλιανῶν, οἱ ὁποῖοι ἐμφανίστηκαν κάποτε στὴν Παφλαγονία. Γιατὶ τὸ Σάββατο καὶ ἡ Κυριακὴ εἶναι μέρες ἅγιες καὶ γιορταστικές, καὶ δὲν ἐπιτρέπεται κατ’ αὐτὲς νὰ νηστεύουμε. Γιατὶ τὸ Σάββατο εὐλογήθηκε ἐπειδὴ σταμάτησαν τὰ ἔργα τοῦ Θεοῦ, ἐνῶ ἡ Κυριακὴ ἁγιάστηκε λόγω τῆς ἀναστάσεως τοῦ Κυρίου.
Ἀπὸ τὶς Ἀποστολικὲς Διαταγές. Νὰ τηρεῖτε τὶς μέρες τῶν ἑορτῶν τοῦ Κυρίου. Καὶ πρώτη τὴ γιορτὴ τῆς Γέννησης, μετὰ ἀπὸ τὴν τῶν Θεοφανείων, ἔπειτα τὴ νηστεία τῆς Τεσσαρακοστῆς, ἡ ὁποία ἀναφέρεται στὴν ἀνάμνηση τῆς ζωῆς καὶ τῆς νομοθεσίας τοῦ Κυρίου. Ἡ νηστεία αὐτὴ νὰ ἐφαρμόζεται πρὶν ἀπὸ τὸ Πάσχα, ἀρχίζοντας ἀπὸ τὴ Δευτέρα καὶ συμπληρούμενη τὴν Παρασκευή. Καὶ ἀφοῦ ὁλοκληρώσετε τὴ νηστεία αὐτή, νὰ ἀρχίζετε τὴν ἁγία ἑβδομάδα τοῦ Πάσχα, νηστεύοντας γιὰ τοὺς χαμένους Ἰουδαίους, γιατὶ ἔτσι μᾶς παράγγειλε ὁ Κύριος, νὰ νηστεύουμε αὐτὲς τὶς ἕξι μέρες ἐξαιτίας τῆς παρανομίας τῶν Ἰουδαίων, προτρέποντάς μας νὰ τοὺς πενθοῦμε γιὰ τὴν ἀπώλειά τους, γιατὶ καὶ ὁ ἴδιος δάκρυσε γι’ αὐτούς. Καὶ τὶς μέρες τοῦ Πάσχα νὰ νηστεύετε, ἀρχίζοντας ἀπὸ τὴ Δευτέρα μέχρι τὸ Σάββατο, ἕξι μέρες, τρώγοντας μόνο ψωμὶ καὶ χορταρικά καὶ πίνοντας νερό, γιατὶ εἶναι μέρες πένθους καὶ ὄχι γιορτῆς. Νὰ νηστεύετε καὶ τὸ Σάββατο αὐτό, ὄχι ἐπειδὴ νηστεύουμε τὸ Σάββατο, ποὺ εἶναι ἡ κατάπαυση τῆς δημιουργίας, ἀλλὰ γιατὶ μόνο τὸ Σάββατο ἐκεῖνο πρέπει νὰ νηστεύουμε, ἐπειδὴ τὸ Σάββατο αὐτὸ βρίσκεται κάτω ἀπὸ τὴ γῆ ὁ Δημιουργός. Γιατὶ τὴν ἡμέρα αὐτῆς τῆς γιορτῆς τους τὸν συνέλαβαν, γιὰ νὰ ἐκπληρωθεῖ τό· «Ἔστησαν τὰ τρόπαιά τους, ἐνῶ γιορταζόταν ἡ γιορτή τους καὶ δὲν τὸ γνώριζαν».
