Του Σωτήρη Μ. Τζούμα
Η αγωνία για την Ιερά Μονή της Αγίας Αικατερίνης του Σινά είναι δικαιολογημένη. Οι καταγγελίες για πιέσεις προς τη Σιναϊτική Αδελφότητα απαιτούν διερεύνηση. Και το αίτημα να γνωστοποιηθούν οι όροι οποιασδήποτε συμφωνίας αφορά το μέλλον της ιστορικής Μονής είναι απολύτως εύλογο.
Όμως η νέα παρέμβαση του Αρχιεπισκόπου πρώην Σινά Δαμιανού γεννά και ένα ερώτημα που ο ίδιος δεν μπορεί να παρακάμπτει: τόσα χρόνια που είχε την ευθύνη της Μονής, τι έκανε για να αποτρέψει τη σημερινή κατάσταση;
Διότι το Σινά δεν απέκτησε χθες προβλήματα. Η υπόθεση έχει παρελθόν, διαδρομή και χειρισμούς που πρέπει να εξεταστούν. Και όποιος επικαλείται τη μακρά διακονία του ως τεκμήριο προσφοράς οφείλει να δέχεται ότι η ίδια αυτή διάρκεια συνεπάγεται και αυξημένη ευθύνη.
Στη δήλωσή του, ο πρώην Σινά χρησιμοποιεί ιδιαίτερα βαριές εκφράσεις. Μιλά για σύγχρονους «Εφιάλτες», καταγγέλλει προσπάθεια εξουδετέρωσης της φωνής του και υποστηρίζει ότι οι μοναχοί δέχονται πιέσεις και απειλές προκειμένου να υπογράψουν συμφωνία. Αρνείται, παράλληλα, ότι αναγνώρισε ιδιοκτησία του αιγυπτιακού κράτους ή ότι προέβη σε δικαστική ομολογία, αναφέροντας ότι απέστειλε εξώδικο στην εφημερίδα «Το Βήμα» που τα έγραψε όλα αυτά.
Πρόκειται για τις θέσεις και τις καταγγελίες του ίδιου. Η σοβαρότητά τους επιβάλλει συγκεκριμένες απαντήσεις και τεκμηρίωση. Οι χαρακτηρισμοί, όσο ηχηροί και αν είναι, δεν υποκαθιστούν τα έγγραφα ούτε αποδεικνύουν από μόνοι τους τις προθέσεις όσων κατονομάζονται ή υπονοούνται.
Και εδώ ακριβώς αρχίζει η ευθύνη του Δαμιανού.
Ο ίδιος προβάλλει τα 65 χρόνια διακονίας του στο Σινά, εκ των οποίων τα 52 ως ηγούμενος. Πρόκειται για περισσότερο από μισό αιώνα διοίκησης. Ένα τόσο μεγάλο διάστημα δεν επιτρέπει στον επικεφαλής ενός θεσμού να εμφανίζεται εκ των υστέρων μόνο ως καταγγέλλων, χωρίς να παρουσιάζει τον δικό του απολογισμό.
▪️Πότε εντοπίστηκαν οι κίνδυνοι για το ιδιοκτησιακό καθεστώς;
▪️Ποιες πρωτοβουλίες αναλήφθηκαν για τη θεσμική θωράκιση της Μονής;
▪️ Πότε ενημερώθηκαν επισήμως οι ελληνικές κυβερνήσεις και οι αρμόδιες εκκλησιαστικές αρχές;
▪️Τι ζητήθηκε, τι απορρίφθηκε και ποια ζητήματα παρέμειναν άλυτα;
Η δικαστική απόφαση του Εφετείου της Ισμαηλίας της 28ης Μαΐου 2025 αποτέλεσε κρίσιμο σταθμό. Είχε, όμως, προηγηθεί δικαστική διαμάχη και διαπραγμάτευση για συμφωνία που τελικά δεν υπογράφηκε πριν από την έκδοση της απόφασης. Επομένως, η σημερινή δοκιμασία έχει συγκεκριμένο προϊστορικό βάθος.
