Ὁ δὲ Πάπας δὲν ὑπόγραψε τὴν ἐπικύρωση τῆς Οἰκουμενικῆς Συνόδου ποὺ τοῦ ἐστάλη ἀπὸ τὸν αὐτοκράτορα.
Μωσαϊκὸ (799) στὸ παλάτι τοῦ Λατερανοῦ δείχνει τὸν ἀπόστολο Πέτρο νὰ εὐλογεῖ τὸν Πάπα καὶ τὸν αἱρετικὸ καὶ εἰκονομάχο Κάρολο.
Τοῦ Ἀδαμαντίου Τσακίρογλου
Τὸ 787 πραγματοποιήθηκε ἡ Ζ΄ Οἰκουμενικὴ Σύνοδος στὴν Νίκαια, ἡ ὁποία ἀναστήλωσε τὶς εἰκόνες καὶ καταδίκασε τὴν εἰκονομαχία. Στὴν Σύνοδο αὐτὴ καλέσθηκε καὶ ὁ Πάπας Ἁδριανός, ὁ ὁποῖος ἔστειλε ἀντιπροσώπους, στοὺς ὁποίους ὅμως δὲν ἐπετράπησαν φράγκοι ἀντιπρόσωποι. Στὴν ἐπιστολὴ ποὺ ἔστειλε ὁ Πάπας ἐν ἀγνοίᾳ τοῦ Καρόλου ἐξέφρασε τὶς ἀκόλουθες ἀπαιτήσεις:
Τὴν μὴ ἀναγνώριση τοῦ πατριάρχου Ταρασίου ὡς οἰκουμενικοῦ Πατριάρχη,
τὴν ἐπαναγνώριση τῶν παπικῶν δικαιωμάτων, ποὺ μειώθηκαν μὲ τὴν ἔναρξη τῆς εἰκονομαχίας,
τὴν πατρότητα πάνω στὶς περιοχὲς τῆς Ν. Ἰταλίας
καὶ τὴν ἀναγνώριση τῆς ἐξουσίας τοῦ Πάπα πάνω ἀπὸ ὅλη τὴν Δ. Ευρώπη.
Δηλαδὴ ὁ Πάπας δηλώνει ἐκβιαστικὰ καὶ ἀντικανονικὰ στὴν Σύνοδο, ὅτι θὰ ὀρθοτομήσει μόνο ἂν τοῦ ἀναγνωριστοῦν τὰ παρακάτω δικαιώματα.
Ὡς ἐγγυητὴ αὐτῶν τῶν ἀπαιτήσεων παρουσίασε ὁ Πάπας τὸν βασιλέα τῶν Φράγκων καὶ Λαγγοβάρδων καὶ συγχρόνως ρωμαῖο πατρίκιο Κάρολο τὸν Μέγα. Ἡ ἐπιστολὴ ἦταν γραμμένη στὰ λατινικά. Στὴν Σύνοδο ὅμως ἡ ἐπιστολὴ τοῦ Πάπα διαβάστηκε στὰ ἑλληνικά καὶ ἀναμενόμενα χωρὶς αὐτὲς τὶς ἀπαιτήσεις, φέρνοντας ἔτσι τοὺς ἀπεσταλμένους τοῦ Πάπα πρὸ τετελεσμένων γεγονότων. Οἱ ἀπαιτήσεις τοῦ Πάπα δὲν ἔγιναν δεκτές.
Οἱ Φράγκοι ἀντέδρασαν στὴν μὴ συμμετοχή τους στὴν Σύνοδο μὲ τὴν ἔκδοση τῶν Libri Carolini, στὰ ὁποῖα καταδίκασαν –παρὰ τὶς πιέσεις τοῦ Πάπα πρὸς ἀποδοχὴ τῶν ἀποφάσεων τῆς Συνόδου– καὶ τοὺς εἰκονολάτρες καὶ τοὺς εἰκονομάχους(!) καὶ ὀνόμασαν γιὰ πρώτη φορὰ ὑποτιμητικὰ τοὺς Ἕλληνες Graecos. Τὸν Πάπα ποὺ συμμετεῖχε στὴν Σύνοδο ὅμως δὲν τὸν καταδίκασαν. Ὁ δὲ Πάπας (παρόλο ποὺ οἱ ἀντιπρόσωποί του στὴν Σύνοδο ὑπέγραψαν) ἀντιθέτως μὲ ὅ,τι εὐρείως προβάλλεται δὲν ὑπόγραψε τὴν ἐπικύρωση τῆς Οἰκουμενικῆς Συνόδου ποὺ τοῦ ἐστάλη ἀπὸ τὸν αὐτοκράτορα. Ἀντιθέτως, ἐνῶ σὲ ἐπιστολὴ του πρὸς τὸν Κάρολο –μέσῳ τοῦ ἡγουμένου Ἀλγιβέρτου– ἀπαιτοῦσε τὴν ἀποδοχὴ τῆς Συνόδου ἀπὸ μέρους τοῦ Καρόλου, ζητοῦσε ὅμως παράλληλα τὸν ἀναθεματισμὸ τοῦ αὐτοκράτορα Κων/νου, διότι δὲν δεχόταν τὶς ἀπαιτήσεις τοῦ Πάπα, ποὺ στάλθηκαν μὲ τὴν ἐπιστολή του στὴ Σύνοδο.