Τὴ μεγάλη λοιπὸν Παρασκευὴ καὶ τὸ Σάββατο ὁλόκληρο νὰ νηστεύετε, χωρὶς νὰ τρώτε, ἂν εἶναι δυνατόν, τίποτε, μέχρι νὰ λαλήσουν οἱ πετεινοὶ τὴ νύχτα. Ἐὰν ὅμως κάποιος ἀδυνατεῖ νὰ νηστέψει καὶ τὶς δύο μέρες συνεχῶς, ἂς νηστεύει τὸ Σάββατο. Γιατὶ ὁ Κύριος γιὰ τὸ Σάββατο αὐτὸ λέγει· «Ὅταν θὰ ἀποχωρήσει ἀπ’ αὐτοὺς ὁ νυμφίος, τότε θὰ νηστέψουν τὶς μέρες ἐκεῖνες». Αὐτὲς λοιπὸν τὶς μέρες ἔφυγε ἀπὸ μᾶς ἀπὸ τοὺς παρανόμους Ἰουδαίους, καὶ καρφώθηκε στὸν σταυρό. Γι’ αὐτὸ σᾶς συμβουλεύουμε καὶ σᾶς παραγγέλλουμε αὐτὲς τὶς μέρες νὰ νηστεύετε, ὅπως νηστέψαμε καὶ ἐμεῖς. Τὶς ὑπόλοιπες μέρες πρὶν ἀπὸ τὴ Μεγάλη Παρασκευή, τὸ βράδυ ὁ καθένας νὰ τρώει, ἢ ὅπως ὁ καθένας μπορεῖ, νὰ νηστεύει ἀπὸ τὴ Μεγάλη Δευτέρα μέχρι τὸ λάλημα τοῦ πετεινοῦ τὴ νύχτα. Καὶ ὅταν ἀρχίζει νὰ ξημερώνει ἡ πρώτη μέρα τῶν Σαββάτων, ποὺ εἶναι ἡ Κυριακή, ἀποβραδὺς μέχρι τὸ λάλημα τοῦ πετεινοῦ νὰ ἀγρυπνεῖτε προσευχόμενοι καὶ διαβάζοντας τὸν νόμο καὶ τοὺς προφήτες καὶ τοὺς ψαλμούς, μέχρι τὸ λάλημα τῶν πετεινῶν, καὶ ἀφοῦ παύσει τὸ πένθος σας, παρακαλέστε τὸν Θεὸ νὰ ἐπιστρέψουν οἱ Ἰσραηλίτες, νὰ μετανοήσουν καὶ νὰ συγχωρηθοῦν. Γιατὶ ὁ ἀλλόφυλος δικαστὴς νίβοντας τὰ χέρια του εἶπε· «Εἶμαι ἀθῶος ἀπὸ τὸ αἷμα αὐτοῦ τοῦ δικαίου· τὸ κρίμα στὸν λαιμό σας». Καὶ οἱ Ἰσραηλίτες φώναξαν «Τὸ κρίμα του ἐπάνω σὲ μᾶς καὶ στὰ παιδιά μας», καί· «Δὲν ἔχουμε βασιλιά, παρὰ μόνο τὸν Καίσαρα».
Μετὰ τὴν ἀνάσταση τοῦ Κυρίου νὰ προσφέρετε τὴ θυσία σας, γιὰ τὴν ὁποία σᾶς παράγγειλε μέσω ἡμῶν λέγοντας· «Αὐτὸ νὰ κάνετε γιὰ νὰ μὲ θυμᾶστε». Ἀπὸ τότε νὰ σταματᾶτε τὴ νηστεία καὶ νὰ δοκιμάζετε χαρὰ καὶ νὰ πανηγυρίζετε, διότι ὁ ἐγγυητὴς τῆς ἀνάστασής μας Ἰησοῦς Χριστὸς ἀναστήθηκε ἀπὸ τοὺς νεκρούς. Καὶ αὐτὸ εἶναι γιὰ σᾶς συνήθεια αἰώνια, μέχρι τὴν συντέλεια τοῦ κόσμου, μέχρι νὰ ἔρθει ὁ Κύριος. Καὶ πάλι, ἀπὸ τὴν πρώτη Κυριακὴ μετρώντας σαράντα μέρες γιορτάστε τὴν Ἀνάληψη τοῦ Κυρίου, ἡ ὁποία μὲ τὴν πρώτη Κυριακὴ γίνεται Πεντηκοστή, ἡ ὁποία νὰ εἶναι μεγάλη γιορτὴ γιὰ σᾶς. Γιατὶ τὴν τρίτη ὥρα τῆς ἡμέρας αὐτῆς μᾶς ἔστειλε ὁ Κύριος τὴ δωρεὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Καὶ ἀφοῦ γιορτάσετε τὴν Πεντηκοστὴ ἐπὶ μιὰ ἑβδομάδα, τὴν ἑπόμενη νὰ νηστεύετε. Γιατὶ εἶναι σωστὸ καὶ νὰ εὐφρανθεῖτε γιὰ τὴ δωρεὰ τοῦ Θεοῦ, καὶ νὰ νηστέψετε μετὰ τὴ χαλάρωση, καθόσον καὶ ὁ Μωυσῆς καὶ ὁ Ἠλίας νήστεψαν σαράντα ἡμέρες καὶ ὁ Δανιὴλ ἐπὶ τρεῖς ἑβδομάδες, ἂν καὶ ἤθελε πολύ, δὲν ἔφαγε ψωμί, καὶ οὔτε κρέας οὔτε κρασὶ ἔβαλε στὸ στόμα του.