Αυτό δεν αποδεικνύει αυτομάτως προσωπική υπαιτιότητα του πρώην ηγουμένου. Αποκλείει, όμως, την εύκολη αφήγηση ότι όλα προέκυψαν αιφνιδίως και ότι η προηγούμενη διοίκηση μπορεί να μείνει έξω από τον έλεγχο.
Θα ήταν, επίσης, ανακριβές να υποστηρίξουμε ότι ο Δαμιανός ανησύχησε για πρώτη φορά σήμερα. Στη δήλωσή του της 4ης Σεπτεμβρίου 2025 είχε ήδη περιγράψει την κρίση ως υπαρξιακή και είχε θέσει ζητήματα νομικής προσωπικότητας, διαμονής των μοναχών και προστασίας των κειμηλίων. Η δημόσια τοποθέτησή του εκείνη δείχνει ότι γνώριζε το εύρος των εκκρεμοτήτων.
Το ερώτημα, συνεπώς, είναι βαθύτερο: πόσο έγκαιρα μετατράπηκε η γνώση του κινδύνου σε αποτελεσματική προστασία;
Με αυτή την έννοια, η σημερινή ένταση της καταγγελίας αφήνει την πικρή εντύπωση ενός καθυστερημένου συναγερμού. Όταν οι εκκρεμότητες έχουν πλέον εξελιχθεί σε κρίση, η αγωνία είναι αναγκαία, αλλά η πρόληψη έχει ήδη χάσει πολύτιμο έδαφος.
Δεν αρκεί να λέει κανείς ότι κράτησε ψηλά τις σημαίεςε. Οφείλει να εξηγήσει πώς προστάτευσε τα θεμέλια πάνω στα οποία αυτές κυματίζουν.
Ούτε βοηθά η γενικευμένη επίκληση προδοτών. Εάν υπάρχουν στοιχεία για μεθοδεύσεις, πιέσεις ή εξυπηρέτηση επιχειρηματικών συμφερόντων, πρέπει να παρουσιαστούν με ονόματα, ημερομηνίες και πράξεις. Η σκιά που απλώνεται αδιακρίτως πάνω από όλους μπορεί να οξύνει το κλίμα, αλλά δυσκολεύει την αναζήτηση της αλήθειας.
Αντίστοιχα, η ελληνική κυβέρνηση οφείλει να εξηγήσει με σαφήνεια τι διαπραγματεύεται και ποιες εγγυήσεις επιδιώκει.
Η επίκληση της διπλωματικής προσπάθειας δεν αρκεί ως απάντηση στην αγωνία για το μέλλον της Μονής. Χρειάζεται ενημέρωση για τους ουσιώδεις όρους: την ιδιοκτησία, τη διοικητική αυτονομία, τη συνέχεια της μοναστικής ζωής, την παραμονή των πατέρων και την προστασία των κειμηλίων.
Χωρίς το κείμενο και την αναγκαία νομική αξιολόγησή του, ούτε οι πανηγυρισμοί περί οριστικής διασφάλισης ούτε οι βεβαιότητες περί ξεπουλήματος μπορούν να αποτελούν ασφαλή συμπεράσματα.
Η διαφάνεια, όμως, δεν μπορεί να ζητείται επιλεκτικά. Όποιος απαιτεί από την Πολιτεία να ανοίξει τα χαρτιά της οφείλει να ανοίξει και τα δικά του. Να παρουσιάσει τις ενέργειες της δικής του διοίκησης, τις προειδοποιήσεις που απηύθυνε και τα αποτελέσματα που πέτυχε.
Ο σεβασμός στην ηλικία και στη μακρά προσφορά του Δαμιανού είναι αυτονόητος. Εξίσου αυτονόητος είναι και ο έλεγχος μιας τόσο μακράς ηγουμενίας. Η προσφορά δεν καταργεί τη λογοδοσία.