Παρουσιάζεται δηλ. τὸ ἀκόλουθο παράδοξο ἀλλὰ ἀπὸ ἐδῶ καὶ πέρα χαρακτηριστικό, γιὰ τὴν στάση τῶν Παπῶν: Ὁ Πάπας ζητοῦσε ἀπὸ ἕναν βασιλέα ποὺ καταδίκαζε τὴν ὀρθόδοξη Σύνοδο –καὶ τὸν ὁποῖο ὁ Πάπας πίεζε νὰ τὴν ἀναγνωρίσει– νὰ ἀναθεματίσει τὸν αὐτοκράτορα ποὺ ἐπικύρωσε τὴν Σύνοδο καὶ ἐπανέφερε τὴν Ὀρθοδοξία! Οἱ ἱστορικοὶ εἶναι σύμφωνοι ὅτι, μὲ αὐτήν του τὴν στάση, ὁ Πάπας δηλώνει τὴν ὁριστική του ἀπόφαση νὰ συμβαδίσει μὲ τὴν Δύση.
Στὴν φράγκικη σύνοδο τῆς Φρανκφούρτης, ποὺ ἔλαβε χώρα τὸ 794, οἱ Φράγκοι ὀνόμασαν τὴν 7η οἰκουμενικὴ Σύνοδο «Ψευτοσύνοδο» καὶ ἀνακήρυξαν τὴν τιμὴ τῶν εἰκόνων αἵρεση, χωρὶς ὅμως παράλληλα νὰ καταδικάσουν τὸν Πάπα, ποὺ εἶχε λάβει μέρος μέσῳ ἀντιπροσώπων στὴν Σύνοδο. Πρέπει νὰ τονιστεῖ ἐδῶ, ὅτι ὁ Παπισμὸς δὲν ἔχει μέχρι σήμερα καταδικάσει τὴν σύνοδο τῆς Φρανκφούρτης.
Διαβάζουμε στὶς «Annales Mettenses Priores»: «Τὸ ἔτος 794 ἀπὸ τὴν γέννηση τοῦ Κυρίου ἔλαβε μέρος στὴν Φρανκφούρτη μία μεγάλη Σύνοδος τῶν γαλατῶν, γερμανῶν καὶ ἰταλῶν ἐπισκόπων παρουσίᾳ τοῦ Καρόλου τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ Πάπα Ἀδριανοῦ... Ἡ Ψευτοσύνοδος τῶν Ἑλλήνων, τὴν ὁποία ὀνόμασαν ψευδῶς Ζ΄ Οἰκουμενικὴ καὶ ἡ τιμὴ τῶν εἰκόνων καταδικάστηκε ἀπὸ τοὺς ἐπισκόπους» (μεταφρ.).
Οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ Πάπα (ὅπως καὶ στὴν Ζ΄ Οἰκουμενική) δὲν ἀντιστάθηκαν σὲ αὐτὴν τὴν ἀπόφαση, ἂν καὶ ὁ Πάπας δὲν τὴν ἐπικύρωσε. Ἔτσι ὁ Πάπας –πάλι παραδόξως– δὲν ἐπικύρωσε οὔτε τὴν μία (Οἰκουμενική) οὔτε τὴν ἄλλη (Φρανκφούρτη) σύνοδο.