Καὶ μετὰ τὴ νηστεία αὐτή, κάθε Τετάρτη καὶ Παρασκευὴ σᾶς διατάζουμε νὰ νηστεύετε, καὶ αὐτὸ ποὺ σᾶς περισσεύει νὰ τὸ δίνετε στοὺς φτωχούς. Ὅμως κάθε Σάββατο, ἐκτὸς ἀπὸ τὸ Μεγάλο, καὶ κάθε Κυριακὴ νὰ συναθροίζεστε καὶ νὰ εὐφραίνεστε. Γιατὶ αὐτὸς ποὺ νηστεύει τὴν Κυριακὴ εἶναι ἔνοχος ἁμαρτίας, ἐπειδὴ εἶναι ἡμέρα ἀναστάσεως, ἢ ἐκεῖνος ποὺ εἶναι κατηφὴς τὴν Πεντηκοστὴ καὶ γενικὰ τὴν ἡμέρα τῆς γιορτῆς τοῦ Κυρίου. Γιατὶ πρέπει νὰ εὐφραίνεστε τὶς ἡμέρες αὐτὲς καὶ νὰ μὴ πενθεῖτε. Καὶ οἱ νηστεῖες σας νὰ μὴ συμπίπτουν μὲ ἐκεῖνες τῶν ὑποκριτῶν, οἱ ὁποῖοι νηστεύουν Δευτέρα, Πέμπτη καὶ Σάββατο. Ἐσεῖς ὅμως τὶς πέντε μέρες νὰ μὴ νηστεύετε, παρὰ μόνο τὴν Τετάρτη καὶ Παρασκευή, ἐπειδὴ τὴν Τετάρτη ἀποφασίστηκε ἀπὸ τοὺς Ἰουδαίους ἡ καταδίκη τοῦ Κυρίου, καὶ τὴν Παρασκευὴ ἐπειδὴ τὴν ἡμέρα αὐτὴ ἔπαθε. Τὸ Σάββατο καὶ τὴν Κυριακὴ ὅμως νὰ γιορτάζετε, διότι τὸ μὲν Σάββατο μᾶς θυμίζει τὴ Δημιουργία, ἐνῶ ἡ Κυριακὴ τὴν Ἀνάσταση. Ἕνα μόνο Σάββατο, ὅπως εἰπώθηκε, πρέπει νὰ φυλάγετε ὁλόκληρο τὸν χρόνο, ἐκεῖνο τῆς ταφῆς τοῦ Κυρίου, κατὰ τὸ ὁποῖο πρέπει νὰ νηστεύετε καὶ νὰ μὴ γιορτάζετε.
Ἀπὸ τὴν Ἔξοδο. «Εἶπε ὁ Κύριος στὸν Μωυσῆ· μίλησε στοὺς Ἰσραηλίτες καὶ πές τους· Τρεῖς περιόδους τοῦ ἔτους θὰ μὲ γιορτάζετε· τὴ γιορτὴ τῶν Ἀζύμων τὸν πρῶτο μήνα, ἀπὸ τὶς δεκατέσσερις τοῦ μηνός. Ἐπὶ ἑφτὰ ἡμέρες θὰ τρώτε ψωμὶ ἄζυμο καὶ πικρὰ χόρτα, γιὰ νὰ θυμᾶστε τὶς κακώσεις, γιατὶ τὴν ἡμέρα αὐτὴ φύγατε ἀπὸ τὴν Αἴγυπτο». — «Καὶ μετρήστε ἀπὸ τὴν ἑβδόμη ἑβδομάδα ἑφτὰ ἑβδομάδες, ὁλόκληρες ἡμέρες πενήντα, καὶ ὀνομάστε τὴν ἡμέρα αὐτὴν ἐπίσημη ἁγία». Καὶ ἡ δεκάτη πέμπτη ἡμέρα τοῦ ἑβδόμου μήνα, τὴ μέση τοῦ χρόνου, ἡμέρα τοῦ ἐξιλασμοῦ καὶ γιορτὴ τῆς Σκηνοπηγίας, θὰ εἶναι ἐπίσημη ἡμέρα ἁγία γιὰ σᾶς, καὶ θὰ ταπεινώνετε τὰς ψυχὰς ὑμῶν· Κάθε ψυχὴ ποὺ δὲν θὰ ταπεινώνεται (μὲ τὴ νηστεία) θὰ θανατώνεται ἀπὸ τὸν λαό. Ἐπὶ ἑφτὰ ἡμέρες θὰ προσφέρετε ζῶα γιὰ θυσία, θὰ κατοικεῖτε σὲ σκηνές, γιὰ νὰ βλέπουν οἱ νεώτερες γενιές σας, ὅτι σὲ σκηνές ἐγκατέστησα τοὺς υἱοὺς τοῦ Ἰσραήλ, ὅταν τοὺς ἔβγαλα ἀπὸ τὴν Αἴγυπτο. Ἐγὼ εἶμαι ὁ Κύριος καὶ Θεὸς σας».
