Πεντηκοστιανών κακοδοξίες: Θεία Κοινωνία με κριστίνια και χυμούς
Πεντηκοστιανών κακοδοξίες: Θεία Κοινωνία με κριστίνια και χυμούς
Πρωτοπρεσβύτερος Βασίλειος Γεωργόπουλος, Αναπληρωτής Καθηγητής Θεολογικής Σχολής ΑΠΘ
Η Πεντηκοστιανική κίνηση εμφανίστηκε στις αρχές του 20ού αιώνα στις Η.Π.Α. Γρήγορα προσέλκυσε πλήθη από διαφορετικές κοινωνικές ομάδες και προτεσταντικούς κλάδους. Από εκεί, το κίνημα εξαπλώθηκε ραγδαία τόσο στις ΗΠΑ όσο και διεθνώς, κάνοντας λόγο για υποτιθέμενες επανεμφανίσεις χαρισμάτων, όπως η γλωσσολαλιά, η προφητεία, η θεραπεία ασθενειών διά της πίστεως. Μέσα σε λίγες δεκαετίες, η Πεντηκοστιανή κίνηση εξελίχθηκε σε ένα από τα ταχύτερα αναπτυσσόμενα θρησκευτικά ρεύματα του 20ού αιώνα, ενώ δεν θα απουσιάσει και η διατύπωση ψευδοπροφητειών, στο τελευταίο τέταρτο του εικοστού αιώνα, σχετικά με τα έσχατα.
Σε άρθρο της εφημερίδας «Χριστιανισμός» (Ιούνιος 2006) της «Ελευθέρας Αποστολικής Εκκλησίας της Πεντηκοστής», με τίτλο «Η Θεία Κοινωνία, βάση της ζωής της Εκκλησίας», διαπιστώνει κάποιος τη σύγχυση που επικρατεί στις Πεντηκοστιανικές ομάδες σχετικά και με το μυστήριο της θείας Ευχαριστίας. Από ορθόδοξη σκοπιά, το κείμενο αυτό δεν αποκαλύπτει απλώς μια διαφορετική θεολογική προσέγγιση, αλλά μια ριζική αλλοίωση της ευχαριστιακής εκκλησιαστικής διδασκαλίας, τόσο ως προς την ορολογία όσο και ως προς την ουσία του μυστηρίου.
Το πρώτο σημείο που προκαλεί εντύπωση είναι η χρήση του όρου «Θεία Κοινωνία». Ενώ το άρθρο υιοθετεί έναν όρο που παραπέμπει στην εκκλησιαστική παράδοση, η θεολογική ορολογία και πρακτική των Πεντηκοστιανών ομάδων παραμένει προσκολλημένη σε όρους όπως «κλάση του άρτου» ή «ανάμνηση».
Παρατηρούμε ότι, εν προκειμένω, χρησιμοποιούν όρους που παραπέμπουν στη ζώσα εκκλησιαστική εμπειρία, αλλά ταυτόχρονα αρνούνται τη μυστηριακή διάσταση της θείας Ευχαριστίας, περιορίζοντάς την σε μια συμβολική πράξη ανάμνησης. Το μυστήριο, όμως, της θείας Ευχαριστίας δεν είναι «ανάμνηση» με ψυχολογική έννοια, αλλά πραγματική μετοχή στο Σώμα και το Αίμα του Χριστού. Η ορολογία δεν είναι τυπικό ζήτημα, όταν εκφράζει την πίστη.
Το δεύτερο σημείο είναι ακόμη πιο αποκαλυπτικό. Το άρθρο καταγγέλλει ότι ορισμένες Πεντηκοστιανικές κοινότητες χρησιμοποιούν «μικρά κριτσίνια» αντί άρτου και «οποιονδήποτε χυμό» αντί οίνου. Το ίδιο το άρθρο χαρακτηρίζει αυτή τη συνήθεια «ολέθρια». Κάποιες Πεντηκοστιανικές κοινότητες, στην προσπάθειά τους να απομακρυνθούν από έναν «τυπικό θρησκευτικό τύπο» (φορμαλισμό), υποστηρίζουν ότι υπερέχει η πνευματική κατάσταση της καρδιάς και όχι τελετουργικές πρακτικές.