Καὶ φτάνουμε στὴν ἐπίμαχη χρονιά, τῆς στέψης τοῦ Καρόλου στὴν Ρώμη, τὸ 800, ποὺ ἔλαβε μέρος πρὶν τὸ Φιλιόκβε, χώρισε ὅμως τὸν τότε κόσμο καὶ ἔδεσε κατὰ γενικὴ ὁμολογία τὸν Πάπα στὸ ἅρμα τῶν Φράγκων. Γεγονὸς ὅμως εἶναι, ὅτι ὁ ὀρθόδοξος Πάπας στέφει αὐτοκράτορα αὐτὸν ποὺ καταδίκασε τὶς εἰκόνες καὶ δὲν ἀναγνώρισε τὴν Ζ΄ Οἰκουμενική Σύνοδο!
Ἀκολούθως ἐμεῖς ἀποροῦμε καὶ ρωτοῦμε: Πῶς γίνεται οἹ σημερινοὶ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ ἱερεῖς ποὺ αὐλικῶς τοὺς κολακεύουν νὰ τιμοῦν τὴν Ζ΄ Οἰκουμενικὴ Σύνοδο καὶ παράλληλα νὰ δέχονται τον Πάπα ὡς ὑπηρέτη τοῦ Εὐαγγελίου, ὅπως π.χ. ο Πατριάρχης Ἱεροσολύμων Θεόφιλος Γ΄ ὁ ὁποῖος σὲ ἀνακοίνωση του γιὰ τὸν θάνατο τοῦ πάπα Φραγκίσκου τὸν ἀποχαιρέτησε ἀποκαλώντας τον «ἀγαπητό ἀδελφό», «φάρο εἰρήνης», «λαμπρὴ μαρτυρία τοῦ Εὐαγγελίου» και «σταθερό ὑπερασπιστή τῶν φτωχῶν» χαρίζοντάς του εἰκόνες (ἐδῶ);
Ἀδαμάντιος Τσακίρογλου
Βιβλιογραφία
Einhard: Vita Karoli Magni. Lat./Dt. Übers., Anm. u. Nachw. von Evelyn Scherabon Firchow. Reclam Verlag, Ditzingen 1986.
Reichsannalen, in: Hartmann, W. (Hg.): Frühes und hohes Mittelalter 750-1250 (Deutsche Geschichte in Quellen und ‚Darstellungen 1) Stuttgart 1995.
Θεοφάνης ο Ομολογητής, Χρονογραφία τομ. Α, Β, Γ, μτφρ. Αρχιμ. Ανανίας Κουστένης, εκδ. Αρμός, Αθήνα 2007.
MGH, Conc. II, Supplimentum 2, ed. Harald Willjung, Hannover, 1998.
Becher Matthias: Die Päpste und Karl der Große. Eine Frage der Selbstbehauptung. In: Kaiser und Kalifen. Karl der Große und die Mächte am Mittelmeer um 800, Darmstadt 2014, S.50-61.
Borgolte, Michael: Karl der Große. Ein Global Player? In: Kaiser und Kalifen. Karl der Große und die Mächte am Mittelmeer um 800, Darmstadt 2014, S.16-22.
Classen, Peter: Karl der Große, das Papstum und Byzanz. Die Begründung des Karolingischen Kaisertums, in: H. Fuhrmann/ C. Märtl (Hg.): Beiträge zur Geschichte und Quellenkunde des Mittelalters, Bd. 9, Sigmaringen 1985.
Deer, Josef: Byzanz und das abendländische Herrschertum, in: Peter Classen (Hg.): Vorträge und Forschungen Band XXI, Sigmaringen 1977.
Dölger, Franz: Byzanz und die europäische Staatenwelt. Ausgewählte Vorträge und Aufsätze, Darmstadt 1964.
James Howard-Johnston: Witnesses to a World Crisis. Historians and Histories of the Middle East in the Seventh Century. Oxford University Press, Oxford 2010.
Ostrogorsky, Georg: Βυζαντινὴ ἱστορία, München 1996.
Pauler, Roland: Der Ueberfall auf Papst Leo III. in Quellen und Forschungen. Ein Kriminalfall wird neu aufgerollt (Politik im Mittelalter 11), Neuried 2015.
Runciman, Steven: The Eastern Schism, Oxford 1955.
Schreiner, Peter: Byzanz, München 2011.
Φειδᾶς, Ἰ. Βλάσιος: Ἐκκλησιαστικὴ Ἱστορία, τόμος Β΄, Ἀθήνα 1994.