Ὅπως φαίνεται ἀπὸ αὐτά, καὶ ἀπὸ μᾶς δικαιολογημένα φυλάγονται οἱ τρεῖς Τεσσαρακοστές, τὶς ὁποῖες προεικόνιζαν οἱ γιορτὲς ἐκεῖνες τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης, καὶ δὲν ἐπιδέχονται καμιὰ προσθήκη τριάντα ἡμερῶν.
Διάταξη τῶν ἀποστόλων Πέτρου καὶ Παύλου. Ἐμεῖς, ὁ Πέτρος καὶ ὁ Παῦλος, διατάσσουμε οἱ δοῦλοι νὰ ἐργάζονται πέντε μέρες τὴν ἑβδομάδα. Τὸ Σάββατο καὶ τὴν Κυριακὴ νὰ πηγαίνουν στὴν ἐκκλησία γιὰ νὰ διδάσκονται τὴν πίστη. Γιατί, ὅπως εἴπαμε, ὑπενθυμίζει τὴν κατάπαυση τῆς Δημιουργίας, ἐνῶ ἡ Κυριακὴ τὴν Ἀνάσταση. Τὴν Μεγάλη ἑβδομάδα ὅμως ὁλόκληρη καὶ τὴν ἑπόμενη νὰ ἀργοῦν, διότι ἡ Μεγάλη ἑβδομάδα εἶναι ἑβδομάδα τοῦ πάθους, ἐνῶ ἡ ἄλλη τῆς Ἀναστάσεως, καὶ πρέπει νὰ διδάσκονται ποιὸς εἶναι αὐτὸς ποὺ ἔπαθε καὶ ἀναστήθηκε, καὶ ποιὸς αὐτὸς ποὺ συγχώρησε. Τρίτον νὰ ἀργοῦν τὴν Ἀνάληψη, ἐπειδὴ περατώνεται ἡ διὰ τοῦ Χριστοῦ οἰκονομία τοῦ Θεοῦ. Τὴν Πεντηκοστὴ νὰ ἀργοῦν λόγω τῆς παρουσίας τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Τὰ Χριστούγεννα νὰ ἀργοῦν, ἐπειδὴ τὴν ἡμέρα αὐτὴ γεννήθηκε ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ ἀπὸ τὴν Παρθένο. Τὰ Θεοφάνεια νὰ ἀργοῦν, ἐπειδὴ τὴν ἡμέρα ἐκείνη φανερώθηκε ἡ θεότητα τοῦ Χριστοῦ, μὲ τὴ διαβεβαίωση τοῦ Πατέρα γι’ αὐτὸν κατὰ τὴ βάπτιση, καὶ τοῦ Παρακλήτου, ποὺ μὲ τὴ μορφὴ περιστεριοῦ φανέρωσε στοὺς παρόντες Ἐκεῖνον γιὰ τὸν ὁποῖο ἔγινε ἡ διαβεβαίωση. Τὶς μέρες τῶν ἁγίων Ἀποστόλων νὰ ἀργοῦν, γιατὶ ἔγιναν δάσκαλοί σας στὸν Χριστὸ καὶ σᾶς ἔκαναν ἀξίους τοῦ ἁγίου Πνεύματος.