Το Σινά χρειάζεται προστασία, ενότητα και καθαρές απαντήσεις. Και ο Δαμιανός, προτού μοιράσει σε άλλους το βάρος της ιστορικής ευθύνης, οφείλει να εξηγήσει ποιο μέρος της αναλαμβάνει ο ίδιος. Διότι η κατάσταση έχει παρελθόν — και σε αυτό το παρελθόν εκείνος βρισκόταν επί δεκαετίες στο τιμόνι.
🔺Ολόκληρη η δήλωση του Αρχιεπισκόπου πρώην Σινά κ.Δαμιανού:
Με βαθιά λύπη παρατηρώ ότι τις τελευταίες ημέρες εξελίσσεται μια ενορχηστρωμένη προσπάθεια δολοφονίας του χαρακτήρα μου. Προσωπικά, αυτό δεν με αγγίζει· η συνείδησή μου παραμένει καθαρή, και ο Θεός γνωρίζει τα έργα μου.
Εκείνο όμως που με προβληματίζει αφάνταστα είναι ότι, μέσω αυτής της επίθεσης, επιχειρείται ο αποπροσανατολισμός και η παραπληροφόρηση του ελληνικού λαού, με σκοπό να αποδυναμωθεί η φωνή μου — μια φωνή 65 ετών διακονίας, που ισορροπώντας ανάμεσα σε διαφορετικές κουλτούρες και αντιλήψεις και σεβόμενη τους άγραφους νόμους της ερήμου, κράτησε υψωμένες την ελληνική σημαία και τη σημαία της Ορθοδοξίας.
Σημαίες που κυμάτιζαν περήφανα στα βυζαντινά Σιναϊτικά τείχη, ενώ σύγχρονοι «Εφιάλτες» αδιαφορούν εάν αυτές υποσταλούν, καθώς τα εθνικά ιδανικά υποχωρούν μπροστά στα μεγάλα επιχειρηματικά συμφέροντα.
Όπως αναφέρεται ρητά και στο εξώδικο που απέστειλα στην εφημερίδα «Το Βήμα», ουδέποτε εκ μέρους μου έλαβε χώρα αναγνώριση ιδιοκτησίας του αιγυπτιακού κράτους, ούτε προέβην σε οποιαδήποτε δικαστική ομολογία.
Δεν νοείται η ύπαρξη της Μονής χωρίς το αναφαίρετο δικαίωμα της ιδιοκτησίας της· και επειδή αποτελούμαστε από ύλη και πνεύμα, για να προσευχηθούμε χρειαζόμαστε και τα υλικά αγαθά που εξασφαλίζουν την ίδια μας την ύπαρξη.
Τα λιβελογραφήματα που κυκλοφορούν εξυπηρετούν το αφήγημα της ελληνικής κυβερνήσεως, η οποία έχει συμμαχήσει και συμπράξει με την αιγυπτιακή.
Το ερώτημα που τίθεται είναι σαφές:
Αυτή η σύμπραξη γίνεται για το καλό και τη διασφάλιση της ιστορικής Μονής του Σινά ή για το ξεπούλημά της;
Βρισκόμαστε στη δίνη μιας συμφωνίας που — όπως πληροφορούμαστε — πρέπει να υπογραφεί, χωρίς να γνωρίζουμε το περιεχόμενό της.
Δημοσιεύματα αναφέρουν ότι ο Παναγιώτατος Οικουμενικός Πατριάρχης κ. Βαρθολομαίος και ο Μακαριώτατος Αρχιεπίσκοπος Αθηνών κ. Ιερώνυμος, φέρονται να τους κοινοποιήθηκε το κείμενο της Συμφωνίας. Με τη σύνεση και τη σοφία που τους διακρίνει συνηγορούν;
Σκοτεινοί κύκλοι επιδιώκουν, όπως ανέφερα ανωτέρω, να απομειώσουν τη φωνή μου, διότι γνωρίζουν ότι δεν θα συναινέσω σε τίποτα που θα βλάψει την ύπαρξη της Μονής.
