Στην Εκκλησία της Γεωργίας η αποτείχιση όχι μόνο δεν θεωρούταν σχίσμα αλλά ίσχυε ως η εκκλησιαστική ορθή στάση απέναντι σε ποιμένες που ετεροδιδασκαλούν. Η διακοπή μνημόνευσης του (+) Πατριάρχη Ηλία του Β΄ λόγω Οικουμενισμού επέφερε την αποχώρηση της Εκκλησίας της Γεωργίας από το Π.Σ.Ε. Ιδίως τα μοναστήρια (όπως πάντοτε στην Εκκλησία) πρωτοστάτησαν στον αγώνα αυτό. Στην Ελλάδα όμως;
Έρευνα: πρωτοπρεσβύτερος Δημήτριος Αθανασίου
Ο Πατριάρχης Γεωργίας Ηλίας Β' (1933-2026), ο οποίος κοιμήθηκε πρόσφατα στις 17 Μαρτίου 2026, αντιμετώπισε κατά το παρελθόν σοβαρές κατηγορίες από συντηρητικά εκκλησιαστικά στοιχεία σχετικά με οικουμενιστικές πρακτικές.
Οι Κατηγορίες και η Σύγκρουση του 1997
Το κρίσιμο σημείο ήταν η συμμετοχή του στην ηγεσία του Παγκοσμίου Συμβουλίου Εκκλησιών (ΠΣΕ). Από το 1978 έως το 1983, ο Ηλίας Β' υπηρέτησε ως συμπρόεδρος του ΠΣΕ . Αυτή η ενεργή συμμετοχή προκάλεσε έντονες αντιδράσεις από παραδοσιακά μοναστήρια.
Τον Απρίλιο του 1997, η αδελφότητα της Μονής του Αγίου Σίου του Μγκβίμε εξέδωσε ανοιχτή επιστολή κατηγορώντας τον Πατριάρχη για «αίρεση του Οικουμενισμού» . Η επιστολή υποστήριζε ότι:Η συμμετοχή στο ΠΣΕ συνιστά αποδοχή της «θεωρίας των κλάδων» που αρνείται το δόγμα της «Μίας, Αγίας, Καθολικής και Αποστολικής Εκκλησίας»
Οι λειτουργικές συμπροσευχές με αιρετικούς εισάγουν βαθύτερα την αίρεση στο σώμα της Εκκλησίας
Την ίδια περίοδο, πολλά μοναστήρια (Μονή Μπετάνια, Λαύρα Αγίου Δαβίδ Γκαρέτζε, Μονή Ζάρζμα) διέκοψαν την ευχαριστιακή κοινωνία με τον Πατριάρχη Ηλία Β' λόγω των οικουμενιστικών του πρακτικών . Κληρικοί της περιοχής Γκούρια απείλησαν με σχίσμα εάν η Εκκλησία δεν αποχωρούσε από το ΠΣΕ.
Τα Μοναστήρια που Διέκοψαν την Ευχαριστιακή Κοινωνία (1997)
1. Μονή του Αγίου Σίου του Μγκβίμε (Monastery of Saint Shio of Mghvime)
Ηγούμενος: Αρχιμανδρίτης Γεώργιος
Ημερομηνία διακοπής: 14/27 Απριλίου 1997
Η αδελφότητα εξέδωσε ανοιχτή επιστολή κατηγορώντας τον Πατριάρχη για «αίρεση του Οικουμενισμού» . Στην επιστολή τους επικαλέστηκαν τον Κανόνα ΙΕ' της Α' και Β' Συνόδου της Κωνσταντινουπόλεως, ο οποίος αναφέρει ότι όσοι διακόπτουν την κοινωνία με επίσκοπο που δημόσια κηρύσσει αίρεση «δεν μόνον ουκ υπόκεινται κανονική τιμωρία... αλλά και αξίζουν της πρεπούσης τιμής μεταξύ των Ορθοδόξων» .
2. Λαύρα του Οσίου Δαβίδ του Γκαρέτζε (Lavra of Saint David of Garedzhe)
Ηγούμενος: Αρχιμανδρίτης Γρηγόριος
Ημερομηνία διακοπής: 17/30 Απριλίου 1997
Ο Αρχιμανδρίτης Γρηγόριος όχι μόνο διέκοψε την ευχαριστιακή κοινωνία με τον Πατριάρχη, αλλά παραιτήθηκε και από το αξίωμα του ηγουμένου .
3. Μονή Μπετάνια (Betania Monastery)
Ηγούμενος: Ιερομόναχος Αγγαίος
Ημερομηνία διακοπής: 18 Απριλίου / 1 Μαΐου 1997
Η Μονή Μπετάνια εξέδωσε την επιστολή «Αναθέματα στην Αίρεση του Οικουμενισμού» («Anathemas to the Heresy of Ecumenism»), η οποία δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα New Generation στις 14 Αυγούστου 1997 . Συμμετείχαν επίσης οι μοναχοί Ευτυχής και Γαβριήλ .