Προσευχὲς νὰ κάνετε τὰ χαράματα (Ὄρθρος), τὴν τρίτη, τὴν ἕκτη καὶ τὴν ἐνάτη ὥρα, τὸ βράδυ (Ἑσπερινός), καὶ τὴν ὥρα ποὺ λαλοῦν οἱ πετεινοὶ (Μεσονυκτικόν). Τὸν ὄρθρο γιὰ νὰ εὐχαριστοῦμε τὸν Κύριο ἐπειδὴ μᾶς φώτισε, κάνοντας τὴ νύχτα νὰ περάσει καὶ φέρνοντας τὴν ἡμέρα. Τὴν τρίτη ὥρα, ἐπειδὴ τὴν ὥρα αὐτὴ ὁ Πιλάτος ἔβγαλε τὴν ἀπόφασή του γιὰ τὸν Κύριο. Τὴν ἕκτη ὥρα, ἐπειδὴ τότε σταυρώθηκε. Τὴν ἐνάτη ὥρα, ἐπειδὴ κινήθηκαν τὰ πάντα, ὅταν σταυρωνόταν ὁ Κύριος τρέμοντας τὴν παράτολμη πράξη τῶν δυσσεβῶν Ἰουδαίων καὶ μὴ μπορώντας νὰ ὑποφέρουν τὸν ἐξευτελισμὸ τοῦ Κυρίου. Τὸ βράδυ εὐχαριστώντας τον ἐπειδὴ μᾶς ἔδωσε τὴ νύχτα γιὰ ἀνάπαυσή μας ἀπὸ τοὺς καθημερινοὺς κόπους. Τὴν ὥρα ποὺ φωνάζουν οἱ πετεινοί, ἐπειδὴ ἡ ὥρα ἐκείνη προαναγγέλλει τὸν ἐρχομὸ τῆς ἡμέρας, γιὰ νὰ κάνουμε τὰ ἔργα τοῦ φωτός. Καὶ ἐὰν δὲν εἶναι δυνατὸ νὰ πηγαίνετε στὴν ἐκκλησία ἐξαιτίας τῶν ἀπίστων, ἡ σύναξη νὰ γίνεται στὰ σπίτια, γιὰ νὰ μὴ μπαίνει εὐσεβὴς σὲ σύναξη ἀσεβῶν. Γιατὶ δὲν ἁγιάζει ὁ τόπος τὸν ἄνθρωπο, ἀλλὰ ὁ ἄνθρωπος τὸν τόπο. Ἐὰν λοιπὸν κατέχουν τὸν τόπο ἀσεβεῖς νὰ τὸν ἀποφεύγετε, ἐπειδὴ ἔχει βεβηλωθεῖ ἀπὸ αὐτούς. Γιατὶ ὅπως οἱ ἀφοσιωμένοι ἱερεῖς τὸν ἁγιάζουν, ἔτσι οἱ μιαροὶ τὸν βεβηλώνουν.
Ἀπὸ τὴν ἕκτη Σύνοδο, κανόνας 89ος. Τὶς ἡμέρες τοῦ σωτηρίου πάθους οἱ πιστοὶ πρέπει νὰ τὶς τελοῦν μὲ προσευχὴ καὶ νηστεία καὶ κατάνυξη καρδιᾶς τὰ μεσάνυχτα. Τὰ μεσάνυχτα μετὰ τὸ Μέγα Σάββατο νὰ σταματοῦν τὴ νηστεία, ἐπειδὴ ἀπὸ τοὺς ἁγίους εὐαγγελιστὲς Ματθαῖο καὶ Λουκᾶ, ὁ πρῶτος ἀναφέρει, «Ἀργὰ τὴ νύχτα τοῦ Σαββάτου», καὶ ὁ δεύτερος «Βαθειὰ χαράματα», δηλώνοντας τὴ μικρὴ διάρκεια τῆς νύχτας.
Ἀπὸ τὸ βιβλίο τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης Λευϊτικό. «Μίλησε ὁ Κύριος στὸν Μωυσῆ καὶ εἶπε· «Τὴν δεκάτη τετάρτη τοῦ πρώτου μηνός, μεταξὺ τῶν δύο ἑσπερινῶν, νὰ γιορτάζετε τὸ Πάσχα πρὸς τιμὴν τοῦ Κυρίου».
