Πρωτοβουλία του Βαρθολομαίου για ισχυροποίηση της αναγνώρισης του Πάπα;
Μιλώντας στη Βουδαπέστη, στο πλαίσιο του 27ου Διεθνούς Συνεδρίου της Εταιρείας για το Δίκαιο των Ανατολικών Εκκλησιών, ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος ανέφερε ότι έχει καλέσει τους Πατριάρχες Αλεξανδρείας, Αντιοχείας και Ιεροσολύμων σε αδελφική Σύναξη, με στόχο την από κοινού εξέταση των μεγάλων και επειγόντων προκλήσεων που αντιμετωπίζει ο λαός του Θεού.
Η συνάντηση προορίζεται να πραγματοποιηθεί στις 30 Νοεμβρίου, κατά τη θρονική εορτή της Εκκλησίας Κωνσταντινουπόλεως. Η πρωτοβουλία, όπως εξήγησε, συνδέεται με την αυξημένη ποιμαντική ευθύνη των τεσσάρων Πατριαρχείων για τη συνέχεια της αποστολικής πίστης και τη μαρτυρία της Ορθοδοξίας, όσο δεν έχει αποκατασταθεί η πλήρης κοινωνία με τη Ρώμη.
Για το πρωτείο του Επισκόπου Ρώμης, ο Βαρθολομαίος επικαλέστηκε τη θέση που είχε διατυπώσει ο Γιόζεφ Ράτσινγκερ, πριν γίνει Πάπας Βενέδικτος ΙΣΤ΄, σύμφωνα με την οποία η Ρώμη δεν μπορεί να ζητεί από την Ανατολή μια αντίληψη περί πρωτείου πέρα από εκείνη που είχε διαμορφωθεί και βιωθεί κατά την πρώτη χιλιετία.
Έφερε επίσης ως σημείο αναφοράς τον Πατριάρχη Αθηναγόρα, ο οποίος είχε συνδέσει το πρωτείο της Ρώμης με την τιμή και την προεδρία εν αγάπη. Κατά τον Οικουμενικό Πατριάρχη, πρόκειται για πρωτείο διακονίας που ασκείται μέσα στην κοινωνία των αδελφών Εκκλησιών και όχι πάνω από αυτήν, σε σύνδεση με την αρχαία Πενταρχία των Θρόνων Ρώμης, Κωνσταντινουπόλεως, Αλεξανδρείας, Αντιοχείας και Ιεροσολύμων. Στο ίδιο πλαίσιο εξέφρασε την προσδοκία να αποκατασταθεί η πλήρης κοινωνία με τη Ρώμη, ώστε η Πενταρχία να είναι και πάλι πλήρης.
Στην ίδια εκκλησιολογική συζήτηση ενέταξε τον τίτλο «Πατριάρχης της Δύσεως», ο οποίος αφαιρέθηκε από το Annuario Pontificio το 2006, επί Πάπα Βενεδίκτου ΙΣΤ΄. Όπως είπε, πρόκειται για τίτλο που έχει τις ρίζες του στην αδιαίρετη Εκκλησία της πρώτης χιλιετίας και συνδέεται οργανικά με την Πενταρχία. Για τίτλους που παραπέμπουν σε καθολική και άμεση δικαιοδοσία εξέφρασε επιφυλάξεις, θεωρώντας ότι δύσκολα συμβιβάζονται με την έννοια των αδελφών Εκκλησιών.
Ο Οικουμενικός Πατριάρχης είπε ότι είχε θέσει το θέμα στον μακαριστό Πάπα Φραγκίσκο, ο οποίος τον είχε διαβεβαιώσει για την πρόθεσή του να επαναφέρει τον τίτλο όταν θα ερχόταν η κατάλληλη στιγμή. Η επαναφορά του «Πατριάρχη της Δύσεως» στο Annuario Pontificio του 2024 έγινε δεκτή, σύμφωνα με τον ίδιο, με ιδιαίτερη ικανοποίηση στο Φανάρι και χαρακτηρίστηκε θετικό και ελπιδοφόρο σημάδι για τη συνέχιση του θεολογικού διαλόγου μεταξύ Ορθοδόξων και Ρωμαιοκαθολικών.
Το Ορθόδοξο Κέντρο Διαλόγου «Φανάριον» της Βουδαπέστης παρουσιάστηκε ως χώρος για διορθόδοξες, διαχριστιανικές και διαθρησκειακές συναντήσεις, με ιδιαίτερη έμφαση στη συμβολή της επιστημονικής μελέτης του κανονικού δικαίου στον επίσημο θεολογικό διάλογο μεταξύ της Ορθόδοξης και της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας.