Το ζήτημα της συμφωνίας δεν αφορά μόνο τη Σιναϊτική Αδελφότητα· αφορά ολόκληρο τον ελληνικό λαό, ο οποίος πρέπει να ενημερωθεί και να συνειδητοποιήσει ότι οι κυβερνήσεις Ελλάδας και Αιγύπτου έχουν συνεννοηθεί και έχουν κοινή στόχευση.
Το ερώτημα είναι κρίσιμο:
Η Ελληνική Κυβέρνηση διαπραγματεύθηκε με καλή ή με κακή θέληση;
Όταν μιλάμε για την επιστροφή των κλεμμένων κειμηλίων της Εικοσιφοινήσεως, της Μονής του Τιμίου Προδρόμου και άλλων κειμηλίων από τη Βουλγαρία, αυτή είναι η στάση μας έναντι των εθνικών μας κειμηλίων;
Δεχόμαστε αδιαμαρτύρητα επιστροφή του 1/100 των κλοπιμαίων και μάλιστα αποψιλωμένων;
Καλώ τον ελληνικό λαό να υπερασπιστεί τη Μονή Σινά και τα ανεκτίμητης, μη αποτιμητής αξίας κειμήλιά της.
Μέσα στην πρώην Οθωμανική Αυτοκρατορία, όλα τα Σιναϊτικά Μετόχια είχαν το ίδιο καθεστώς προστασίας — όχι μόνο των θρησκευτικών δικαιωμάτων τους, όπως ερμηνεύθηκε ο Αχτιναμές, αλλά και της ιδιοκτησίας τους βάσει αυτού.
Αντίστοιχα, στην Καβάλα, το Ιμαρέτ και το σπίτι του ΜοχάμεντΑλή, το ελληνικό κράτος και ο ελληνικός λαός αναγνώρισαν με σεβασμό όλα τα δικαιώματα των Αιγυπτίων, αναγνωρίζοντάς τα ως αιγυπτιακό νομικό πρόσωπο.
Οι πατέρες της Μονής Σινά αντιλαμβάνονται πλήρως το ιστορικό βάρος που φέρουν στους ώμους τους, δεχόμενοι αφόρητες πιέσεις και απειλές.
Επειδή πλέον είναι πασιφανές ότι η ελληνική διπλωματία απέτυχε, η συμφωνία αυτή — δεδομένου ότι έχει υπερεθνικό χαρακτήρα — πρέπει να δημοσιοποιηθεί στον ελληνικό λαό, ώστε αυτός να αποφασίσει.
Η ιστορική ευθύνη δεν μπορεί να είναι μόνο ατομική· πρέπει να είναι και συλλογική.
Όπως όφειλε να πράξει η ελληνική κυβέρνηση και για την παράδοση των λειψάνων του Σαμουήλ: πρώτα να ρωτήσει, όχι απλώς να ανακοινώσει κάτι για το οποίο μέχρι σήμερα ουδείς γνωρίζει τι ακριβώς έχει υπογραφεί.
Ο Έλληνας Πρωθυπουργός οφείλει προσωπικά να σταθεί στο ύψος των περιστάσεων και όχι με αλαζονεία να αδιαφορεί για τα ιερά ιδανικά του ελληνικού λαού.
Ο Υπουργός Εξωτερικών αναζητώντας αποδιοπομπαίους τράγους, στρέφεται σήμερα εναντίον μου· αύριο, εάν η Σιναϊτική Αδελφότητα συνεχίσει σθεναρά να αντιστέκεται και δεν προβεί στην υπογραφή της συμφωνίας, θα στραφεί και εναντίον της;