4. Μονή Ζάρζμα (Zarzma Monastery)
Ηγούμενος: Αρχιμανδρίτης Γεώργιος
Ημερομηνία διακοπής: 2/15 Μαΐου 1997
Η Μονή Ζάρζμα, μια από τις σημαντικότερες μονές της Γεωργίας με ιστορία από τον 8ο-9ο αιώνα , διέκοψε την κοινωνία όχι μόνο με τον Πατριάρχη Ηλία Β', αλλά και με τον Επίσκοπο Σέργιο του Αχαλτσίχε, κατηγορώντας και τους δύο για πτώση στην «αίρεση του οικουμενισμού» .
Η Απειλή Σχίσματος από την Περιοχή Γκούρια
Στις 6/19 Μαΐου 1997, κληρικοί της περιοχής Γκούρια συγκάλεσαν σύσκεψη με την ευλογία του Επισκόπου Σεμοκμέντι, Κυρού Ιωσήφ. Στην επιστολή τους προς τον Πατριάρχη και την Ιερά Σύνοδο, ανέφεραν:
«Σας παρακαλούμε ταπεινά να μην σχίσετε το ένδυμα της Εκκλησίας του Χριστού με σχίσμα. Για χάρη της αγάπης, αποφασίστε να αποχωρήσετε από το Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών. Διαφορετικά θα υπογράψουμε στην απόφαση των προαναφερθέντων αδελφοτήτων και θα διακόψουμε την ευχαριστιακή κοινωνία μαζί σας.»
Υπογραφές:Αρχιμανδρίτης Νικόλαος, Ηγούμενος της Μονής Αγίου Νικολάου Σεμοκμέντι
Αρχιμανδρίτης Ανδρέας, Πνευματικός Πατέρας της Μονής Τζικέτι
Πρωτοπρεσβύτερος Βασίλειος, Εφημέριος του Καθεδρικού Σεμοκμέντι
Πρεσβύτερος Ματθαίος, Εφημέριος της Εκκλησίας Αγίων Ιουλίττας και Κυριακού
Πρεσβύτερος Κωνσταντίνος, Εφημέριος της Εκκλησίας Αγίου Γεωργίου στο Ντβάμπτσου
Διάκονος Κυριακός του Καθεδρικού Σεμοκμέντι
Χρονολογική Αλληλουχία των Γεγονότων
Ημερομηνία
Γεγονός
14/27 Απριλίου 1997
Μονή Αγίου Σίου Μγκβίμε: Διακοπή κοινωνίας
17/30 Απριλίου 1997
Λαύρα Αγίου Δαβίδ Γκαρέτζε: Διακοπή κοινωνίας + παραίτηση ηγουμένου
18 Απριλίου/1 Μαΐου 1997
Μονή Μπετάνια: Διακοπή κοινωνίας
2/15 Μαΐου 1997
Μονή Ζάρζμα: Διακοπή κοινωνίας με Πατριάρχη και Επίσκοπο Σέργιο
6/19 Μαΐου 1997
Σύσκεψη κληρικών Γκούρια: Απειλή σχίσματος
Μάιος 1997
Απόφαση Ιεράς Συνόδου για αποχώρηση από ΠΣΕ
Η πίεση από αυτές τις κινήσεις οδήγησε τελικά την Ιερά Σύνοδο της Γεωργιανής Ορθόδοξης Εκκλησίας να αποφασίσει την αποχώρηση από το Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών και τη Συνέλευση Ευρωπαϊκών Εκκλησιών τον Μάιο του 1997 .
Η Απόφαση Αποχώρησης από το ΠΣΕ (1997)
Υπό την πίεση αυτών των αντιδράσεων, τον Μάιο του 1997 η Ιερά Σύνοδος της Γεωργιανής Εκκλησίας αποφάσισε την αποχώρηση από το ΠΣΕ και τη Συνέλευση Ευρωπαϊκών Εκκλησιών . Στην επιστολή του προς το ΠΣΕ στις 22 Μαΐου 1997, ο Ηλίας Β' επικαλέστηκε ως λόγους τις προσπάθειες να δοθεί στο ΠΣΕ «εκκλησιολογικός χαρακτήρας» και την απόρριψη των κυρίαρχων μορφών οικουμενισμού .
Μεταγενέστερη Στάση
Μετά το 1997, ο Πατριάρχης Ηλίας Β' υιοθέτησε σημαντικά πιο συντηρητική στάση:Το 2016, η Γεωργιανή Εκκλησία απείχε από τη Σύνοδο της Κρήτης, επικαλούμενη δογματικά, κανονικά και ορολογικά σφάλματα στα προτεινόμενα κείμενα.
Διατήρησε επιφυλακτική στάση απέναντι στην Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας (ΟCU), χωρίς να την αναγνωρίσει.
Τον Μάρτιο 2023, απέστειλε επιστολή στον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο υπερασπιζόμενος την Ουκρανική Ορθόδοξη Εκκλησία (UOC-MP), προκαλώντας επικρίσεις στη Γεωργία.
Η περίπτωση του Πατριάρχη Ηλία Β' αποτελεί παράδειγμα της πολυπλοκότητας των εκκλησιαστικών ισορροπιών στη μετασοβιετική περίοδο, όπου οι πιέσεις από παραδοσιακά μοναστικά στοιχεία οδήγησαν σε αναθεώρηση προηγούμενων οικουμενιστικών προσανατολισμών.
Δυστυχώς το Πατριαρχείο Γεωργίας ήρθε το 2023 σε ευχαριστιακή κοινωνία με την Εκκλησία των Σκοπίων.”