Ο Πεντηκοστιανισμός, σε όλες του τις εκφάνσεις — συμπεριλαμβανομένων και των Αντιτριαδικών Πεντηκοστιανών — αυτοπροβάλλεται ως κίνημα επιστροφής στις ρίζες της Αποστολικής περιόδου. Το παράδοξο έγκειται στο ότι, ενώ διακηρύσσεται η επιθυμία ομοιότητας με την πρώτη Εκκλησία, υιοθετούνται από κάποιες ομάδες του πρακτικές που δεν απαντώνται στην αποστολική περίοδο με αποτέλεσμα η αντίφαση να καθίσταται ακόμη εντονότερη.
Οι κλασικές Πεντηκοστιανικές κινήσεις προήλθαν από το κίνημα αγιότητας του 19ου αιώνα το οποίο τόνιζε την αποχή από το αλκοόλ ως έκφραση ευσέβειας. Έτσι, αντικατέστησαν τον οίνο με χυμό σταφυλιού, θεωρώντας ότι το στοιχείο που έχει θεολογική σημασία είναι ο «καρπός της αμπέλου» (Ματθ. 26,29), όχι η αλκοολική του μορφή. Δεν δίνουν έμφαση στην «πιστή τήρηση του τύπου» (π.χ. αν είναι ένζυμος ή άζυμος άρτος) ως στοιχείο πνευματικής πειθαρχίας με δογματική βαρύτητα.
Αντιθέτως, η «ολέθρια» συνήθεια που περιγράφεται στο κείμενο, κάποιοι Πεντηκοστιανοίνα χρησιμοποιούν «μικρά κριτσίνια» αντί άρτου και «οποιονδήποτε χυμό» αντί οίνου, φανερώνει μια αυθαίρετη διολίσθηση· το ιερό προσδιορίζεται κατά το δοκούν. Η χρήση κριτσινιών και χυμών κατά την τέλεση της θείας Ευχαριστίας συνιστά, επίσης, ουσιώδη στρέβλωση του μυστηρίου και ως προς τη σχέση του με τη σταυρική θυσία του Χριστού.
Από ορθόδοξη σκοπιά, και στο σημείο αυτό, το πρόβλημα δεν είναι απλώς λατρευτικό ή τυπικό. Είναι εκκλησιολογικό και σωτηριολογικό, καθώς αποδεικνύει έκδηλη περιφρόνηση των λόγων και της πράξης του Χριστού. Η χρήση άρτου και οίνου δεν είναι αυθαίρετη· είναι θεσμική εντολή του Κυρίου. Η αλλοίωση των ευχαριστιακών δώρων συνιστά παρέμβαση στο ίδιο το μυστήριο και επιπρόσθετη ομολογία αντίθεσης και αποκοπής από την αποστολική παράδοση.
Διαχρονικά η θεία Ευχαριστία τελείται με ένζυμο άρτο και οίνο. Η αλλαγή των στοιχείων σημαίνει αποκοπή από την αδιάσπαστη αποστολική συνέχεια. Κανείς δεν έχει εξουσία να μεταβάλει τα στοιχεία του μυστηρίου. Ο Πεντηκοστιανισμός αρέσκεται να αυτοδιαφημίζεται για απόλυτη βιβλική πιστότητα, όμως ορισμένες πρακτικές του καταλήγουν σε απόλυτη αυθαιρεσία. Η μη χρήση άρτου και οίνου, σε αυτό που κάποιοι εξ αυτών τελούν ως θεία Ευχαριστία, δεν είναι «πνευματική ελευθερία», αλλά θεολογική αλλοίωση και αποσύνδεση από τη βιβλική παράδοση.
Οι Πεντηκοστιανικές αυτές κινήσεις, παρά την αλλοίωση του μυστηρίου, ισχυρίζονται ότι «λαμβάνουν Πνεύμα Άγιο» και ότι η παρουσία Του είναι έκδηλη στις συνάξεις τους. Από ορθόδοξη θεολογική σκοπιά, και αυτός ο ισχυρισμός εγείρει ένα σοβαρό ερώτημα: Ποιο πνεύμα ενεργεί εκεί όπου υπάρχει αλλοίωση της αλήθειας και παραχάραξη των μυστηρίων; Όπου υπάρχει πλάνη, δεν μπορεί να υπάρχει η χάρις του Θεού με τον τρόπο που η Εκκλησία την γνωρίζει και την βιώνει.
Τελικό σχόλιο: Δεν είναι δύσκολο να καταλάβουμε τι είδους πνεύμα είναι παρόν στους χώρους τους.