Τοῦ ἁγίου Βασιλείου, ἀπὸ τὰ Ἀσκητικά του. Πρόσεξε νὰ μὴ σὲ παραπλανήσει ὁ ἐχθρὸς μὲ τὴν ἁμαρτία τοῦ προπάτορα, καὶ σὲ βγάλει γρήγορα ἀπὸ τὸν παράδεισο τῆς ἀπόλαυσης. Γιατὶ αὐτὸς ποὺ ἀπέσπασε τὸν Ἀδὰμ ἀπὸ τὴ ζωὴ μὲ τὴν κλοπὴ τῆς τροφῆς, καὶ ἤλπιζε ὅτι θὰ ξεγελοῦσε καὶ τὸν Ἰησοῦ, πολὺ περισσότερο δὲν θὰ ντραπεῖ καὶ σὲ σένα νὰ προσφέρει τὸ πρῶτο αἴτιο τῶν κακῶν, γνωρίζοντας ὅτι αὐτὸ εἶναι τὸ πιὸ ἰσχυρὸ δηλητήριο. Δηλαδή, μὲ τὴν λαιμαργία παρέδωσε τὸν Ἀδὰμ στὸν θάνατο, καὶ ἔφερε στὸν κόσμο τὴ καταστροφή. Καὶ ὁ Νῶε περιγελᾶται καὶ ὁ Χὰμ καταριέται. Ὁ Ἠσαῦ χάνει τὰ πρωτοτόκια καὶ γίνεται γαμπρὸς τῶν Χαναναίων. Ὁ Λὼτ παντρεύεται τὶς θυγατέρες του καὶ γίνεται γαμπρὸς καὶ πεθερὸς τοῦ ἑαυτοῦ του, ὁ πατέρας γίνεται ἄνδρας καὶ ὁ παπποὺς πατέρας, ἐξευτελίζοντας καὶ στὶς δύο περιπτώσεις τοὺς νόμους τῆς φύσεως. Ἡ λαιμαργία ἔκανε καὶ τὸν Ἰσραὴλ προσκυνητὴ τῶν εἰδώλων, καὶ συνετέλεσε στὸ νὰ σκορπιστοῦν τὰ κόκκαλά τους στὴν ἔρημο. Αὐτὴ καὶ κάποιον ἀπὸ τοὺς προφῆτες, ὁ ὁποῖος εἶχε ἀποσταλεῖ ἀπὸ τὸν Θεὸ νὰ ἐλέγξει ἕνα βασιλιά ποὺ εἶχε διαπράξει ἀνόσια πράξη, τὸν ἔκανε τροφὴ θηρίου. Καὶ αὐτός, τὸν ὁποῖο δὲν μπόρεσε ὁ βασιλιάς Ἱεροβοὰμ νὰ ἀντιμετωπίσει μὲ ὅλη τὴ δύναμή του, ὅταν κυριεύτηκε ἀπὸ τὴν ἀπάτη τῆς λαιμαργίας, ὑπέστη ἐλεεινὸν θάνατο.
Τοῦ Ἰδίου, ἀπὸ τὸν περὶ νηστείας λόγο του. Ἡ νηστεία νομοθετήθηκε στὸν παράδεισο. Τὴν πρώτη ἐντολὴ τὴν ἔλαβε ὁ Ἀδάμ· «Νὰ μὴ φάει ἀπὸ τὸ δένδρο τῆς γνώσεως τοῦ καλοῦ καὶ τοῦ κακοῦ». Τὸ «Νὰ μὴ φάει», ἀποτελεῖ νομοθεσία τῆς νηστείας καὶ τῆς ἐγκράτειας. Ἂν νήστευε ἀπὸ τὸ δένδρο ἡ Εὔα, δὲν θὰ εἴχαμε ἀνάγκη τῆς νηστείας.
ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ ΤΟΥ ΣΙΝΑΪΤΟΥ ΑΠΑΝΤΑ ΤΑ ΕΡΓΑ — ΤΟΜΟΣ 13Γ — ΕΙΣΑΓΩΓΗ, ΚΕΙΜΕΝΟ, ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ, ΣΧΟΛΙΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΠΑΠΑΕΥΑΓΓΕΛΟΥ, ΔΙΔΑΚΤΟΡΑ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ — ΦΙΛΟΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΝΗΠΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΣΚΗΤΙΚΩΝ — ΕΠΟΠΤΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΕΚΔΟΣΕΩΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ Γ. ΜΕΡΕΤΑΚΗΣ, ΠΤΥΧΙΟΥΧΟΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ — ΕΚΔΟΤΙΚΟΣ ΟΙΚΟΣ «ΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟΝ», ΕΠΕ — ΠΑΤΕΡΙΚΑΙ ΕΚΔΟΣΕΙΣ «ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ Ο ΠΑΛΑΜΑΣ», ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 1998. –
ΨΗΦΙΟΠΟΙΗΣΗ: Ι.Ν.ΑΓΙΩΝ ΤΑΞΙΑΡΧΩΝ ΙΣΤΙΑΙΑΣ -https://www.entaksis.gr
