Εύλογη ερώτηση και σχολιασμός: Αγαπητοί αδελφοί, πριν διωχθεί ο Τυχικός ήταν ο Γεώργιος σωστός και δρούσε ορθόδοξα; Μα φυσικά όχι! Όμως όσο ο Πάφου δεν διωκόταν, δεν γνωρίζαμε καν την ύπαρξή σας. Δεν υπήρχε καμία καταγγελία τόσο των αιρετικών πρακτικών, όσο και του δικτατορικού τρόπου ποίμανσης (όπως εσείς ορθά καταγγέλετε) του Γεωργίου. Η Εκκλησία γνωρίζει μόνο έναν τρόπο σταματημού τέτοιων ψευδοποιμένων (αφού οι διαμαρτυρίες του ποιμνίου δεν εισακούγονται), όχι από προσωπολατρεία αλλά από ενδιαφέρον για ολόκληρη την Εκκλησία: Την διακοπή μνημόνευσής τους με σκοπό την σύγκλιση συνόδου και δια μέσου αυτής ή την μετάνοια τους ή την συνοδική τους καταδίκη.
Γεώργιε, ποιος θα σε σταματήσει επιτέλους;
Η κυρίαρχη οργή και ο φόβος που συζητιούνται παντού για την εξουσία στην Εκκλησία της Κύπρου
Δεν είναι πια ψίθυροι. Δεν είναι υπερβολές κάποιων «λίγων». Είναι η κυρίαρχη συζήτηση στην κυπριακή κοινωνία. Στα καφενεία, έξω από τις εκκλησίες μετά τη λειτουργία, στα σπίτια, στους χώρους εργασίας, ακόμη και ανάμεσα σε ανθρώπους που μέχρι πρότινος δεν τολμούσαν ούτε να σκεφτούν κριτικά. Το ερώτημα ακούγεται παντού και γίνεται ολοένα πιο πιεστικό: τι συμβαίνει στην Εκκλησία της Κύπρου και μέχρι πού θα φτάσει αυτή η κατάσταση;
Στο κέντρο αυτής της συζήτησης βρίσκεται ο Αρχιεπίσκοπος Κύπρου Γεώργιος. Όχι πια μόνο ως θρησκευτικός ηγέτης, αλλά ως το πρόσωπο στο οποίο αποδίδεται –στην κοινή αντίληψη– η πλήρης συγκέντρωση εξουσίας, η καλλιέργεια φόβου και η συστηματική αποδόμηση της συνοδικότητας.
Αυτό που λέγεται ανοιχτά πια είναι σκληρό: ότι η Εκκλησία δεν διοικείται συνοδικά, αλλά μονοπρόσωπα. Ότι ο Αρχιεπίσκοπος δεν λειτουργεί ως πρώτος μεταξύ ίσων, αλλά ως απόλυτος άρχων. Ότι γνωρίζει τις αδυναμίες, τους φόβους και τα «ευαίσθητα σημεία» πολλών και τα κρατά ως μοχλό πίεσης. Και όπου αυτό δεν αρκεί, λέγεται πως χρησιμοποιούνται υποσχέσεις, οι οποίες μοιράζονται εύκολα και ξεχνιούνται εξίσου εύκολα.
Η Ιερά Σύνοδος, σύμφωνα με την κυρίαρχη αίσθηση του κόσμου, έχει καταντήσει σκιά του εαυτού της. Τυπικά υπάρχει, ουσιαστικά όμως δεν αποφασίζει. Οι αποφάσεις –λένε πολλοί– είναι προειλημμένες, και οι συνοδικές συνεδριάσεις λειτουργούν ως θέατρο επικύρωσης, για να διατηρείται μια επίφαση κανονικότητας μπροστά στα μάτια των πιστών.
Αυτό το καθεστώς έχει διαβρώσει ολόκληρο το εκκλησιαστικό σώμα. Ιερείς φοβούνται να μιλήσουν. Πνευματικοί αποφεύγουν κάθε δημόσια τοποθέτηση. Πιστοί νιώθουν ότι ακόμη και η διαφωνία μπορεί να τους στοχοποιήσει. Η Εκκλησία, αντί να είναι χώρος ελευθερίας και αλήθειας, βιώνεται από πολλούς ως χώρος ελέγχου, πειθαρχίας και σιωπής.
Το σημείο που ξεχείλισε το ποτήρι για την κοινωνία ήταν η υπόθεση της έκπτωσης του Μητροπολίτη Πάφου Τυχικού. Για τον απλό λαό, αυτό δεν εκλήφθηκε ως μια «διοικητική πράξη», αλλά ως ωμή επίδειξη δύναμης. Ως μήνυμα ότι όποιος δεν ευθυγραμμίζεται, μπορεί να τεθεί εκτός με συνοπτικές διαδικασίες. Πολλοί μιλούν για το μεγαλύτερο εκκλησιαστικό σκάνδαλο των τελευταίων δεκαετιών και για πράξη που τραυμάτισε ανεπανόρθωτα την εμπιστοσύνη των πιστών.
Δεν είναι λίγοι εκείνοι που λένε ανοιχτά ότι τέτοια πράγματα η Εκκλησία δεν τα έκανε ούτε στις πιο σκοτεινές περιόδους της ιστορίας. Ούτε σε χούντες, ούτε σε κατοχές, ούτε υπό αυταρχικά καθεστώτα. Πάντα υπήρχαν όρια. Σήμερα, κατά τη γενικευμένη κοινωνική αίσθηση, αυτά τα όρια έχουν καταργηθεί.
Ακόμη μεγαλύτερο φόβο προκαλεί η συζήτηση για αλλαγές στο Καταστατικό της Εκκλησίας. Αυτό που ακούγεται ξεκάθαρα είναι ότι επιχειρείται να μονιμοποιηθεί θεσμικά η απόλυτη εξουσία: να μπορεί ένας άνθρωπος να ανεβάζει και να κατεβάζει επισκόπους κατά βούληση. Αν αυτό περάσει, τότε η συνοδικότητα δεν θα είναι απλώς πληγωμένη. Θα είναι τελειωμένη.
Και μέσα σε όλα αυτά, κυριαρχεί η σιωπή. Οι επίσκοποι δεν αντιδρούν. Οι ιερείς σωπαίνουν. Οι πολιτικοί άρχοντες δηλώνουν ότι δεν θέλουν να αναμειχθούν. Ο λαός φοβάται. Έτσι, η αυθαιρεσία μένει χωρίς φρένο και η οργή συσσωρεύεται.
Γι’ αυτό και το ερώτημα που πλέον δεν ψιθυρίζεται, αλλά λέγεται φωναχτά, είναι ένα:
Γεώργιε, ποιος θα σε σταματήσει επιτέλους;
Ποιος θα βάλει όρια στην εξουσία; Ποιος θα υπερασπιστεί τη συνοδικότητα, τη δικαιοσύνη και το εκκλησιαστικό ήθος; Γιατί μια Εκκλησία που κυβερνάται με φόβο, παύει να είναι Εκκλησία. Και μια πίστη που συνθλίβεται από την αυθαιρεσία, κινδυνεύει να χαθεί.
Ο Θεός να μας λυπηθεί και να μας φωτίσει όλους.
